Jakie upoważnienia musi dostać kierownik powiatowego zakładu budżetowego, by podpisać umowę leasingu

Odpowiedź: Przed zawarciem umów leasingu kierownik zakładu budżetowego powinien uzyskać upoważnienie do zaciągania umów wieloletnich od zarządu powiatu. Konieczna jest także opinia regionalnej izby obrachunkowej o możliwości spłaty innych zobowiązań zaliczanych do tytułu dłużnego. Nie wystarczy więc ogólne upoważnienie (pełnomocnictwo), które jest udzielane na podstawie ustawy o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.).

Czy kierownik jednostki organizacyjnej może zaciągać zobowiązania

W myśl art. 228 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) uchwała w sprawie wieloletniej prognozy finansowej może zawierać upoważnienie dla zarządu jednostki samorządu terytorialnego do zaciągania zobowiązań:
1) związanych z realizacją zamieszczonych w niej przedsięwzięć;
2) z tytułu umów, których realizacja w roku budżetowym i w latach następnych jest niezbędna do zapewnienia ciągłości działania jednostki i z których wynikające płatności wykraczają poza rok budżetowy.

Natomiast zgodnie z art. 228 ust. 2 u.f.p. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może upoważnić zarząd tej jednostki do przekazania uprawnień kierownikom jednostek organizacyjnych JST do zaciągania zobowiązań w zakresie umów, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Przekazanie uprawnień może dotyczyć także zobowiązań zaliczanych do tytułu dłużnego.
Warto zauważyć, że ten ostatni przepis przewiduje możliwość upoważnienia organu wykonawczego jednostki samorządowej do zaciągania dwojakiego rodzaju zobowiązań wieloletnich:

• tzw. przedsięwzięć oraz
• tzw. umów dotyczących zapewnienia ciągłości działania. Dodatkowo organ stanowiący może upoważnić organ wykonawczy do przekazania uprawnienia dla kierowników jednostek organizacyjnych do zaciągania zobowiązań wieloletnich.

Uwaga! W świetle ww. stanu prawnego nie ma wątpliwości co do tego, że kierownik zakładu budżetowego może zaciągać zobowiązania, w tym leasingowe, ale wyłącznie na podstawie szczególnego upoważnienia.

Stanowisko doktryny: jakie upoważnienie powinien posiadać kierownik jednostki organizacyjnej

W doktrynie [P. Walczak (red.), „Ustawa o finansach publicznych. Komentarz dla jednostek samorządowych”, wyd. 2, 2021] m.in. wskazywano: „W sytuacji przekazania przez zarząd JST kierownikowi jednostki budżetowej upoważnienia do zaciągania zobowiązań dłużnych w ramach umów, których realizacja w roku budżetowym i w latach następnych jest niezbędna do zapewnienia ciągłości działania jednostki i z których wynikające płatności wykraczają poza rok budżetowy, kierownik tej jednostki będzie umocowany np. do nabycia aparatu (….) z ceną rozłożoną na raty (spłacaną przez 2 lata (….). W przeciwnym wypadku upoważnieniem do zaciągnięcia takiego zobowiązania dysponuje zarząd JST, umocowany na podstawie art. 228 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

Opinia regionalnej izby obrachunkowej

Odrębną kwestią jest obowiązek uzyskania opinii RIO. Zgodnie z art. 91 ust. 2 pkt 2 u.f.p. zaciągnięcie przez jednostkę samorządu terytorialnego zobowiązania zaliczanego do tytułu dłużnego, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.f.p., wymaga uzyskania przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego opinii regionalnej izby obrachunkowej o możliwości spłaty zobowiązania.
Regionalna Izba Obrachunkowa w Kielcach w wystąpieniu pokontrolnym z 17 stycznia 2025 r. (znak WK.60.39.2024) stwierdziła nieprawidłowości polegające m.in. na tym, że:

• kierownik jednostki zawierał wieloletnie umowy leasingu bez upoważnienia do zaciągania zobowiązań wieloletnich, co naruszało art. 228 ust. 2 u.f.p.,
• zarząd powiatu nie wystąpił o opinię RIO, co naruszało art. 91 ust. 2 pkt 2 u.f.p. W ramach wniosku pokontrolnego RIO zobowiązała jednostkę do zaciągania zobowiązań:

• w granicach upoważnienia udzielonego przez zarząd powiatu,
• po uzyskaniu opinii RIO o możliwości spłaty zobowiązania.

A może wystarczy pełnomocnictwo ogólne wójta

Zgodnie z art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym kierownicy jednostek organizacyjnych gminy działają na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wójta. Pełnomocnictwo to nie zastępuje jednak szczególnego upoważnienia do zaciągania zobowiązań wieloletnich, o którym mowa w art. 228 ust. 2 u.f.p. ©℗