Kontrola zwolnień lekarskich przy opiece nad członkiem rodziny w 2026

Od 27 stycznia 2026 r. zaczynają obowiązywać istotne zmiany w przepisach dotyczących kontroli zwolnień lekarskich. Jedną z najważniejszych zmian jest wyraźne potwierdzenie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może kontrolować także zwolnienia lekarskie wystawione z powodu konieczności opieki nad chorym członkiem rodziny. Wcześniej brak jednoznacznych przepisów powodował spory interpretacyjne i utrudniał prowadzenie kontroli. Nowe regulacje kończą te wątpliwości – takie zaświadczenia są traktowane na równi ze zwolnieniami z tytułu własnej choroby.

ZUS może żądać wyjaśnień od ubezpieczonych – nowe zasady kontroli L4

Ustawodawca doprecyzował również zakres działań kontrolnych ZUS. Zakład zyskał jasne prawo do żądania dokumentacji medycznej zarówno dotyczącej ubezpieczonego, jak i chorego członka rodziny, od lekarza wystawiającego zaświadczenie lub od placówki medycznej, w której udzielono świadczeń zdrowotnych. Dodatkowo ZUS może zwrócić się bezpośrednio do ubezpieczonego o złożenie wyjaśnień i przekazanie informacji istotnych dla sprawy.

ZUS zalany wnioskami o doliczenie stażu: Polacy walczą o wyższy urlop i odprawy
ZUS zalany wnioskami o doliczenie stażu: Polacy walczą o wyższy urlop i odprawy

Zobacz również

Nowe konsekwencje dla lekarzy – odpowiedzialność przy wystawianiu zwolnień 2026

Nowelizacja porządkuje również działania podejmowane wobec lekarzy, którzy wystawiają zaświadczenia niezgodnie z przepisami. ZUS zyskał możliwość przekazywania zgromadzonych dokumentów i informacji właściwym organom samorządu lekarskiego. Dane te będą mogły być wykorzystane w postępowaniach dotyczących odpowiedzialności zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów. Co istotne, chodzi nie tylko o same kontrole zwolnień, lecz także o sprawy związane z cofnięciem upoważnienia do wystawiania zaświadczeń lekarskich.

Odwołania od decyzji ZUS bez udziału ministra – nowa procedura 2026

Zmianie uległ także tryb odwoławczy. Dotychczas lekarz, któremu cofnięto upoważnienie do wystawiania zwolnień, mógł odwołać się do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Od 27 stycznia 2026 r. środek odwoławczy będzie rozpatrywał Prezes ZUS w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to centralizację postępowania i skrócenie ścieżki administracyjnej.

Praktyczne skutki zmian w kontroli zwolnień lekarskich 2026

W praktyce nowe przepisy oznaczają, że pracownicy zyskają większą przejrzystość zasad korzystania ze zwolnień lekarskich, ale jednocześnie będą musieli liczyć się z większą odpowiedzialnością za ich prawidłowe wykorzystywanie, lekarze znajdą się pod wyraźniejszym nadzorem i realną groźbą konsekwencji w razie nieprawidłowości, natomiast ZUS otrzyma skuteczniejsze narzędzia do kontroli i gromadzenia dowodów, co powinno przyspieszyć postępowania i ograniczyć spory interpretacyjne.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw – podpisana przez Prezydenta 7 stycznia 2026 r.