Postępowanie cywilne. TK rozstrzygnie spór o właściwość miejscową

Zgodnie z art. 34 k.p.c. powództwa dotyczące umów można wnieść przed sąd miejsca ich wykonania, a dodany nowelizacją par. 2 tego przepisu precyzuje, że za miejsce wykonania umowy uważa się miejsce spełnienia świadczenia charakterystycznego dla umów danego rodzaju. W przypadku rzeczy będzie to miejsce, do którego zgodnie z umową zostały lub miały zostać dostarczone, a w przypadku usług – miejsce, w którym te usługi były lub miały być świadczone.

Tak ukształtowane zasady dotyczące właściwości miejscowej sądu zostały zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego przez małżeństwo będące wspólnikami w spółce cywilnej, która dochodziła zapłaty za dostarczony towar (sygn. akt SK 25/22). Gdy wspólnicy składali powództwo o zapłatę do Sądu Rejonowego w Łodzi, powołali się (oprócz na art. 34 k.p.c.) także na art. 454 kodeksu cywilnego, z którego wynika, że „świadczenie pieniężne powinno być spełnione w miejscu zamieszkania lub w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia”. Referendarz sądu wydał jednak postanowienie, w którym stwierdził brak właściwości miejscowej i przekazał sprawę do Sądu Rejonowego w Zielonej Górze, a więc właściwego dla siedziby kontrahenta. W uzasadnieniu wskazano, że wierzyciel wierzytelności pieniężnej nie ma możliwości posiłkowania się treścią art. 454 k.c. i ma do wyboru sąd właściwości ogólnej pozwanego lub sąd spełnienia świadczenia charakterystycznego (co w obydwu przypadkach oznaczało sąd w Zielonej Górze). Skarżący składali zażalenia, ostatecznie oddalone przez SO w Łodzi, który stwierdził, że „świadczenie pieniężne jest elementem każdej umowy wzajemnej i nie określa jej rodzaju”, dlatego ustawodawca wyłączył stosowanie kryterium miejsca spełnienia świadczenia pieniężnego w znaczeniu prawa cywilnego dla określenia miejsca wykonania umowy w znaczeniu procesowym.