Składka zdrowotna przedsiębiorcy 2026. Jak ją obliczyć i kiedy grozi dopłata?

Odmienne reguły

Odrębne zasady dotyczą ubezpieczenia zdrowotnego. W myśl ogólnej reguły każda osoba, która jest uznawana za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, ma obowiązek opłacać za siebie składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Są tylko nieliczne wyjątki zwalniające przedsiębiorcę z tego obowiązku, dlatego pomijamy je w artykule.

To, od jakiej podstawy ta składka będzie płacona, zależy od rodzaju prowadzonej działalności oraz od formy opodatkowania. Tak jest od 1 stycznia 2022 r. Wcześniej podstawa dla wszystkich była taka sama.

Opodatkowani na zasadach ogólnych – składka 9 proc.

Miesięczną podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi dochód uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który jest ona opłacana.

Obecnie trwa rok składkowy obejmujący okres od 1 lutego 2025 r. do 31 stycznia 2026 r. Oznacza to, że składka należna za styczeń 2026 r., płacona w lutym 2026 r., jest ustalana według zasad obowiązujących w 2025 r. W tym okresie obowiązywała obniżona minimalna podstawa wymiaru, wynosząca 75 proc. minimalnego wynagrodzenia. W konsekwencji minimalna składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosiła 314,96 zł (75 proc. x 4666 zł x 9 proc.).

Uwaga! Co do zasady składka na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń 2026 r. zostanie ustalona na podstawie dochodu uzyskanego w grudniu 2025 r. Jednocześnie jej wysokość nie może być niższa niż minimalna kwota wynosząca 314,96 zł.

Sposób ustalania

Za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przedsiębiorca opłaca składkę na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznej podstawy wymiaru, stanowiącej dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który jest ona należna, ustalony według następujących zasad:

1) dochód za pierwszy miesiąc podlegania ubezpieczeniu w danym roku składkowym jest ustalany jako różnica między osiągniętymi przychodami w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: u.p.d.o.f.) a poniesionymi kosztami uzyskania tych przychodów w rozumieniu u.p.d.o.f.;

2) dochód ustalony w sposób, o którym mowa w pkt 1, jest pomniejszany o kwotę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe opłaconych w tym miesiącu, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów;

3) dochód za kolejne miesiące ustala się jako różnicę między sumą przychodów w rozumieniu u.p.d.o.f., osiągniętych od początku roku, i sumą kosztów uzyskania tych przychodów w rozumieniu u.p.d.o.f., poniesionych od początku roku;

4) dochód ustalony w sposób, o którym mowa w pkt 3, jest pomniejszany o sumę dochodów ustalonych za miesiące poprzedzające i o różnicę między sumą składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zapłaconych od początku roku, a sumą składek odliczonych w poprzednich miesiącach; dochód nie jest pomniejszany o składki, które zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów;

5) przy obliczaniu dochodów, o których mowa w pkt 1 i 3, stosuje się art. 24 ust. 1 i ust. 2 zdanie pierwsze u.p.d.o.f. oraz uwzględnia się art. 14c oraz art. 22 ust. 4a i 4b u.p.d.o.f.; w przypadku osób prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów dochód, o którym mowa w pkt 1 i 3, ustala się z uwzględnieniem art. 44 ust. 2 zdanie drugie u.p.d.o.f. (podstawą jest więc dochód ustalony według przepisów podatkowych; w podstawie nie uwzględnia się dochodu ze zbycia składników majątkowych).

Remanent

Zgodnie z art. 44 ust. 2 u.p.d.o.f. w przypadku, gdy podatnik na koniec miesiąca sporządza remanent albo gdy jego sporządzenie zostanie zarządzone przez naczelnika urzędu skarbowego, dochód ustala się według zasad określonych w art. 24 ust. 2 u.p.d.o.f. Przepis ten stanowi, że u podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem a kosztami ich uzyskania:

• powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego (jeżeli remanent końcowy ma wartość wyższą niż początkowy) lub
• pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego (jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa).

PRZYKŁAD 1

Skutki różnic

Różnica remanentowa może prowadzić zarówno do zwiększenia, jak i pomniejszenia dochodu. Jeżeli wartość remanentu początkowego jest niższa niż wartość remanentu końcowego, dochód zwiększa się o powstałą różnicę. Gdy jest odwrotnie, to dochód zostaje pomniejszony o wartość tej różnicy.

Uwaga! Różnice remanentowe wpływają na wysokość składki zdrowotnej w przypadku opodatkowania według skali podatkowej i podatkiem liniowym. Nie mają wpływu na wysokość składki zdrowotnej w przypadku opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.

