Uchwała o przekazaniu pomocy dla innej JST jest nieważna, jeśli budżet nie uwzględnia tego wydatku

Z art. 216 ust. 2 ustawy o finansach publicznych wynika, że wydatki budżetu jednostki samorządu terytorialnego przeznacza się na realizację zadań określonych w odrębnych przepisach, a w szczególności na:

• zadania własne JST;
• zadania z zakresu administracji rządowej i inne zadania zlecone ustawami;
• zadania przejęte przez JST do realizacji w drodze umowy lub porozumienia;
• zadania realizowane wspólnie z innymi JST;
• pomoc rzeczową lub finansową dla innych JST, określoną odrębną uchwałą przez organ stanowiący JST;
• programy finansowane z udziałem środków zewnętrznych.

Ponadto, zgodnie z art. 220 u.f.p. z budżetu JST może być udzielona innym JST pomoc finansowa w formie dotacji celowej lub pomoc rzeczowa. Podstawą jej udzielenia jest umowa.

Także z ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (dalej: u.d.j.s.t.) wynika, że jednostka może przekazać dotację innej JST na dofinansowanie jej zadań. Wysokość tej dotacji w myśl art. 48 ust. 1 u.d.j.s.t. określa, w drodze uchwały, organ stanowiący JST udzielającej dotacji.

Dlaczego wydatki trzeba przewidzieć w uchwale budżetowej

Budżet powiatu stanowi podstawę gospodarki finansowej JST w danym roku. W myśl art. 212 ust. 1 u.f.p. uchwała budżetowa określa m.in.:

• łączną kwotę planowanych dochodów budżetu JST, z wyodrębnieniem dochodów bieżących i majątkowych,
• łączną kwotę planowanych wydatków budżetu JST, z wyodrębnieniem wydatków bieżących i majątkowych.

Natomiast zgodnie z art. 214 pkt 1 u.f.p. w załącznikach do uchwały budżetowej zamieszcza się zestawienie planowanych kwot powyższych dotacji.

Uwaga! Wydatki publiczne można ponosić tylko na cele i w kwotach, które rada określi w uchwale budżetowej.

Jak powinna być kolejność uchwał zdaniem RIO?

Warto przytoczyć stanowisko Kolegium RIO w Olsztynie zawarte w uchwale z 14 stycznia 2026 r., nr 0102–5/26. Kolegium weryfikowało legalność uchwały rady powiatu w sprawie udzielenia pomocy finansowej na rzecz gminy na zakup ciężkiego pojazdu ratowniczego dla OSP. W badanej sprawie budżet powiatu nie przewidywał dotacji w dniu podjęcia uchwały. Kolegium RIO stwierdziło istotne naruszenie prawa i nieważność uchwały. Wskazało przy tym, że:

• budżet jest rocznym planem dochodów i wydatków,
• wydatki można ponosić tylko w granicach ustalonych w budżecie,
• uchwała o pomocy finansowej musi mieć pokrycie w budżecie w dniu jej podjęcia.

Czy nieuwzględnienie wydatku w budżecie może być powodem unieważnienia uchwały?

RIO przypomniała ponadto, że zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, do rodzajów naruszeń przepisów skutkujących nieważnością uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego (lub jej części) zaliczyć należy naruszenia:

• przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał,
• podstawy prawnej podejmowania uchwał,
• przepisów prawa ustrojowego,
• przepisów prawa materialnego – przez wadliwą ich wykładnię – oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 1998 r.; sygn. akt II SA/Wr 1459/97).

Wniosek

Podsumowując: rada powiatu nie może zmienić budżetu w dowolnym momencie przed przekazaniem dotacji. Jeżeli chce udzielić gminie pomocy finansowej w formie dotacji celowej, musi wcześniej zaplanować ten wydatek w budżecie. Dopiero potem może podjąć uchwałę o udzieleniu pomocy finansowej. ©℗