ZUS nie zapłaci za pierwsze 5 dni L4. Wszystko przez kod C na zwolnieniu

Wielu pracowników nie zwraca na niego uwagi. Tymczasem "pechowy" kod na zwolnieniu lekarskim może realnie uszczuplić domowy budżet – i to już przy krótkiej nieobecności w pracy. Kiedy lekarz może go wstawić na naszym L4?

Kiedy lekarz wpisuje kod C na L4?

Na elektronicznym zwolnieniu lekarskim (e-ZLA) lekarz może umieścić oznaczenie literowe od A do E. Kody te nie wskazują konkretnej diagnozy, lecz okoliczności mające wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość. Podstawą prawną jest art. 57 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Kod C pojawia się na zwolnieniu wtedy, gdy lekarz uzna, że niezdolność do pracy została spowodowana nadużyciem alkoholu. Chodzi o sytuacje, w których istnieje bezpośredni związek między stanem zdrowia a spożyciem alkoholu – np. w przypadku zatrucia, urazu czy ostrych powikłań zdrowotnych.

Kod C na zwolnieniu lekarskim – co oznacza dla Twoich pieniędzy?

Wpisanie kodu C uruchamia szczególną zasadę wynikającą z ustawy zasiłkowej: zasiłek chorobowy nie przysługuje za pierwsze 5 dni niezdolności do pracy. Dopiero od 6. dnia świadczenie może być wypłacane na zasadach ogólnych – najczęściej w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru.

W praktyce oznacza to, że:

• przy 5-dniowym L4 z kodem C – świadczenia nie będzie w ogóle,
• przy 7 dniach zwolnienia – zapłata obejmie tylko 2 dni,
• przy 10 dniach – wynagrodzenie lub zasiłek obejmie 5 dni.

Co istotne, zasada ta dotyczy zarówno wynagrodzenia chorobowego finansowanego przez pracodawcę (pierwsze 33 dni w roku, a po 50. roku życia – 14 dni), jak i zasiłku wypłacanego przez ZUS.

Czy pracodawca widzi kod C na L4? Co trafia do ZUS, a co do firmy

W obiegu elektronicznym dane trafiają równolegle do ZUS i pracodawcy. Pracodawca nie zna rozpoznania choroby (numeru statystycznego ICD-10), ale widzi kod literowy oraz informację, czy zwolnienie jest „leżące” czy „chodzące”.

To oznacza, że:

• pracodawca wie, że zastosowano kod C - co może sugerować okoliczności niezdolności do pracy,
• nie zna jednak szczegółowej diagnozy,
• ZUS ma dostęp do pełnych danych medycznych.

System został skonstruowany tak, by z jednej strony chronić prywatność pracownika, a z drugiej – umożliwić prawidłowe ustalenie prawa do świadczeń.

Ile tracisz na kodzie C? Przykłady wyliczeń przy 5 i 10 dniach zwolnienia lekarskiego

Strata zależy od wysokości wynagrodzenia i długości zwolnienia. Przy pensji brutto 6000 zł i 5-dniowym L4 z kodem C ubezpieczony nie otrzyma żadnego świadczenia. W przypadku 10 dni niezdolności do pracy – wynagrodzenie lub zasiłek obejmie tylko połowę tego okresu.

W przeciwieństwie do kodu B (ciąża – 100 proc. podstawy) czy kodu D (gruźlica – wydłużony okres zasiłkowy do 270 dni), kod C działa wyłącznie na niekorzyść ubezpieczonego. Nie ma też możliwości „ukrycia” tego kodu na wniosek pacjenta – przepisy pozwalają na niewpisywanie kodu B i D, ale nie C.

Jak działa zasiłek chorobowy na L4 – najważniejsze zasady

Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym po tzw. okresie wyczekiwania:

• 30 dni – w przypadku pracowników objętych ubezpieczeniem obowiązkowo,
• 90 dni – dla osób objętych ubezpieczeniem dobrowolnym (np. przedsiębiorców).

Standardowy okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a w szczególnych przypadkach – 270 dni (ciąża, gruźlica). Finansowanie świadczeń wygląda następująco:

• pierwsze 33 dni choroby w roku (14 dni po ukończeniu 50 lat) – wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca,
• od kolejnego dnia – zasiłek wypłaca ZUS.

W przypadku kodu C mechanizm ten zostaje przerwany na pierwsze 5 dni – bez względu na to, kto formalnie byłby płatnikiem.

Czy da się poprawić kod C na zwolnieniu? Co zrobić, gdy uważasz, że wpisano go niesłusznie

Jeżeli pracownik uważa, że kod został wpisany niesłusznie, powinien w pierwszej kolejności zwrócić się do lekarza wystawiającego zwolnienie o wyjaśnienie lub ewentualną korektę dokumentu. E-ZLA może zostać skorygowane w systemie. W sytuacjach spornych możliwe jest także złożenie wyjaśnień do ZUS. Ostateczna ocena prawa do świadczenia należy do organu rentowego, który analizuje dokumentację medyczną.

FAQ: kod C na L4 i 5 dni bez pieniędzy z ZUS

Podstawa prawna

• Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 2023 r., poz. 2780 ze zm.), w szczególności art. 6, art. 8, art. 11, art. 16 i art. 57.