Seniorzy szczepią się rzadziej, niż powinni. Lekarze mówią wprost: to poważny błąd

Po 60. roku życia infekcja rzadko kończy się kilkudniowym osłabieniem. Częściej staje się początkiem długiego ciągu zdarzeń: hospitalizacji, pogorszenia sprawności, utraty samodzielności i konieczności stałej opieki.

Dlaczego szczepienia seniorów stały się osobnym tematem w medycynie po 60. roku życia

Starzenie się społeczeństwa zmieniło sposób myślenia o profilaktyce. Dziś coraz większa część systemu ochrony zdrowia skupia się na chorobach wieku starszego – i ich konsekwencjach.

– Największym obciążeniem nie są już choroby wieku dziecięcego, tylko choroby osób starszych – podkreśla prof. Ernest Kuchar, specjalista chorób zakaźnych i pediatra. – Zapalenia płuc, infekcje wirusowe, zaostrzenia chorób przewlekłych po zakażeniach – to one najczęściej odbierają seniorom samodzielność.

Układ odpornościowy z wiekiem działa coraz słabiej. Objawy infekcji są mniej charakterystyczne, gorączka pojawia się rzadziej, a choroba bywa rozpoznawana późno. To sprawia, że profilaktyka przestaje być dodatkiem, a staje się kluczowym elementem dbania o zdrowie.

Jakie szczepienia są dziś zalecane seniorom? Lista po 60. roku życia

Lista szczepień zalecanych po 60. roku życia jest znacznie szersza, niż wielu pacjentów się spodziewa. Obejmuje nie tylko grypę, ale także choroby, które w starszym wieku szczególnie często prowadzą do hospitalizacji i powikłań.

Lekarze najczęściej wskazują na szczepienia przeciw:

• grypie (co roku),
• pneumokokom (bakterie odpowiedzialne m.in. za zapalenie płuc),
• półpaścowi,
• syncytialnemu wirusowi oddechowemu (RSV),
• tężcowi, błonicy i krztuścowi (dawki przypominające),
• a w wybranych sytuacjach także WZW typu A i B czy kleszczowemu zapaleniu mózgu.

– Paradoks szczepień polega na tym, że najsłabiej odpowiadają na nie ci, którzy najbardziej ich potrzebują – tłumaczy prof. Kuchar. – Dlatego szczepienia seniorów wymagają innego podejścia niż do młodych dorosłych.

Refundacje szczepień dla seniorów. Co jest bezpłatne, a co częściowo płatne

Jedną z największych barier w szczepieniach seniorów przez lata były koszty. W ostatnich latach system refundacji został jednak znacząco rozszerzony.

Obecnie:

• osoby po 65. roku życia mogą skorzystać z bezpłatnego szczepienia przeciw RSV,
• seniorzy w wieku 60–64 lata mają szczepienie przeciw RSV z 50-procentową refundacją,
• szczepienia przeciw półpaścowi są refundowane w grupach podwyższonego ryzyka,
• szczepienia przeciw grypie i pneumokokom od lat należą do podstawowych rekomendacji dla osób starszych.

– Z perspektywy zdrowia publicznego to rozwiązanie racjonalne – mówi prof. Kuchar. – Koszt szczepienia jest wielokrotnie niższy niż koszt leczenia powikłań i długotrwałej opieki nad pacjentem, który stracił samodzielność.

Refundacje szczepień dla seniorów – sezon 2025/2026

Dlaczego szczepionki dla seniorów działają inaczej? Lekarze wyjaśniają rolę adiuwantów

Starzejący się układ odpornościowy reaguje na szczepienia słabiej niż u młodych osób. To naturalny proces związany m.in. z zanikiem odporności komórkowej.

Adiuwanty nie są nowym wynalazkiem. Są stosowane w medycynie od lat i pozwalają wzmocnić odpowiedź układu odpornościowego, wydłużyć czas ochrony oraz zwiększyć skuteczność szczepienia u osób starszych.

Jak przygotować się do szczepienia po 60. roku życia? Najważniejsze zasady

Wielu seniorów odkłada szczepienie, czekając na „idealny moment”. Lekarze podkreślają jednak, że w starszym wieku taki moment często nigdy nie nadejdzie.

– Senior nie musi być całkowicie zdrowy, jak dwudziestolatek, ponieważ to nierealne – zaznacza prof. Kuchar. – Wystarczy, że jest w stabilnym stanie. To warunek, który pozwala bezpiecznie się zaszczepić.

Przed szczepieniem warto pamiętać, by:

• nie szczepić się w trakcie ostrej infekcji z gorączką,
• odczekać przy zaostrzeniu choroby przewlekłej,
• poinformować lekarza o przyjmowanych lekach,
• potraktować wizytę jako okazję do rozmowy o całym pakiecie szczepień zalecanych.

Dlaczego szczepienia seniorów chronią samodzielność, a nie tylko przed chorobą

W starszym wieku każda poważniejsza infekcja niesie ryzyko, że organizm nie wróci do punktu wyjścia. Nawet jeśli choroba minie, jej skutki mogą pozostać na długo.

Dlatego dziś szczepienia chronią przed hospitalizacją, zmniejszają ryzyko powikłań, pomagają zachować sprawność i niezależność oraz są elementem nowoczesnej opieki nad osobami starszymi.