Jak liczyć termin na wydanie decyzji o warunkach zabudowy?

Autorką artykułu jest Agata Legat, partner radca prawny Dr Krystian Ziemski & Partners.

PROBLEM: Urząd na wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budynków jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 mkw. ma 21 dni, a w przypadku pozostałych inwestycji 90 dni. Tak wynika z art. 64 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 503; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 2747; dalej: u.p.z.p.). Przy czym w razie niedotrzymania tych terminów włodarzowi grozi kara pieniężna w wysokości 500 zł za każdy dzień zwłoki. I choć ww. regulacja obowiązuje już od roku (weszła w życie 3 stycznia 2022 r.), to zagadnienia związane ze sposobem obliczania kary w praktyce wciąż budzą wiele wątpliwości. Między innymi dotyczą one tego, od kiedy liczyć termin na wydanie decyzji i jakie okresy nie są do niego wliczane.

Nie w każdej sprawie o wydanie warunków zabudowy kara może zostać nałożona. Zwłoka jest karana finansowo tylko w tych postępowaniach, w których wniosek o wydanie decyzji złożono 3 stycznia 2022 r. lub później (a więc od momentu wejścia w życie znowelizowanych przepisów). Sprawy wszczęte przed tą datą są jeszcze procedowane na starych zasadach. Dotyczy to również spraw, które „powróciły” do organu I instancji po uchyleniu wcześniejszej decyzji przez sąd administracyjny czy organ odwoławczy (przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie powoduje bowiem jego ponownego wszczęcia – przedmiotem rozpoznania jest cały czas ten sam wniosek).

Przepis dyscyplinujący

Rozważania o terminach na wydanie decyzji o warunkach zabudowy poprzedzić należy uwagą, że u.p.z.p. nie znosi ustanowionego kodeksem postępowania administracyjnego obowiązku załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki. Organy powinny w tych sprawach działać wnikliwie i szybko. Niestety dotychczasowa praktyka wydawania decyzji o warunkach zabudowy pokazała, że nie zawsze się to udaje. Jak wynika z informacji o wynikach kontroli Delegatury Warszawskiej Najwyższej Izby Kontroli „Wydawanie decyzji ostatecznych o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwoleń na budowę w województwie mazowieckim” (nr P/15/104/LWA), na 120 badanych decyzji o warunkach zabudowy, aż 45 proc. wydano po upływie dwóch miesięcy od złożenia wniosku. Dla porównania na 80 badanych decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego (dla których już wówczas po upływie 65 dni od wszczęcia postępowania naliczane były kary za zwłokę), tylko jedną decyzję wydano z przekroczeniem terminu. Trudno więc się dziwić, że prawodawca uznał, że proste finansowe karanie za zwłokę to skuteczny sposób na dyscyplinowanie organów i eliminację przewlekłości postępowań.

Różne terminy

W zależności od rodzaju inwestycji objętej wnioskiem o warunki zabudowy termin, po upływie którego naliczana jest kara wynosi:

• 21 dni – dla wolno stojących, nie więcej niż dwukondygnacyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych o powierzchni zabudowy do 70 mkw., których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a budowa jest prowadzona w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora;
• 90 dni – dla pozostałych inwestycji.

Gdy decyzja odmowna

Często spotykam się z pytaniem, czy kara grozi także w sprawach, w których wprawdzie zwłoka wystąpiła, ale zakończyły się one decyzją odmowną. Organy próbują w takich sytuacjach się bronić, argumentując, że zwłoka nie spowodowała szkody, bo inwestor i tak wnioskowanej decyzji nie dostał. W orzecznictwie wskazuje się jednak, że w każdym wypadku wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie warunków zabudowy, niezależnie od sposobu jego zakończenia, przekroczenie terminu daje podstawę do wymierzenia organowi kary pieniężnej za zaistniałą zwłokę (por. np. NSA w wyroku z 2 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 320/19).