Na początku 2016 r. urodziłam dziecko. Teraz przebywam na urlopie rodzicielskim. Pracodawca zasugerował mi ostatnio, że chciałby, abym przerwała urlop i wróciła do pracy. Czy jeżeli to zrobię, pozostałą część urlopu będzie mógł wykorzystać mój mąż?
Zmiany, które weszły w życie 2 stycznia 2016 r., zrewolucjonizowały zasady korzystania z urlopów związanych z rodzicielstwem, przede wszystkim poprzez wchłonięcie przez urlopy rodzicielskie dodatkowych urlopów macierzyńskich. Zmieniły się również zasady korzystania z urlopów rodzicielskich. [ramka]
Reklama

Reklama
Modyfikacjom uległy w szczególności kwestie dotyczące przerwania urlopu rodzicielskiego. Obecnie jest to możliwe za zgodą pracodawcy, a niewykorzystaną część urlopu może przejąć ojciec dziecka.
Wniosek odpowiednio wcześniej
Urlopy rodzicielskie są udzielane na wniosek pracownika. Jeżeli małżonkowie chcą podzielić go między siebie, wystarczy, że złożą odpowiednie wnioski. Urlop rodzicielski przysługuje bowiem obojgu rodzicom w łącznym wymiarze do 32 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie) albo 34 tygodni (w przypadku urodzenia większej liczby dzieci przy jednym porodzie). Z urlopu rodzicielskiego rodzice mogą więc korzystać nawet jednocześnie, ale łączny jego wymiar nie może przekraczać powyższego.
Jednak w naszym przypadku matka chciała wykorzystać cały urlop rodzicielski, a teraz zamierza go przerwać. Zgodnie z przepisami pracownik może zrezygnować z korzystania z urlopu rodzicielskiego w każdym czasie za zgodą pracodawcy i powrócić do pracy.
Niestety przepisy milczą na temat tego, jakie skutki wywołuje rezygnacja z części urlopu rodzicielskiego. Należy jednak uznać, że jego niewykorzystaną część może przejąć ojciec dziecka. Dobrze jednak byłoby zaplanować to z odpowiednim wyprzedzeniem. Urlop rodzicielski jest bowiem udzielany na pisemny wniosek pracownika składany w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z niego. Jeżeli zatem ojciec zamierza wykorzystać pozostałą część urlopu, to powinien złożyć wniosek trzy tygodnie wcześniej.
Inna możliwość
Alternatywą byłoby łączenie urlopu rodzicielskiego z pracą. Pracownik może bowiem łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy. Także w tym przypadku stosowny wniosek należy złożyć na 21 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku powinien poinformować pracownika na piśmie.
W wyniku łączenia urlopu rodzicielskiego z pracą u pracodawcy, który tego urlopu udziela, wymiar urlopu ulega wydłużeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu. Okres, o który urlop rodzicielski ulega wydłużeniu, stanowi iloczyn liczby tygodni, przez jaką pracownik łączy korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy, i wymiaru czasu pracy wykonywanej przez pracownika w trakcie korzystania z urlopu. W przypadku gdy łączenie korzystania z urlopu z wykonywaniem pracy odbywa się przez część urlopu rodzicielskiego, proporcjonalne wydłużenie wymiaru tego urlopu następuje wyłącznie w odniesieniu do tej części. Z kolei gdy powstała w wyniku wydłużenia część urlopu rodzicielskiego nie odpowiada wielokrotności tygodnia, jest ona udzielana w dniach (przy czym niepełny dzień się pomija).
W przypadku gdy pracownik zamierza łączyć korzystanie z części urlopu rodzicielskiego powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia tego urlopu z wykonywaniem pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, wymiar tej części urlopu oblicza się, dzieląc długość części urlopu powstałej w wyniku proporcjonalnego wydłużenia przez różnicę liczby 1 i wymiaru czasu pracy, w jakim pracownik zamierza łączyć korzystanie z tej części urlopu z wykonywaniem pracy.
W efekcie pracownica może łączyć urlop rodzicielski z pracą (maksymalnie na 1/2 etatu) np. przez 10 tygodni, w wyniku czego jej urlop ulegnie wydłużeniu o 5 tygodni. Jeżeli w trakcie tych ostatnich także będzie świadczyła pracę w wymiarze 1/2 etatu – okres wydłużenia wzrośnie do 10 tygodni.
Reasumując, pracownica może wybrać jedną z dwóch opcji. Po pierwsze może zrezygnować z urlopu rodzicielskiego, a wtedy ojciec dziecka będzie mógł wykorzystać pozostałą część urlopu. Po drugie może połączyć urlop rodzicielski z pracą, dzięki czemu wydłuży jego okres.
Zmienione zasady
W zakresie urlopów rodzicielskich obowiązuje obecnie zasada, zgodnie z którą mogą być one udzielane jednorazowo albo w częściach nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia.
Urlop rodzicielski jest udzielany bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego, nie więcej niż w 4 częściach, przypadających bezpośrednio jedna po drugiej albo bezpośrednio po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części urlopu rodzicielskiego, w wymiarze wielokrotności tygodnia.
Nowością w bieżącym roku jest też regulacja mówiąca, że urlop rodzicielski w wymiarze do 16 tygodni może być udzielony w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po poprzedniej części tego urlopu albo nieprzypadającym bezpośrednio po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający części tego urlopu. Liczba wykorzystanych w tym trybie części urlopu pomniejsza liczbę części przysługującego urlopu wychowawczego.
Istotna jest także zasada mówiąca, że żadna z części urlopu rodzicielskiego nie może być krótsza niż 8 tygodni, z wyjątkiem:
1) pierwszej części urlopu rodzicielskiego, która w przypadku:
a) urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie – nie może być krótsza niż 6 tygodni,
b) przyjęcia przez pracownika na wychowanie dziecka w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10. roku życia – nie może być krótsza niż 3 tygodnie;
2) sytuacji, gdy pozostała do wykorzystania część urlopu jest krótsza niż 8 tygodni.
Podstawa prawna
Art. 1821a–1821f ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.).