Naliczając więc składkę na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2026 r., płaconą w terminie marcowym, przedsiębiorca uwzględni w podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne swój dochód, jaki uzyskał za styczeń 2026 r. Jeżeli przykładowo dochód za ten miesiąc wyniesie 8000 zł, to składka na ubezpieczenie zdrowotne będzie wynosiła 720 zł (8000 zł x 9 proc.). Jeżeli przedsiębiorca będzie miał stratę albo jego dochód będzie na poziomie wynagrodzenia minimalnego (4806 zł w 2026 r.), składkę na ubezpieczenie zdrowotne powinien opłacić od kwoty minimalnego wynagrodzenia 432,54 zł (4806 zł x 9 proc.).

Ustawodawca wprowadził bowiem zasadę, że składka na ubezpieczenie zdrowotne jest płacona od dochodu, ale gdy jest on równy lub niższy od kwoty wynagrodzenia minimalnego, miesięczna składka jest należna od kwoty wynagrodzenia minimalnego.

Podatek liniowy – składka 4,9 proc.

Przedsiębiorcy opodatkowani podatkiem liniowym (19 proc.) opłacają składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 4,9 proc. osiąganych dochodów.

Co do zasady podstawę jej wymiaru ustala się w taki sam sposób, jak w przypadku przedsiębiorcy opodatkowanego na zasadach ogólnych. Również wobec tej grupy obowiązuje zasada minimalnej miesięcznej składki. W 2025 r. obowiązywała obniżona minimalna podstawa, tj. 75 proc. minimalnego wynagrodzenia, co skutkowało minimalną składką w wysokości 314,96 zł (75 proc. x 4666 zł x 9 proc.). Preferencja ta przestaje obowiązywać począwszy od składki należnej za luty, płatnej w terminie marcowym.

W konsekwencji, jeżeli składka zdrowotna obliczona od dochodu byłaby niższa, to przedsiębiorca jest zobowiązany do zapłaty składki minimalnej w wysokości 432,54 zł (4806 zł x 9 proc.). Gdy więc np. za luty 2026 r. przedsiębiorca opodatkowany podatkiem liniowym uzyska dochód 5000 zł, to składka na ubezpieczenie zdrowotne nie będzie wynosiła 432,54 zł.

Natomiast roczna składka ustalana od podstawy rocznej, którą stanowi dochód za dany rok kalendarzowy, nie może być niższa niż kwota odpowiadająca 9 proc. iloczynu liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku kalendarzowym, za który ustalany był dochód i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego.

Ustawodawca wprowadził pojęcie roku składkowego, który na potrzeby ustalania rocznej podstawy wymiaru składki zdrowotnej obejmuje okres od 1 lutego do 31 stycznia roku następnego.

Uwaga! Roczna minimalna składka za 2025 r. wynosi 3779,52 zł (12 x 314,96). Natomiast za rok składkowy rozpoczynający się od 1 lutego 2026 r. roczna składka wynosi 5190,48 zł (12 x 432,54 zł).

Składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana przy opodatkowaniu podatkiem liniowym może być odliczona od podatku. W 2025 r. limit odliczenia składki zdrowotnej to 12 900 zł, co oznacza, że przedsiębiorca może pomniejszyć dochód do opodatkowania lub zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów taką kwotę. Przedsiębiorca może wybrać sposób rozliczania składki zdrowotnej.

Uwaga! Limit odliczeń w 2026 r. wzrośnie do 14 100 zł – wynika z obwieszczenia Ministra Finansów z 12 grudnia 2026 r. w sprawie wysokości kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne zaliczanej do kosztów uzyskania przychodów lub odliczanej od dochodu, w roku 2026 (Dz.U. poz. 1274).

Podatek zryczałtowany – 9 proc.

Osoby, które wybrały opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, opłacają składkę od wysokości przychodu osiągniętego w danym roku kalendarzowym.

Podstawa wymiaru

Podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi odpowiedni procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego (włącznie z wypłatami z zysku).

Wysokość stawki procentowej zależy od wysokości osiągniętego przychodu, natomiast sama składka wynosi 9 proc. ustalonej w ten sposób podstawy.

Podstawę wymiaru składki w 2025 r. dla osób, które prowadzą pozarolniczą działalność albo korzystają z ulgi na start i osiągają przychody z działalności gospodarczej oraz stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, stanowią następujące kwoty:

• 461,66 zł – jeżeli roczne przychody nie przekraczają 60 tys. zł,
• 769,43 zł – gdy roczne przychody roczne przekroczą 60 tys. zł, ale nie są wyższe niż 300 tys. zł,
• 1384,97 zł – w przypadku, gdy roczne przychody są wyższe niż 300 tys. zł.

Uwaga! GUS ogłasza wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z IV kwartału 2025 r. zazwyczaj około 20 stycznia roku kolejnego.

Kiedy dopłata

Uzyskiwany przychód może zostać pomniejszony o zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne, jeżeli nie zostały one odliczone od dochodu lub zaliczone do kosztów.

