rozwiń ›

Lekarze od lat alarmują, że półpasiec po 60. roku życia to zupełnie inna choroba niż u młodszych osób. I że jej konsekwencje są często znacznie poważniejsze, niż pacjenci się spodziewają.

Półpasiec to „powrót” wirusa z dzieciństwa. Dlaczego ujawnia się po 60. roku życia

Półpasiec nie jest nowym zakażeniem. To reaktywacja wirusa ospy wietrznej (VZV), którym większość z nas zaraziła się w dzieciństwie. Wirus nie znika z organizmu – pozostaje w nim uśpiony, często przez kilkadziesiąt lat.

– Każdy, kto chorował na ospę wietrzną, ma w sobie wirusa VZV do końca życia. On siedzi w zwojach nerwowych i czeka na moment osłabienia organizmu – tłumaczy prof. Ernest Kuchar, specjalista chorób zakaźnych. – Wystarczy spadek odporności, czasem poważna choroba, a czasem po prostu wiek.

To właśnie dlatego ryzyko półpaśca gwałtownie rośnie po 50., a szczególnie po 60. roku życia. Starzejący się układ odpornościowy coraz gorzej kontroluje wirusa, który przez lata pozostawał „uśpiony”.

Dlaczego półpasiec u seniorów bywa tak dotkliwy i groźniejszy niż u młodszych

U młodszych osób półpasiec często ogranicza się do bolesnej, ale przejściowej wysypki. Często towarzyszy mu ból, który z czasem mija. U seniorów przebieg bywa znacznie cięższy.

– Im ktoś jest starszy, tym większe ryzyko ciężkiego przebiegu i rozwoju powikłań – podkreśla prof. Kuchar. – Półpasiec to nie tylko choroba skóry. To stan zapalny, który negatywnie wpływa na cały organizm, w tym wywołuje zdarzenia sercowo-naczyniowe.

U osób starszych półpasiec częściej wiąże się z bardzo silnym bólem, prowadzi do uszkodzenia nerwów oraz częściej kończy się powikłaniami neurologicznymi. Może też znacząco pogorszyć ogólną sprawność i samodzielność.

Neuralgia popółpaścowa – przewlekły ból, który potrafi trwać latami

Najczęstszym i najbardziej wyniszczającym powikłaniem półpaśca jest neuralgia popółpaścowa – przewlekły ból wynikający z uszkodzenia nerwu.

To ból, na który często nie działają żadne leki. Może trwać miesiącami, a nawet latami – mówi prof. Kuchar. – Pacjenci nie śpią, nie funkcjonują normalnie, przestają wychodzić z domu. To dramat, który bardzo obniża jakość życia.

Ból może dotyczyć klatki piersiowej, twarzy, oka, ucha, a nawet narządów płciowych. W ciężkich przypadkach półpasiec może prowadzić do:

  • utraty wzroku,
  • zaburzeń słuchu i równowagi,
  • przewlekłych szumów usznych,
  • zwiększonego ryzyka udaru.

„Myślałem, że to minie”. Dlaczego seniorzy zbyt późno zgłaszają się do lekarza

Wielu pacjentów nie zgłasza się do lekarza od razu. Tłumaczą ból przemęczeniem, „nerwami”, wiekiem. Część uważa, że skoro już kiedyś chorowali, problem mają za sobą.

– To bardzo częsty błąd. Na półpasiec można zachorować więcej niż raz – zaznacza prof. Kuchar. – To nie odra ani ospa. Przebycie półpaśca nie daje odporności na całe życie. Przeciwnie, wystąpienie półpaśca jest najlepszym dowodem skłonności do jego wystąpienia.

Co więcej, każda kolejna infekcja w starszym wieku wiąże się z coraz większym ryzykiem powikłań.

Szczepienia po 60. roku życia. Jak chronią seniorów przed ciężkim przebiegiem półpaśca

W ostatnich latach profilaktyka półpaśca u seniorów stała się ważnym elementem medycyny wieku starszego. Szczepienia nie eliminują wirusa z organizmu, ale znacząco zmniejszają ryzyko zachorowania i ciężkich powikłań.

Dziś mamy szczepienia, które chronią przed półpaścem przez wiele lat. Mówimy o perspektywie nawet ponad dekady – podkreśla prof. Kuchar.

Szczepienia przeciw półpaścowi są zalecane osobom po 50. roku życia. U seniorów pomagają zapobiegać neuralgii popółpaścowej, zmniejszają ryzyko ciężkiego, długotrwałego bólu oraz są elementem dbania o samodzielność i jakość życia. W Polsce szczepienia dla seniorów są coraz szerzej dostępne, a w wybranych grupach wiekowych – bezpłatne.

Ważne

100 proc. refundacja przysługuje osobom po 65. roku życia, które mają zwiększone ryzyko zachorowania z powodu chorób przewlekłych, np. cukrzyca, choroby serca/płuc/nerek, niedobory odporności, nowotwory (leukemia, chłoniak), HIV, reumatoidalne zapalenie stawów, łuszczyca, toczeń.

50 proc. refundacja należy się osobom w wieku 18-64 lata, które spełniają te same kryteria zwiększonego ryzyka chorobami przewlekłymi (np. cukrzyca, choroby serca/płuc, immunosupresja, nowotwory, HIV, RZS, łuszczyca, toczeń)

Dlaczego szczepionki dla seniorów działają inaczej? Lekarze tłumaczą rolę adiuwantów

U osób starszych odpowiedź immunologiczna na szczepienia jest słabsza niż u młodych dorosłych. To naturalny efekt starzenia się układu odpornościowego.

– Paradoks szczepień polega na tym, że najsłabiej odpowiadają na nie ci, którzy najbardziej ich potrzebują – wyjaśnia prof. Kuchar. – Wynika to stąd, że odporność wytwarza układ immunologiczny pod wpływem szczepienia, a nie sama szczepionka. Dlatego w szczepionkach dla seniorów stosuje się adiuwanty – substancje, które wzmacniają i ukierunkowują odpowiedź immunologiczną.

Adiuwanty pomagają „obudzić” układ odpornościowy,wzmocnić odporność komórkową oaz wydłużyć czas ochrony po szczepieniu.

Półpasiec u seniorów – najważniejsze fakty o bólu, powikłaniach i ochronie

Półpasiec u seniorów to nie tylko wysypka. To choroba, która:

  • może wywołać długotrwały, wyniszczający ból,
  • znacząco obniża jakość życia,
  • częściej prowadzi do powikłań wraz z wiekiem,
  • może nawracać.

Dlatego coraz częściej pytanie nie brzmi, czy półpasiec jest groźny, ale jak skutecznie chronić seniorów przed jego konsekwencjami.