Umiarkowany stopień niepełnosprawności 2026: kompletny przewodnik po ulgach, przywilejach i prawach, o których nikt Ci nie powiedział [LISTA]

Osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w Polsce

Zgodnie z art. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych istnieją trzy stopnie niepełnosprawności. Wśród nich wymienia się stopień:

• lekki,
• umiarkowany,
• znaczny.

Określają one między innymi ograniczenia w samodzielnym funkcjonowaniu i konieczność opieki, a także zdolność do podjęcia pracy zawodowej. Są też podstawą do korzystania – w zależności od posiadanego stopnia niepełnosprawności - z różnorakich przywilejów, ulg i świadczeń.

Na koniec 2024 r. było w Polsce 3,9 mln osób posiadających ważne orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne - wynika z danych GUS. Osoby te stanowiły 10,5% ogólnej liczby ludności nad Wisłą. Najwięcej osób z niepełnosprawnościami stanowią osoby między 60 a 69 rokiem życia oraz między 70 a 79 lat. Jak donosi serwis Infor.pl, umiarkowany stopień niepełnosprawności, to najczęściej wydawane orzeczenie w Polsce. Stanowi ponad 40% wszystkich dokumentów.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności: definicja prawna

Umiarkowany stopień niepełnosprawności wiąże się z określonym zakresem ograniczeń w funkcjonowaniu oraz uprawnień przysługujących osobie posiadającej takie orzeczenie. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, „do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych”. Na co mogą liczyć osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności?

Zasiłki i świadczenia przysługujące osobie z umiarkowanym stopniu niepełnosprawności

Zasiłek pielęgnacyjny i okresowy – aktualne kwoty i limity

Osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przysługuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł brutto miesięcznie, o ile niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat. Przyznanie świadczenia uzależnione jest od stopnia niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek okresowy przysługuje osobie z niepełnosprawnością, jeśli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub – gdy zamieszkuje z rodziną – od kryterium dochodowego rodziny. Jakie są limity? W przypadku osoby samotnie gospodarującej maksymalny dochód wynosi 1010 zł. Natomiast w przypadku rodziny - 823 zł/osobę.

Świadczenie wspierające a poziom potrzeby wsparcia (70 punktów)

Niektóre osoby z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym mogą otrzymać świadczenie wspierające. Uzależnione jest ono od tzw. poziomu potrzeby wsparcia. Wsparcie można otrzymać przy poziomie 70 punktów. Co to oznacza w praktyce? Świadczenie otrzymają osoby z niepełnosprawnością, które na mocy decyzji wojewódzkiego zespołu orzekającego otrzymają przynajmniej 70 punktów poziomu potrzeby wsparcia. Na jakie wsparcie mogą liczyć osoby z niepełnosprawnością? Najniższe świadczenie wspierające wynosi obecnie 752 zł brutto, a najwyższe – 4134 zł brutto. Wzrośnie ono po marcowej waloryzacji. Wysokość świadczenia wspierającego wyniesie wówczas od 792 zł do 4353 zł brutto.

Zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy z MOPS/GOPS

Na co jeszcze mogą liczyć osoby z niepełnosprawnościami? W grę wchodzi również zasiłek celowy. Świadczenie to przyznawane jest wnioskodawcy na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O co konkretnie chodzi? Przykładowo o pokrycie kosztów żywności, zakupu środków medycznych lub drobnych remontów.

Specjalny zasiłek celowy przyznawany jest w uzasadnionych przypadkach przez MOPS lub GOPS. Co ważne, dotyczy to osób, które nie spełniają kryterium dochodowego. Wysokość specjalnego zasiłku celowego wynosi maksymalnie 1010 zł dla osoby samotnej i 823 zł na osobę w rodzinie.

Karta parkingowa dla osób z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym

Osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności może ubiegać się o kartę parkingową, jeśli posiada znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. Kluczowe jest posiadanie w orzeczeniu wskazania do uzyskania karty parkingowej oraz jednego z poniższych symboli przyczyny niepełnosprawności:

• 04-O (choroby narządu wzroku),
• 05-R (upośledzenie narządu ruchu),
• 10-N (choroba neurologiczna).

Ulga rehabilitacyjna – jak odliczyć wydatki od podatku?

Osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności mogą skorzystać z ulgi podatkowej, jeśli ponoszą wydatki na rehabilitację lub związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych. O jakie koszty chodzi? Przykładowo wydatki na przystosowanie samochodu do osoby z niepełnosprawnością, leki, a także odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym.

Na co jeszcze mogą liczyć osoby z niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym?

• Darmowe lub zniżkowe przejazdy PKP i komunikacją miejską.
• Dofinansowanie prawa jazdy.
• Dofinansowanie rehabilitacji domowej.
• Dofinansowanie do zakupu skutera inwalidzkiego lub oprzyrządowania elektrycznego do wózka ręcznego.

Praca a umiarkowany stopień niepełnosprawności: prawa pracownika

Czas pracy osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Dodatkowo, nie może ona być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Nie dotyczy to do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę (art. 16 ust. 1 Kodeksu pracy). Na jakie jeszcze przywileje w pracy może liczyć osoba z niepełnosprawnością? Zatrudniony ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Wynosi ona 15 minut i jest wliczana do czasu pracy. Osobie z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przysługuje również przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Dodatkowo, jak stanowi art. 20 ust. 1 Kodeksu pracy, osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności „ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku oraz w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy”.

Jak uzyskać orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności?

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydaje powiatowy (miejski) zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON). W przypadku decyzji odmownej, wnioskodawcy przysługuje odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON). Jeśli i on nie wyda orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, można odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
• Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
• Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej