statystyki

Świadczenie kompensacyjne dla nauczyciela, którego umowa rozwiązała się sama

autor: Karolina Topolska20.05.2016, 19:00
ZUS, emerytury, pieniądze, złotówki

Jak uzyskać nauczycielskie świadczenie kompensacyjne?źródło: ShutterStock

Pracownicy pedagogiczni dostaną świadczenie kompensacyjne, nawet jeśli ich umowa o pracę rozwiązała się sama z upływem okresu, na jaki została zawarta. Do niedawna nie było to możliwe

O nauczycielskie świadczenie kompensacyjne mogą ubiegać się nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni, którzy nie nabyli prawa do wcześniejszej emerytury ani do emerytury pomostowej. Ustawa z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. nr 97, poz. 800 ze zm., dalej: ustawa o n.ś.k.) określa warunki, po spełnieniu których możliwe jest jego uzyskanie. Jeden z nich, określony w art. 4 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, wymaga uprzedniego rozwiązania stosunku pracy przez nauczyciela. Przepis mówi tutaj wprost, że świadczenie przysługuje nauczycielom, którzy „rozwiązali stosunek pracy”. Jego brzmienie wymaga wyraźnie aktywności zatrudnionego w tym zakresie.

Rozwiązanie czy wygaśnięcie

Na gruncie tej regulacji powstał więc problem, czy przesłanka rozwiązania przez nauczyciela stosunku pracy jest spełniona także w przypadku, gdy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu, na który została zawarta – czyli w trybie art. 30 par. 1 pkt 4 kodeksu pracy (ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm., dalej: k.p.). Przypadek ten dotyczy przede wszystkim umów na czas określony. Problem ten sprowadza się w istocie do pytania, czy rozwiązanie umowy z upływem czasu, na który była zawarta, następuje poprzez jej samoistne wygaśnięcie (jak uważa część prawników), czy też można tu doszukiwać się jej zakończenia z udziałem woli pracownika.

Praktyka ZUS i rozbieżności w orzecznictwie

W takiej sytuacji, gdy nauczyciel wykonywał swoją pracę w ramach umowy na czas określony i taka umowa wygasła wskutek upływu okresu, na który została zawarta, ZUS jeszcze niedawno odmawiał przyznania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Takie stanowisko opierał na gramatycznej wykładni przepisu posługującego się sformułowaniem ,,rozwiązali stosunek pracy”, co sugeruje konieczność jego rozwiązania z inicjatywy nauczyciela. W świetle stosowanej uprzednio wykładni – zawsze wtedy, gdy umowa o pracę nauczyciela wygasała wskutek upływu okresu, na który została zawarta, nauczyciel nie jest inicjatorem rozwiązania stosunku pracy i tym samym nie może nabyć prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

Stosowana przez ZUS interpretacja nie zawsze była podzielana w orzecznictwie. Zdarzały się wyroki do niej przychylające, jak np. wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II UK 205/12), w którym SN stwierdził, że rozwiązanie umowy o pracę na czas określony następujące z upływem umówionego terminu nie jest „rozwiązaniem stosunku pracy przez nauczyciela”. Odmienne stanowisko Sąd Najwyższy zaprezentował jednak w wyroku z 11 grudnia 2013 r. (sygn. akt III UK 9/13), przyjmując, że rozwiązanie stosunku pracy przez nauczyciela ma miejsce nie tylko wtedy, gdy jest poprzedzone złożeniem przez niego jednostronnego oświadczenia woli (o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia), ale we wszystkich sytuacjach, gdy takie oświadczenie jest „częścią składową dwustronnej czynności prawnej” prowadzącej do rozwiązania tego stosunku. Skoro bowiem nauczyciel składa oświadczenie woli, nawiązując stosunek pracy na czas określony, to zdaniem SN jest ono jednocześnie koniecznym elementem czynności rozwiązującej stosunek pracy w przyszłości (z upływem czasu, na który umowa została zawarta). Tym samym w jego ocenie można stwierdzić, że nauczyciel już poprzez samo zawarcie umowy terminowej bierze aktywny udział w jej rozwiązaniu.

Interpretacja SN

Potrzebę ostatecznego rozstrzygnięcia powyższej wątpliwości dostrzegł także pierwszy prezes SN, który 1 lutego 2016 r. złożył wniosek o wydanie uchwały przez powiększony skład tego sądu, a także zwykły skład SN, zwracając się 8 marca 2016 r. z prośbą o odpowiedź na pytanie prawne dotyczące jednej z rozpatrywanych spraw.

Obydwa wnioski zostały połączone do wspólnego rozpoznania, w wyniku którego Sąd Najwyższy w składzie siedmioosobowym 27 kwietnia 2016 r. podjął uchwałę (sygn. akt III PZP 1/16), w której orzekł, że warunek rozwiązania stosunku pracy jest spełniony także w przypadku, gdy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta (a więc gdy nauczyciel nie składa żadnego oświadczenia w celu rozwiązania umowy za wypowiedzeniem lub za porozumieniem stron).

Uchwała Sądu Najwyższego oznacza więc, że możliwość uzyskania nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego ma również taki nauczyciel, którego ostatni stosunek pracy, bezpośrednio poprzedzający zgłoszenie wniosku o to świadczenie, rozwiązał się z upływem czasu, na który został nawiązany.

Organ rentowy zmienia zdanie

Jak się okazuje, uchwała SN zbiega się w czasie ze zmianą stanowiska ZUS. Jak poinformował nas Radosław Milczarski z biura prasowego Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, obecnie – od 5 lutego 2016 r. – organ rentowy stoi na stanowisku, że również rozwiązanie umowy o pracę z nauczycielem w związku z upływem okresu, na jaki umowa była zawarta, uzasadnia przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. RAMKA 1

Wspomniana uchwała SN nie zmienia więc niczego w zakresie obecnej praktyki, jaką ZUS stosuje, rozpatrując wnioski o nauczycielskie świadczenia kompensacyjne. Jest ona jedynie potwierdzeniem obecnej wykładni zakładu w odniesieniu do umów terminowych zawartych przez nauczycieli ubiegających się o takie świadczenia.

Co jednak z tymi nauczycielami, którym organ rentowy wcześniej (tj. przed 5 lutego 2016 r.) odmówił przyznania świadczenia kompensacyjnego wyłącznie z tego powodu, że umowa o pracę wygasła, a nie została przez nich rozwiązana? Będący w takiej sytuacji nauczyciele, którzy ponownie wystąpią z odpowiednim wnioskiem o jego przyznanie, z dużym prawdopodobieństwem mogą liczyć na to, że (przy spełnieniu pozostałych warunków) świadczenie to uzyskają.


Pozostało jeszcze 82% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Komentarze (1)

  • beznadzija(2016-05-21 10:22) Zgłoś naruszenie 10

    A co z ludzmi.którzy przepracowali 40 lat,wypracowali kapitał,a dziś są bez żadnych środków do życia.Bez pracy,ani szans na nią wieku np.59+,bez żadnego zasiłku czy świadczenia.

    Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Dowiedz się więcej

Polecane