W przypadku opodatkowania na zasadach ryczałtu składka zdrowotna zależy od wysokości uzyskanego przychodu. Jeżeli w danym miesiącu dochodzi do przekroczenia progów granicznych, to za ten miesiąc należy odprowadzić już wyższą składkę. Oznacza to, że w przypadku, gdy przychody w ciągu roku wzrosną do drugiego czy trzeciego progu, to wówczas za miesiące poprzednie (gdzie opłacano składkę niższą) konieczne będzie zapłacenie wyrównania według stawki obowiązującej za ostatni miesiąc w roku. Dopłata następuje w terminie miesiąca od upływu terminu złożenia zeznania rocznego za rok ubiegły. Za 2025 r. trzeba ją zrobić do 20 maja 2026 r.

Przykład 2

W przypadku ryczałtu nie obowiązuje zasada roku składkowego od 1 lutego do 31 stycznia roku kolejnego. Podstawę wymiaru składki za dany miesiąc stanowi przychód osiągnięty w tym miesiącu. Przykładowo, ustalając podstawę za styczeń, przyjmuje się przychód ze stycznia danego roku.

Karta podatkowa

W przypadku osób, które prowadzą pozarolniczą działalność albo korzystają z ulgi na start i osiągają przychody z działalności gospodarczej oraz stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej, podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w 2025 roku stanowiła kwota odpowiadająca 75 proc. minimalnego wynagrodzenia. W konsekwencji minimalna składka wynosiła 314,96 zł (75 proc. x 4666 zł x 9 proc.). Ta preferencja nie będzie już obowiązywać począwszy od składki płaconej za luty w terminie marcowym. Za okres od 1 lutego składka będzie wynosić 432,54 zł (4806 zł x 9 proc.).

Wspólnicy spółek bez dochodu z działalności

Nie wszystkie osoby uznawane w zakresie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego za osoby prowadzące pozarolniczą działalność uzyskują dochody z działalności. Osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność i nie osiągają przychodów z działalności gospodarczej, opłacają składkę zdrowotną w wysokości 9 proc. naliczoną od podstawy stanowiącej 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Obowiązek ten dotyczy w szczególności:

• wspólników spółki komandytowej (komandytariusz i komplementariusz);
• wspólnika jednoosobowej spółki z o.o.;
• akcjonariusza prostej spółki akcyjnej
• komplementariusza spółki komandytowo-akcyjnej.

Niezależnie od wysokości otrzymywanego wynagrodzenia czy uzyskiwanych przychodów, składka zdrowotna jest w stałej kwocie. Podstawę jej wymiaru stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2025 r. Informacja o jego wysokości zostanie ogłoszona przez GUS około 20 stycznia 2026 r.

Prowadzenie kilku działalności

Osoba prowadząca więcej niż jedną pozarolniczą działalność gospodarczą, opodatkowaną według skali podatkowej, podatkiem liniowym albo podatkiem z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (IP Box), opłaca składkę zdrowotną od sumy dochodów uzyskiwanych z tych działalności. W przypadku prowadzenia więcej niż jednej działalności opodatkowanej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, przy ustalaniu składki sumuje się przychody uzyskane z tych działalności

Jeżeli przedsiębiorca stosuje różne formy opodatkowania, dla każdej działalności musi ustalić odrębnie podstawę wymiaru składki zdrowotnej, właściwej dla danej formy opodatkowania.

Roczne rozliczenie

Przedsiębiorcy osiągający przychody z działalności gospodarczej, opodatkowani na zasadach ogólnych, a także w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, dokonują rocznego rozliczenia składki zdrowotnej, które należy złożyć wraz z dokumentami rozliczeniowymi za kwiecień 2026 r.

Roczna składka może być wyższa lub niższa od sumy składek miesięcznych opłaconych w trakcie roku. W takiej sytuacji przedsiębiorca będzie musiał dopłacić powstałą różnicę albo będzie mógł wystąpić o zwrot nadpłaty. Może ona być spowodowana tym, że w przypadku przedsiębiorców opłacających składki od dochodu składka nie może być naliczona od kwoty niższej niż minimalne wynagrodzenie. W przypadku, gdy przedsiębiorca rozliczany na zasadach ogólnych w dwóch miesiącach uzyskał dochód w wysokości po 1000 zł, a w pozostałych 10 miesiącach jego dochód wyniósł po 10 000 zł to w trakcie roku zapłaci dwukrotnie składkę minimalną oraz przez 10 miesięcy składkę ustaloną od dochodu, co w rozliczeniu rocznym skutkować będzie nadpłatą.

Jeszcze większa różnica może powstać w przypadku poniesienia straty w danym miesiącu. Natomiast przy opodatkowaniu w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych dopłata składki zdrowotnej jest najczęściej konsekwencją przekroczenia obowiązujących progów granicznych. ©℗