Lekki stopień niepełnosprawności 2026: lista chorób, przywileje, ulgi, świadczenia i zasiłki [PORADNIK]

Stopnie niepełnosprawności w Polsce: podstawa prawna i dane GUS

Z danych GUS wynika, że na koniec 2024 roku w Polsce żyło niemal 4 mln osób z niepełnosprawnościami. Największą grupę stanowią osoby z dysfunkcjami narządu ruchu, chorobami układu krążenia, oddechowego oraz problemami neurologicznymi.

Kluczowym aktem prawnym regulującym ich status jest Art. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wskazuje on na trzy stopnie niepełnosprawności:

• znaczny,
• umiarkowany,
• lekki.

Co one dają osobom z niepełnosprawnościami? Stopnie te determinują nie tylko zakres ograniczeń w samodzielnej egzystencji, ale przede wszystkim katalog płynących z nich przywilejów, ulg podatkowych i świadczeń finansowych.

Lekki stopień niepełnosprawności: komu przysługuje?

Lekki stopień to najniższa kategoria orzecznicza. Otrzymują go osoby, u których naruszona sprawność organizmu i stan zdrowia powodują obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności osoby o pełnej sprawności.

Jakie choroby uprawniają do lekkiego stopnia niepełnosprawności?

Katalog chorób uprawniających do uzyskania orzeczenia o posiadaniu lekkiego stopnia niepełnosprawności jest otwarty. Najwięcej jednak osób cierpi na:

• choroby narządu ruchu: np. zaawansowane zwyrodnienia stawów.
• zaburzenia psychiczne: np. choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD).
• wady wzroku i słuchu: np. retinopatia cukrzycowa.
• choroby układu krążenia: np. nadciśnienie tętnicze z powikłaniami.
• schorzenia neurologiczne: np. neuropatie.

Przywileje dla osób z lekkim stopniem niepełnosprawności w 2026 roku

Mimo że osoby z lekkim stopniem mają mniejsze ograniczenia niż osoby ze stopniem umiarkowanym lub znacznym, przysługuje im szereg benefitów ułatwiających codzienne funkcjonowanie i aktywność zawodową. Na co mogą liczyć?

Prawa i przywileje osób ze stopniem lekkim niepełnosprawności w miejscu pracy

Osoby z orzeczeniem mogą być aktywne zawodowo, korzystając z dodatkowej ochrony. Jakiej?

• Dodatkowa przerwa: 15 minut wliczane do czasu pracy (na gimnastykę lub wypoczynek).
• Normy czasu pracy: maksymalnie 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo.
• Zakaz pracy w nadgodzinach i porze nocnej: chyba że pracownik uzyska zgodę lekarza lub pracuje przy pilnowaniu mienia.

Świadczenia finansowe i limity dochodowe (MOPS)

Osoby z lekkim stopniem nie mają zazwyczaj prawa do renty czy zasiłku pielęgnacyjnego. Mogą natomiast ubiegać się o:

• zasiłek okresowy: dla osób samotnych (dochód do 1010 zł) lub rodzin (dochód do 823 zł na osobę).
• zasiłek celowy: pomoc finansowa na zakup leków, opału czy remont mieszkania. Obowiązuje kryterium dochodowe.
• specjalny zasiłek celowy: pomoc finansowa przyznawana w sytuacjach wyjątkowych po przekroczeniu kryterium dochodowego.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności a ulga rehabilitacyjna i odliczenia od podatku

Posiadacze orzeczenia o niepełnosprawności mają prawo do ulgi rehabilitacyjnej. Mogą odliczyć od dochodu wydatki na:

• zakup i naprawę sprzętu rehabilitacyjnego,
• zakup leków (powyżej określonego limitu),
• odpłatność za przejazdy na zabiegi lecznicze,
• dostosowanie samochodu do potrzeb osoby z niepełnosprawnościami.

Zniżki na transport i usługi

• Komunikacja miejska: ulgi zależą od przepisów prawa miejscowego (np. w Warszawie darmowe przejazdy dla osób z orzeczeniem do 26. roku życia).
• Ulga paszportowa: zniżka 50% na wyrobienie paszportu (koszt 70 zł zamiast 140 zł).
• Zwolnienie z PCC: przy zakupie sprzętu rehabilitacyjnego lub samochodu (dotyczy schorzeń narządu ruchu).

Refundacja części kosztów przy działalności gospodarczej

Osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim mogą liczyć na ulgę w składkach ZUS. Co do zasady mogą liczyć na zwrot 30% opłaconych składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Wsparcie dla osób niepełnosprawnych ze stopniem lekkim

Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności? Krok po kroku

Proces ubiegania się o status osoby niepełnosprawnej wymaga przejścia przez drogę administracyjną:

1. Złożenie wniosku: dokumenty składa się w Powiatowym lub Miejskim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Do wniosku dołącza się dokumentację medyczną (historia choroby, wyniki badań) oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia (ważne 30 dni od wystawienia).
2. Komisja lekarska: udział w posiedzeniu zespołu orzekającego jest obowiązkowy. Lekarz orzecznik ocenia stopień naruszenia sprawności organizmu.
3. Wydanie decyzji: orzeczenie wydawane jest w ciągu 14 dni od posiedzenia. Jeśli decyzja jest niekorzystna, przysługuje prawo do odwołania do wojewódzkiego zespołu. Jeśli i ta jest negatywna - można odwołać się do sądu.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy lekki stopień niepełnosprawności uprawnia do karty parkingowej?

Zazwyczaj nie. Karta parkingowa przysługuje osobom ze stopniem znacznym lub umiarkowanym, które mają znacznie ograniczone możliwości poruszania się.

Ile można dorobić na lekkim stopniu niepełnosprawności?

Osoby z lekkim stopniem nie mają limitów dorabiania. Jest wyjątek - jeśli pobierają rentę z ZUS – wtedy obowiązują ogólne limity przychodów ogłaszane co kwartał.

Czy pracodawca musi wiedzieć o moim orzeczeniu?

Przedłożenie orzeczenia jest dobrowolne, jednak tylko wtedy pracownik może korzystać z dodatkowej przerwy i skróconego czasu pracy.