Koniec bezpłatnego leczenia dla części pacjentów. Ważne zmiany w NFZ od 5 marca

Zmiany wynikają z wygaszania nadzwyczajnych rozwiązań wprowadzonych po wybuchu wojny w Ukrainie. Problem w tym, że nowe przepisy mają wejść w życie niemal natychmiast – bez długiego okresu przejściowego.

NFZ zmienia zasady rozliczeń od 5 marca. „Techniczna” reforma może sparaliżować przychodnie?

Projekt rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia zmienia sposób rozliczania świadczeń udzielanych osobom objętym ochroną czasową. W praktyce oznacza to wprowadzenie nowych kodów uprawnień oraz usunięcie dotychczasowych podstaw rozliczeń. Resort w Ocenie Skutków Regulacji uznał zmiany za „techniczne” i bezkosztowe. Jednak sam Narodowy Fundusz Zdrowia w uwagach do projektu wskazał, że dostosowanie systemów informatycznych może potrwać nawet sześć miesięcy. To wielokrotnie dłużej niż czas pozostały do 5 marca.

Podobne zastrzeżenia zgłaszają organizacje świadczeniodawców oraz Naczelna Izba Aptekarska, która ostrzega, że każda zmiana w raportowaniu danych oznacza aktualizacje oprogramowania aptecznego i dodatkowe koszty. W tle jest realne pytanie: co stanie się z pacjentem, który 6 marca zgłosi się do przychodni, a system nie rozpozna jego uprawnienia?

Kto zachowa prawo do bezpłatnego leczenia NFZ od 5 marca 2026? Lista wyjątków

Nowe regulacje nie oznaczają całkowitego zamknięcia systemu. Bezpłatna opieka ma przysługiwać wyłącznie wybranym grupom, m.in.:

• dzieciom i młodzieży,
• kobietom w ciąży i w okresie połogu,
• osobom poszkodowanym w wyniku działań wojennych,
• ofiarom tortur i przemocy,
• osobom mieszkającym w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania.

Pozostali obywatele Ukrainy, aby korzystać z pełnego zakresu świadczeń finansowanych przez NFZ, będą musieli posiadać tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego – np. z umowy o pracę, zlecenia lub dobrowolnej składki – oraz numer PESEL ze statusem UKR. W praktyce oznacza to przejście z nadzwyczajnego modelu pomocy na klasyczny model ubezpieczeniowy.

Refundacja leków i zabiegi planowe po 5 marca. Kto zapłaci z własnej kieszeni?

Już wcześniej ograniczono dostęp do refundacji leków i części świadczeń stomatologicznych dla dorosłych bez ubezpieczenia. Teraz katalog świadczeń finansowanych bez tytułu do ubezpieczenia jeszcze się zawęzi. Z bezpłatnych świadczeń mogą zostać wyłączone m.in. wybrane procedury planowe, jeśli pacjent nie będzie miał statusu osoby ubezpieczonej. W praktyce chodzi o sytuacje, w których leczenie nie ma charakteru nagłego.

Lekarze POZ i aptekarze alarmują: zmiany NFZ od 5 marca grożą chaosem

Środowisko podstawowej opieki zdrowotnej, w tym Porozumienie Zielonogórskie, zwraca uwagę na ryzyko destabilizacji systemu. Wskazuje, że zmiany w kodowaniu świadczeń – nawet jeśli formalnie „techniczne” – w praktyce wymagają przeszkolenia personelu i aktualizacji oprogramowania. Lekarze obawiają się sytuacji, w której pacjent będzie przekonany o swoim prawie do świadczenia, a system nie pozwoli go rozliczyć. To rodzi konflikty w rejestracji i wydłuża kolejki.

Aptekarze z kolei podnoszą kwestię refundacji. Jeśli system nie przypisze właściwego kodu uprawnienia, realizacja recepty może zostać zakwestionowana przy rozliczeniu z NFZ.

9 mld zł składek, 2,1 mld zł kosztów leczenia. Dane MZ zmieniają obraz sporu

Z informacji Ministerstwa Zdrowia i MSWiA wynika, że w latach 2022–2024 obywatele Ukrainy wpłacili do systemu ponad 9 mld zł składek zdrowotnych, podczas gdy koszt udzielonych im świadczeń wyniósł około 2,1 mld zł.

W poszczególnych latach:

• 2022 r. – ok. 2,2 mld zł składek i 515 mln zł kosztów świadczeń,
• 2023 r. – ponad 3 mld zł składek i ok. 850 mln zł kosztów,
• 2024 r. – 3,79 mld zł składek i 747 mln zł kosztów.

Te liczby pokazują, że wpływy ze składek znacząco przewyższały wydatki na leczenie tej grupy pacjentów. Rząd argumentuje więc, że system powinien wrócić do zasad powszechnego ubezpieczenia, skoro większość osób i tak pracuje oraz odprowadza składki.

Czy ktoś zostanie bez leczenia po 5 marca? Co z nagłymi przypadkami

Nagłe przypadki nadal będą udzielane – zgodnie z ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych pomoc w stanie zagrożenia życia przysługuje każdemu. Problem dotyczy świadczeń planowych i refundacji. Jeśli pacjent nie będzie miał tytułu do ubezpieczenia, może zostać poproszony o pokrycie kosztów leczenia. W praktyce kluczowe stanie się szybkie potwierdzenie statusu w systemie eWUŚ oraz prawidłowe oznaczenie kodu uprawnienia.

Koniec specjalnych zasad dla obywateli Ukrainy. NFZ wraca do systemu składkowego

Zmiany wynikają z ustawy wygaszającej część rozwiązań pomocowych wprowadzonych po 24 lutego 2022 r. Polska przyjęła wówczas ok. 1,6 mln osób uciekających przed wojną. System ochrony zdrowia został dla nich szeroko otwarty. Teraz rząd uznaje, że sytuacja wymaga powrotu do modelu opartego na składkach. Dla osób pracujących będzie to formalność. Dla tych bez stałego zatrudnienia – realna bariera.