Nowe zakazy dotyczące pieców już obowiązują. Ruszyły kontrole, kary sięgają 5 tys. zł

Największy problem polega na tym, że terminy nie są jednakowe w całym kraju. To, co w jednym województwie wciąż jest dozwolone, w innym od 1 stycznia 2026 roku stało się wykroczeniem.

Kontrole pieców już trwają. Przepisy z 2026 roku zaczęły być egzekwowane

Jeszcze rok temu uchwały antysmogowe wielu osobom kojarzyły się z odległymi terminami i teorią. Dziś sytuacja się zmieniła. W styczniu 2026 r. gminy i straże miejskie rozpoczęły kontrole źródeł ciepła, zwłaszcza tam, gdzie od Nowego Roku obowiązuje całkowity zakaz użytkowania tzw. kopciuchów. Kontrolerzy sprawdzają nie tylko sam piec, ale też:

• dokumenty potwierdzające klasę urządzenia,
• rodzaj paliwa,
• a w razie potrzeby wykonują dokumentację fotograficzną.

Mandat może wynieść od 500 zł do nawet 5 tys. zł, a grzywna może być nakładana wielokrotnie – przy każdej kolejnej kontroli.

Jakie piece są zakazane w 2026 roku i kogo dotyczy obowiązek wymiany

Najprościej mówiąc: piece bezklasowe i wiele urządzeń, które nie spełniają norm Ekoprojektu, wypadają z gry. Zakazane lub wycofywane są:

• kotły bezklasowe na węgiel i drewno („kopciuchy”),
• stare piece kaflowe, kozy i kominki o niskiej sprawności,
• urządzenia niespełniające norm Ekoprojektu lub bez filtrów.

Dopuszczone pozostają m.in. pompy ciepła, kotły gazowe, kotły na pellet oraz nowoczesne kotły 5. klasy (często tylko do określonej daty).

Te województwa wprowadziły twardy zakaz pieców od 1 stycznia 2026 roku

W części regionów nowy rok oznaczał wejście w życie całkowitego zakazu użytkowania najstarszych kotłów.

Podkarpackie: od 1 stycznia 2026 zakaz kopciuchów i jasne daty dla innych pieców

Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje całkowity zakaz używania kotłów bezklasowych na węgiel i drewno. Kotły trzeciej i czwartej klasy mogą być użytkowane wyłącznie do końca 2027 roku. Kotły piątej klasy, które zostały zamontowane przed 1 stycznia 2020 roku, mogą być użytkowane bezterminowo.

Śląskie: kolejny etap uchwały antysmogowej i intensywne kontrole pieców

Województwo śląskie również weszło w nowy etap uchwały antysmogowej. Na Śląsku zakończył się kolejny etap uchwały antysmogowej, obejmujący najstarsze kotły, a kontrole należą do najbardziej intensywnych w kraju. W kolejnych latach zakaz obejmie także kotły trzeciej i czwartej klasy.

Wielkopolska: od 2026 roku zakaz wielu pieców kaflowych i kominków

W Wielkopolsce zmiany dotknęły nie tylko klasycznych kotłów węglowych. Od 2026 roku zakazane jest użytkowanie wielu typów pieców kaflowych, kominków oraz tzw. kóz, jeżeli nie spełniają one norm Ekoprojektu lub nie osiągają sprawności cieplnej na poziomie co najmniej 80 procent. Dla wielu mieszkańców było to zaskoczeniem, ponieważ piece kaflowe często nie są kojarzone z nowoczesnymi przepisami antysmogowymi, a mimo to podlegają takim samym zasadom.

Świętokrzyskie: od lipca 2026 zakaz pieców na paliwa stałe przy dostępie do gazu

W województwie świętokrzyskim od 1 lipca 2026 roku obowiązuje szczególna zasada. Zakazane jest użytkowanie urządzeń grzewczych na paliwa stałe w budynkach, które mają możliwość podłączenia do sieci gazowej lub ciepłowniczej. Oznacza to, że nawet nowoczesny kocioł na węgiel lub drewno może okazać się niedozwolony, jeżeli istnieje techniczna możliwość skorzystania z innego źródła ciepła.

Pozostałe województwa: w tych regionach terminy wymiany przypadają na lata 2026–2028

W wielu regionach 2026 rok nie jest jeszcze ostatecznym terminem, ale stanowi wyraźny sygnał ostrzegawczy.

• Mazowieckie: Kotły trzeciej i czwartej klasy mogą być użytkowane do 31 grudnia 2027 roku. Po tej dacie konieczna będzie ich wymiana.
• Małopolskie: Zakaz użytkowania kotłów trzeciej i czwartej klasy zacznie obowiązywać z końcem 2026 roku. Bezklasowe kotły zostały wycofane już wcześniej, a kominki muszą spełniać normy Ekoprojektu.
• Pomorskie: Od 1 września 2026 roku zakazane będzie użytkowanie kotłów trzeciej i czwartej klasy. Region ten ma jedne z najbardziej precyzyjnych harmonogramów wymiany źródeł ciepła.
• Dolnośląskie: Do połowy 2028 roku możliwe jest jeszcze użytkowanie kotłów trzeciej, czwartej i piątej klasy. Po tej dacie przepisy zostaną znacząco zaostrzone.
• Lubelskie: Kotły trzeciej i czwartej klasy muszą zostać wymienione do końca 2026 roku. Kotły piątej klasy będą dopuszczone tylko do końca 2029 roku.
• Zachodniopomorskie: Od 1 stycznia 2028 roku zakazane będzie użytkowanie kotłów poniżej piątej klasy.
• Opolskie: Terminy są tu odleglejsze, ale jasno określone. Kotły bezklasowe muszą zniknąć do 2030 roku, a kotły trzeciej i czwartej klasy do 2032 roku.

Tabela: najważniejsze daty dla właścicieli domów

Podlaskie i warmińsko-mazurskie: brak uchwał antysmogowych, ale nie pełna dowolność

W województwach warmińsko-mazurskim oraz podlaskim nie wprowadzono jeszcze wojewódzkich uchwał antysmogowych. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności, ponieważ obowiązują tam ogólne przepisy dotyczące jakości paliw oraz lokalne regulacje gminne.

Kto kontroluje piece w 2026 roku i jak przebiega taka kontrola

Kontrole są prowadzone przez straż miejską, straż gminną lub upoważnionych pracowników urzędu gminy. Kontrolerzy mają prawo wejść do kotłowni w obecności właściciela lub dorosłego domownika. Sprawdzane są wszystkie źródła ogrzewania w budynku oraz dokumenty potwierdzające ich parametry. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości właściciel może otrzymać pouczenie, mandat albo zostać skierowany do postępowania sądowego.

Jakie kary grożą za brak wymiany pieca i czy mandat może się powtarzać

Najczęściej stosowane sankcje to mandat do 500 złotych lub grzywna sięgająca nawet 5 tysięcy złotych. Warto podkreślić, że kara nie musi być jednorazowa. Jeżeli właściciel nie dostosuje się do przepisów, kontrola może zostać przeprowadzona ponownie, a sankcja nałożona jeszcze raz.

Czym można zastąpić stary piec i jakie źródła ciepła są dziś dopuszczone

Samorządy i eksperci wskazują kilka rozwiązań:

• pompy ciepła,
• kotły gazowe,
• kotły na pellet,
• ogrzewanie elektryczne,
• podłączenie do sieci ciepłowniczej.

W wymianie pomaga rządowy program Czyste Powietrze, choć po zmianach zasad wymaga on dziś audytu energetycznego.