Znikają porodówki, pojawiają się „pokoje narodzin”. Nowe zasady porodów 2026

Czym jest „pokój narodzin” i czym różni się od porodówki

Przepisy nie tworzą nowego „oddziału porodowego”. Opisują świadczenie realizowane w szpitalu z izbą przyjęć lub SOR, w wydzielonym miejscu do udzielania świadczeń, z bezpośrednim dostępem do pełnego węzła sanitarnego. Celem jest zapewnienie opieki położnej i bezpieczeństwa w nagłych sytuacjach, gdy poród zaczyna się poza zasięgiem dostępnej porodówki.

W praktyce „pokój narodzin” oznacza przygotowaną przestrzeń i procedury umożliwiające:

• ocenę stanu kobiety w ciąży lub rodzącej,
• podjęcie decyzji o transporcie do oddziału położniczego,
• przyjęcie porodu w sytuacji, gdy transport nie jest możliwy lub byłby ryzykowny.

Kiedy zamiast porodówki ma zadziałać „pokój narodzin” – próg 25 km

Rozwiązanie ma zastosowanie w obszarach, w których odległość do najbliższego świadczeniodawcy udzielającego świadczeń położnictwa i ginekologii w trybie hospitalizacji wynosi ponad 25 km. Dodatkowym warunkiem jest to, że świadczenie ma być realizowane w szpitalu posiadającym w strukturze SOR albo izbę przyjęć.

Nowe przepisy mają dotyczyć przede wszystkim regionów, w których dochodzi do zawieszania lub zamykania oddziałów położniczych oraz występuje problem z dostępnością komunikacyjną.

Najważniejsza zmiana: transport ma być dostępny „od ręki”

Rozporządzenie wprost wskazuje wymóg całodobowego dostępu do odpowiednio wyposażonego środka transportu w razie potrzeby przewiezienia rodzącej do oddziału położniczego. Środek transportu musi spełnić jednocześnie dwa warunki:

• dojazd z miejsca stacjonowania do szpitala musi być krótszy niż 15 minut,
• transport nie może być przeznaczony do udzielania innych świadczeń opieki zdrowotnej.

To oznacza, że szpital realizujący świadczenie ma zapewnić rozwiązanie transportowe „dedykowane” do takich sytuacji, a nie zależne od bieżącej dostępności systemu ratownictwa.

Co musi mieć „pokój narodzin”, żeby poród był bezpieczny

Wymagania dotyczące wyposażenia "pokoju narodzin" są szczegółowe. W miejscu odbierania porodu muszą znajdować się elementy umożliwiające monitorowanie stanu rodzącej i noworodka oraz prowadzenie podstawowych działań ratunkowych. Wymieniane w przepisach elementy obejmują m.in.:

• aparat KTG,
• kardiomonitor,
• łóżko porodowe,
• łóżeczko dla noworodka,
• stanowisko do resuscytacji noworodka,
• urządzenie do nieinwazyjnego wsparcia oddechu,
• inkubator (otwarty lub zamknięty) do opieki podstawowej.

Dodatkowo wymagane są zestawy porodowe, które mają być dostępne także w transporcie.

Kto będzie przy rodzącej i kto pojedzie w transporcie

Model opiera się na położnej jako kluczowej osobie udzielającej świadczenia. Szpital musi zapewnić całodobową opiekę co najmniej jednej położnej w miejscu udzielania świadczeń. Położna ma posiadać udokumentowane przeszkolenie z resuscytacji krążeniowo-oddechowej noworodka.

W przypadku konieczności przewozu kobiety do oddziału położniczego, transport ma być realizowany przez zespół:

• położna,
• ratownik medyczny, a jeśli żadna z tych osób nie ma uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych, do zespołu dołącza kierujący.

Co dzieje się na miejscu, gdy poród zaczyna się nagle

Zakres świadczenia obejmuje działania położnej związane z oceną i bezpieczeństwem pacjentki oraz dziecka. Przepisy wskazują m.in. na:

• ocenę stanu klinicznego kobiety w ciąży lub rodzącej,
• wykrywanie czynników ryzyka i wczesne rozpoznawanie patologii w ciąży, porodzie i połogu,
• zapewnienie ciągłości opieki nad kobietą i noworodkiem.

Kiedy noworodek trafi do transportu specjalistycznego

Rozporządzenie zawiera wskazania, które wiążą się z koniecznością transportu noworodka zespołem typu „N” (neonatologicznym). Wskazania dotyczą m.in.:

• porodu przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży,
• masy urodzeniowej poniżej 2500 g,
• objawów niewydolności oddechowej, sinicy lub zaburzeń krążenia.

W takich sytuacjach przepisy przewidują wdrożenie transportu specjalistycznego, a nie standardowego przewozu.

Jak to zadziała w praktyce – trzy scenariusze porodowe

Scenariusz 1: Początek porodu i jest czas na bezpieczny transport

Położna ocenia stan pacjentki i decyduje o dalszym postępowaniu. Jeżeli stan i postęp porodu pozwalają, uruchamiany jest transport do oddziału położniczego.

Scenariusz 2: Poród jest zaawansowany i transport byłby ryzykowny

Wtedy świadczeniodawca ma obowiązek zapewnić przyjęcie porodu w miejscu udzielania świadczeń, w warunkach przewidzianych przepisami (sprzęt, personel).

Scenariusz 3: Noworodek wymaga opieki specjalistycznej

Jeżeli wystąpią wskazania wymienione w przepisach (np. wcześniactwo, niska masa urodzeniowa, objawy niewydolności), transport powinien być realizowany zespołem typu „N”.