Zasadniczo zarówno w przypadku urlopów pracowniczych, jaki i związanych rodzicielstwem pracownik nie powinien wykonywać pracy zarobkowej. Zobacz, jakie świadczenia przysługują pracownikowi na urlopie>>

Urlop wypoczynkowy. W przypadku urlopu wypoczynkowego kodeks pracy wskazuje, że dwutygodniowy urlop jest przeznaczany na wypoczynek oraz zregenerowanie sił i powinien być wykorzystany zgodnie z jego przeznaczeniem.

Z drugiej strony w prawie nie ma żadnych ograniczeń, w jaki sposób pracownik powinien wykorzystać swój wypoczynek. Co więcej, urlop wypoczynkowy stanowi pracownicze uprawnienie, a pracodawca nie ma środków prawnych pozwalających mu skontrolować, co podwładny wtedy robi. Nie przewidziano też żadnych sankcji za wykonywanie pracy w trakcie urlopu wypoczynkowego, chyba że doszło do naruszenia interesu pracodawcy, czyli jeśli pracownik podpisał umowę o zakazie konkurencji i wykonuje na urlopie pracę dla podmiotu konkurencyjnego względem pierwszego pracodawcy.

Na urlopie wypoczynkowym pracować można jednak tylko u innego pracodawcy. Absolutnie zakazana jest praca u tego samego pracodawcy - nawet jeśli jest to praca na podstawie umowy cywilnoprawnej nie związana z codziennymi obowiązkami pracownika. Co więcej, jeżeli pracownik przyszedłby do pracy, pracodawca nie powinien pracownika do niej dopuścić, chyba że nastąpiło przerwanie urlopu wypoczynkowego. Kiedy dochodzi do przerwania urlopu wypoczynkowego, dowiesz się tutaj>>

Urlop bezpłatny. Z kolei na urlopie bezpłatnym pracownik może wykonywać pracę w innej firmie za zgodą dotychczasowego pracodawcy. Przepisy przewidują bowiem szczególny rodzaj urlop bezpłatnego, który jest udzielany na czas wykonywanie pracy u innego pracodawcy. Pracodawca, który znajduje się więc w ciężkiej sytuacji finansowej, może zawrzeć porozumienie z innym pracodawcą i pozwolić podwładnemu na pracę poza zakładem na określony czas. Jednak pracownik musi na taką operacje wyrazić zgodę na piśmie. Za pracę w innej firmie zatrudniony otrzyma wynagrodzenie, a czas wykonywania pracy wlicza się do okresu pracy u dotychczasowego pracodawcy. Zobacz, kiedy można zwolnić pracownika na urlopie bezpłatnym>>

Na urlopie bezpłatnym można także bez ograniczeń pracować na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowy zlecenia lub umowy o dzieło) - zarówno ze swoim pracodawcą, jak i z inną firmą.

Urlop macierzyński i rodzicielski. Kobieta na urlopie macierzyńskim przez 20 tygodni po urodzeniu dziecka nie może w ogóle pracować u własnego pracodawcy. Po tym czasie, jeśli zdecyduje się korzystać z urlopu rodzicielskiego, może łączyć prace z urlopem, ale w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. Uzyskiwane z takiej pracy dochody powodują proporcjonalne pomniejszenie wysokości zasiłku macierzyńskiego. Praca na niepełnym etacie u własnego pracodawcy pozwala pracownikowi dłużej korzystać z urlopu rodzicielskiego - urlop zostaje wydłużony proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż do: 64 tygodni w razie urodzenia jednego dziecka lub 68 tygodni w razie urodzenia dwojga i więcej dzieci.

Żadnych ograniczeń nie ma natomiast, jeśli matka zatrudnia się na postawie umowy cywilnoprawnej. Pracę na umowie zlecenia czy o dzieło kobieta może podjąć także bezpośrednio po urodzeniu dziecka, a zarobki nie mają wpływu na wysokość pobieranego zasiłku macierzyńskiego. Nie ma też znaczenia, czy umowa zlecenia została zawarta z własnym pracodawcą czy z innym podmiotem. Zobacz, jakie prawa przysługują pracownikowi po urlopie macierzyńskim>>

Podobnie w przypadku pracy na podstawie umowy o pracę u innego pracodawcy niż ten, który udziela urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego - można pracować przez cały okres trwania urlopów i osiągać dowolnie wysokie zarobki.

Urlop wychowawczy. Bez ograniczeń może sobie dorobić osoba korzystająca z urlopu wychowawczego - zgodnie z prawem, pracownik na urlopie wychowawczym ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. W czasie urlopu wychowawczego pracownik może też podjąć naukę lub szkolenie.

Jednak w przypadku, gdy pracodawca udowodni, że dodatkowa praca lub nauka spowodowała trwałe zaprzestanie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, może pracownika wezwać do stawienia się do pracy we wskazanym terminie, nie później niż w ciągu 30 dni od ustalenia tego faktu i nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia wezwania. Ile urlopu wypoczynkowego po macierzyńskim i wychowawczym>>

Ponadto pracownik, który wraca do firmy z urlopu wychowawczego, może złożyć wniosek w obniżony wymiar czasu pracy, maksymalnie do połowy. Pracownik jest wtedy chroniony przed zwolnieniem do dnia powrotu do pierwotnego wymiaru czasu pracy, nie dłużej niż 12 miesięcy.