Rok 2026 przynosi istotne zmiany w zasadach wynagradzania za udzielanie pomocy prawnej w Polsce. Od 1 stycznia obowiązują wyższe minimalne stawki dla adwokatów i radców prawnych, obejmujące zarówno pomoc udzielaną z urzędu, jak i pełnomocnictwa z wyboru klienta (przypomnijmy, strona procesu cywilnego uprawniona do pełnomocnika z urzędu może wybrać sobie radcę prawnego, który będzie ją reprezentował).

Nowe regulacje mają dostosować wynagrodzenia do obecnych realiów ekonomicznych, zapewnić sprawiedliwe honorarium dla profesjonalistów oraz zwiększyć efektywność systemu pomocy prawnej.

Dlaczego zmiany były potrzebne?

Stawki minimalne obowiązujące wcześniej wywodzą się z 2015 roku i od dłuższego czasu nie odzwierciedlały współczesnych kosztów życia ani nakładu pracy adwokatów i radców prawnych. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podkreśla, że podwyżki nie przełożą się na wzrost cen usług prawnych dla obywateli, a wręcz przeciwnie – mają zachęcić prawników do przyjmowania spraw z urzędu, zwiększając dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej.

Najważniejsze zmiany w stawkach dla adwokatów i radców w 2026 r.

Nowe przepisy przewidują znaczący wzrost wynagrodzenia za określone kategorie czynności prawnych. W niektórych przypadkach stawki wzrosły nawet o 100%.

Wzrost o 100% dotyczy m.in.:

  • sprawy o pozbawienie, ograniczenie, zawieszenie lub przywrócenie władzy rodzicielskiej oraz odebranie dziecka –z 240 zł do 480 zł,
  • wpisy w księdze wieczystej lub składanie dokumentów do zbioru dokumentów – z 240 zł do 480 zł,
  • sprawy spadkowe, w tym zabezpieczenie spadku, dokonanie spisu inwentarza, odrzucenie spadku, ogłoszenie testamentu, zarząd spadku nieobjętego i wyjawienie przedmiotów spadkowych – z 120 zł do 240 zł,
  • sprawy o wyjawienie majątku – z 120 zł do 240 zł,
  • zwolnienie spod zajęcia rzeczy i praw w postępowaniu karnym przeciwko mieniu – z 120 zł do 240 zł,
  • sprawy o zwrot korzyści uzyskanych kosztem Skarbu Państwa – z 120 zł do 240 zł,
  • pomoc prawna w postępowaniach w innym państwie UE – z 300 zł do 600 zł,
  • sprawy o ubezwłasnowolnienie – z 480 zł do 960 zł,
  • sprawy o warunkowe przedterminowe zwolnienie lub odwołanie takiego zwolnienia – z 240 zł do 480 zł,
  • czynności związane z wykonywaniem kary ograniczenia wolności oraz środków zabezpieczających – z 240 zł do 480 zł.

Wzrost o 50% obejmuje m.in.:

  • sprawy objęte dochodzeniem – z 360 zł do 540 zł,
  • sprawy objęte śledztwem – z 600 zł do 900 zł,
  • czynności wyjaśniające w postępowaniu w sprawach o wykroczenia – z 180 zł do 270 zł,
  • postępowania przed sądem rejonowym w sprawach o wykroczenia – z 360 zł do 540 zł,
  • sprawy o odroczenie lub przerwę w wykonywaniu kary – z 360 zł do 540 zł.

Co zmiany w stawkach minimalnych oznaczają dla klienta?

Wielu obywateli zastanawia się, czy od 2026 roku korzystanie z usług prawnika z wyboru będzie droższe. Warto wyjaśnić, że nowe stawki minimalne wprowadzone w rozporządzeniu pełnią przede wszystkim funkcję regulacyjną i orientacyjną w dwóch obszarach:

  • Ustalania wynagrodzenia dla prawnika z urzędu, finansowanego przez Skarb Państwa.
  • Zasądzania zwrotu kosztów zastępstwa procesowego od strony przegrywającej proces.

W praktyce oznacza to, że jeśli klient wygra sprawę w sądzie, kwota zwrotu kosztów poniesionych na wynajęcie adwokata lub radcy prawnego będzie wyższa i odpowiadać będzie nowym, minimalnym stawkom.

Jednocześnie w sprawach z wyboru prawnicy nadal mają pełną swobodę w ustalaniu wynagrodzenia z klientem. Rozporządzenie stanowi natomiast punkt odniesienia dla sądów przy rozliczaniu kosztów procesu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Czy nowe stawki obowiązują w sprawach już wszczętych?

Do spraw wszczętych przed wejściem w życie nowych przepisów stosuje się dotychczasowe stawki, chyba że przepisy przejściowe przewidują inaczej.

2. Czy muszę dopłacić swojemu prawnikowi w 2026 roku?

Jeżeli umowa z prawnikiem określa ryczałtową kwotę wynagrodzenia, zmiany w rozporządzeniu nie mają automatycznego wpływu na Twoje zobowiązanie, chyba że umowa odwołuje się bezpośrednio do stawek minimalnych.

3. Czy wyższe stawki przyspieszą postępowania sądowe?

Ministerstwo Sprawiedliwości zakłada, że lepsze wynagrodzenie prawników z urzędu zwiększy ich motywację do sprawnego prowadzenia postępowań, co może przełożyć się na szybsze rozstrzyganie spraw.