Gminy od lat mają problemy z uzyskiwaniem ustawowych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. W ostatnich latach, aż do 45 proc. w 2024 r., rosły one o 5 punktów procentowych rok do roku. Za 2025 r. – według obecnych przepisów – gminy powinny jednak osiągnąć już 55 proc. Anita Sowińska, wiceszefowa Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ), informowała w sierpniu ub.r. w rozmowie z DGP, że Komisja Europejska zgodziła się na obniżenie tego wskaźnika do 50 proc. Do tej pory jednak poziomu recyklingu nie zmieniono. Rząd zapewnia, że to zrobi, ale nie wiadomo kiedy. A już dziś gminy liczą poziom, który zaraportują do końca marca br.
MKiŚ: obowiązujący poziom recyklingu dla gmin za 2025 r. to 55 proc.
DGP zapytał MKiŚ, jak do tegorocznych sprawozdań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi za 2025 r. powinni podejść wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast. Do końca stycznia otrzymają oni informacje od podmiotów odbierających odpady m.in. o masie tych przygotowanych do ponownego użycia i recyklingu. W dalszej kolejności – do końca marca – to włodarze przekazują swoje sprawozdania marszałkowi województwa i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Za nieosiągnięcie poziomu recyklingu gminom grożą kary.
"Aktualnie obowiązują przepisy ustawy w dotychczasowym brzmieniu. W związku z tym obowiązujący gminy poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu za 2025 r. nadal wynosi 55 proc. W ramach wniesionego do Komisji Europejskiej wniosku o przesunięcie terminu osiągnięcia celu dotyczącego przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, Polska uzyskała zgodę na obniżenie poziomu osiągniętego w skali całego kraju, a nie poszczególnych gmin" – czytamy w odpowiedzi MKiŚ. Przypomina również, że kary dla gmin za lata 2024-2025 zostały złagodzone w związku z powodzią z września 2024 r.
"W związku z powodzią w 2024 roku Minister Klimatu i Środowiska zaproponowała wprowadzenie przez ustawodawcę zmian dotyczących złagodzenia kar za ewentualne nieosiągnięcie wymaganych poziomów recyklingu za rok 2024 i 2025 oraz poziomów składowania za 2025 r. przez gminy i inne podmioty odbierające odpady komunalne. W stosunku do podmiotów oraz gmin z obszaru objętego klęską żywiołową wprowadzono zwolnienie z kar, natomiast w przypadku gmin i podmiotów z pozostałych obszarów kraju zmniejszono kary o połowę" - podkreśla MKiŚ.
Kiedy zmienią się poziomy recyklingu wymagane od gmin?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekonuje, że pracuje nad zmianą wskaźnika recyklingu za 2025 r. również dla gmin. Jeszcze we wrześniu podczas VII Samorządowego Forum Gospodarki Odpadami dr Marek Goleń, dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami w MKiŚ, przekonywał, że trzeba to zrobić szybko, bo wielu gminom grożą kary. Teraz MKiŚ wskazuje, że zmiany wymaganych poziomów recyklingu za lata 2025-2029 wprowadzone zostaną do projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100). Nie wiadomo jednak kiedy, a przede wszystkim, czy nowelizacja zostanie uchwalona przed złożeniem przez gminy sprawozdań za 2025 r.
"Termin uchwalenia projektu UC100 zależny jest od wielu czynników, stanowisk poszczególnych interesariuszy, uzgodnienia zgłoszonych uwag, dynamiki prac w Parlamencie. MKiŚ dokłada wszelkich starań, aby ustawa została uchwalona możliwie jak najszybciej. (...) Ze względu na przepisy regulujące prowadzenie procesów legislacyjnych, termin uchwalenia rozwiązań nie jest w pełni zależny od MKiŚ, a wpływ na niego będą miały również inne czynniki, np. tempo prac w Parlamencie" – informuje MKiŚ.