rozwiń ›

Kontrola L4 na opiekę w 2026 r. – ZUS dostaje nowe uprawnienia. Co się zmienia od 27 stycznia?

Od 27 stycznia 2026 r. obowiązują nowe regulacje dotyczące weryfikowania zwolnień lekarskich. Jednym z kluczowych elementów nowelizacji jest jednoznaczne przesądzenie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo sprawdzać również zaświadczenia wystawione z powodu konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny.

Do tej pory brak precyzyjnych zapisów rodził wątpliwości interpretacyjne i utrudniał prowadzenie kontroli. Po zmianach takie zwolnienia są traktowane identycznie jak L4 wystawione z tytułu choroby samego ubezpieczonego, co zamyka dotychczasowe spory w tym zakresie.

Nowe uprawnienia ZUS przy kontroli zwolnień lekarskich 2026

Przepisy doprecyzowały także, jakie działania kontrolne może podejmować ZUS. Instytucja została wyraźnie umocowana do pozyskiwania dokumentacji medycznej – zarówno dotyczącej osoby ubezpieczonej, jak i chorego członka rodziny – od lekarza wystawiającego zwolnienie lub od podmiotu leczniczego, który udzielał świadczeń zdrowotnych.

Równocześnie ZUS może zwrócić się bezpośrednio do ubezpieczonego z żądaniem złożenia wyjaśnień oraz przekazania informacji niezbędnych do oceny zasadności zwolnienia.

Odpowiedzialność lekarzy za wystawianie L4 w 2026 r.

Nowelizacja porządkuje również procedury dotyczące lekarzy, którzy wystawiają zaświadczenia niezgodnie z obowiązującymi zasadami. ZUS uzyskał możliwość przekazywania zgromadzonych materiałów właściwym organom samorządu lekarskiego.

Informacje te mogą zostać wykorzystane w postępowaniach związanych z odpowiedzialnością zawodową lekarzy i lekarzy dentystów. Dotyczy to nie tylko samych kontroli, lecz także spraw prowadzonych w związku z cofnięciem uprawnień do wystawiania zwolnień lekarskich.

Zmiana trybu odwołań od decyzji ZUS

Istotnej modyfikacji uległa również procedura odwoławcza. Do tej pory lekarz, któremu cofnięto upoważnienie do wystawiania L4, mógł zaskarżyć decyzję do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Od 27 stycznia 2026 r. wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoznaje Prezes ZUS. Oznacza to skupienie kompetencji w jednej instytucji oraz skrócenie administracyjnej ścieżki odwoławczej.

Praktyczne skutki zmian w kontroli zwolnień lekarskich 2026

W praktyce nowe przepisy oznaczają, że pracownicy zyskają większą przejrzystość zasad korzystania ze zwolnień lekarskich, ale jednocześnie będą musieli liczyć się z większą odpowiedzialnością za ich prawidłowe wykorzystywanie, lekarze znajdą się pod wyraźniejszym nadzorem i realną groźbą konsekwencji w razie nieprawidłowości, natomiast ZUS otrzyma skuteczniejsze narzędzia do kontroli i gromadzenia dowodów, co powinno przyspieszyć postępowania i ograniczyć spory interpretacyjne.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw – podpisana przez Prezydenta 7 stycznia 2026 r.

FAQ: Nowe zasady kontroli L4 na opiekę (styczeń 2026)

1. Czy ZUS naprawdę może kontrolować moje zwolnienie na dziecko lub rodzica?

Tak. Od 27 stycznia 2026 r. przepisy jasno potwierdzają, że zwolnienia na opiekę nad członkiem rodziny podlegają takiej samej kontroli jak Twoje własne L4. ZUS ma prawo sprawdzić, czy faktycznie sprawujesz opiekę i czy jest ona niezbędna.

2. Czy muszę składać wyjaśnienia urzędnikowi ZUS?

Tak. Nowe prawo daje ZUS prawo do bezpośredniego zwrócenia się do Ciebie o informacje istotne dla sprawy. Jeśli otrzymasz wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczących okoliczności opieki, masz obowiązek odpowiedzieć zgodnie z prawdą.

3. Jakie dokumenty może sprawdzić ZUS podczas kontroli?

ZUS zyskał wgląd nie tylko w Twoje dane, ale także w pełną dokumentację medyczną osoby, nad którą sprawujesz opiekę. Może jej żądać bezpośrednio od lekarza wystawiającego L4 lub z placówki medycznej (szpitala, przychodni).

4. Co grozi lekarzowi za wystawienie nieuzasadnionego zwolnienia?

Lekarz musi liczyć się z poważnymi konsekwencjami. ZUS może przekazać dowody nieprawidłowości do samorządu lekarskiego, co grozi postępowaniem dyscyplinarnym. Dodatkowo lekarz może na stałe lub czasowo stracić uprawnienie do wystawiania druków L4.

5. Gdzie lekarz może się odwołać, jeśli ZUS odbierze mu prawo do wystawiania L4?

Zgodnie z nową procedurą, lekarz nie kieruje już odwołania do Ministra Rodziny. Teraz składa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy bezpośrednio do Prezesa ZUS. Skraca to ścieżkę administracyjną i przyspiesza wydanie ostatecznej decyzji.