– Rośnie świadomość i determinacja zatrudnionych w walce o należne im wynagrodzenia. Gdy powstaje zaległość, kierują skargę do PIP, a ta przeprowadza kontrolę u pracodawcy. Inspektor zwykle wydaje nakaz zapłaty, choć może też ukarać nieuczciwego pracodawcę grzywną – mówi Maria Kacprzak-Rawa, rzecznik głównego inspektora pracy.

Inspekcji trudno wskazać konkretne branże z największymi zaległościami. W niechlubnej czołówce jest m.in. budownictwo.

– Niewątpliwie branża budowlana ma swój udział w statystyce niewypłacania wynagrodzeń. Trudno oszacować, jak duży, ale może on w najbliższym czasie rosnąć – podkreśla Marek Michałowski, prezes Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa.

Dodaje, że z powodu kryzysu w budownictwie wkrótce pracę straci nawet ok. 150 tys. osób. Część z nich nie otrzyma wynagrodzeń, bo firmy je zatrudniające upadną.

– Trudności z wypłatami są spowodowane zatorami płatniczymi, nieufnością banków, które ograniczają finansowanie, i wycofywaniem się państwa z inwestycji – dodaje.

O tym, że przedsiębiorstwa mają kłopoty z bieżącym regulowaniem należności, świadczą też dane resortu finansów. Od kilku lat coraz więcej firm nie nadąża z płaceniem podatków na czas. Na koniec 2011 r. zaległości budżetowe – głównie podatkowe – sięgały prawie 26 mld zł, podczas gdy jeszcze na koniec 2010 r. wyniosły 23,14 mld zł.

– Trzeba wprowadzić nowe rozwiązania, które spowodują, że firmom nie będzie opłacało się zalegać z wypłatami – ocenia Anna Reda, ekspert NSZZ „Solidarność”.

Zmiany mieliby wynegocjować pracodawcy, związki zawodowe i PIP. Rozmowy w tej sprawie trwały już w ubiegłym roku. Wtedy pojawiła się m.in. propozycja wykluczenia firm zalegających z wypłatami z przetargów publicznych.

– Nie jestem zwolennikiem karania, bo pracodawcy często nie mają pieniędzy. Należy za to ułatwić firmom dostęp do Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych – uważa Maciej Sekunda, przewodniczący zespołu prawa pracy komisji trójstronnej.

Być może powinny być tam subkonta poszczególnych pracodawców, z których płacone byłyby wynagrodzenia, gdy firma ma kłopoty, zanim zostanie ogłoszona upadłość.