Pytanie: Kontrola ZUS wykazała, że jeden ze zleceniobiorców w listopadzie i grudniu 2023 r. wykonywał równocześnie inną umowę zlecenia, z tytułu której były za niego opłacane składki na ubezpieczenia społeczne. W konsekwencji u nas nie powinny być za niego opłacane składki na te ubezpieczenia, a jedynie składka na ubezpieczenie zdrowotne. Jak to rozliczyć? Czy konieczna jest korekta PIT-11 za 2023 r.?

Odpowiedź: Nie każda umowa zlecenia powoduje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Jeżeli zleceniobiorca w tym samym czasie wykonuje inną umowę zlecenia i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie równe co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu, z pozostałych zleceń wykonywanych w tym okresie ubezpieczenia emerytalne i rentowe mają dla niego charakter dobrowolny. Ta zasada wynika z art. 9 ust. 2 i 2c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązkowe pozostaje natomiast ubezpieczenie zdrowotne.

Decyzja ubezpieczonego

To ubezpieczony decyduje, czy chce z umowy zlecenia podlegać dobrowolnym ubezpieczeniom społecznym. Przy założeniu, że nie jest tym zainteresowany, płatnik powinien wyrejestrować go z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z datą wsteczną, składając formularz ZUS ZWUA, a następnie zgłosić go z umowy zlecenia wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA.

Raport ZUS RCA

Kolejnym krokiem jest złożenie korekty dokumentów rozliczeniowych. W raporcie ZUS RCA składanym w trybie korekty należy wykazać wyłącznie podstawę i kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne. Raport ten powinien być dołączony do deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA, złożonej również w trybie korekty. Korekty należy dokonać za listopad i grudzień. Po jej złożeniu płatnik powinien się rozliczyć z ubezpieczonym, tj. zwrócić mu składki na ubezpieczenia społeczne finansowane z jego środków, po odliczeniu zaniżonej wcześniej składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zakładając, że wypłacone wynagrodzenie wynosiło 4000 zł, rozliczenie przedstawia się następująco (przy założeniu również, że zleceniobiorca nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego):

Składki finansowane przez ubezpieczonego:

  • 4000 x 11,26 proc. = 450,40 zł.

Podstawa wymiaru składki zdrowotnej przed korektą:

  • 4000 zł – 450,40 zł = 3549,60 zł

Składka na ubezpieczenie zdrowotne przed korektą:

  • 3549,60 zł x 9 proc. = 319,46 zł

Po korekcie podstawa wymiaru składki zdrowotnej wynosi:

  • 4000 zł.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne po korekcie:

  • 4000 zł x 9 proc. = 360 zł.

Niedopłata składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi więc:

  • 360 zł – 319,46 zł = 40,54 zł.

Jednocześnie powstaje nadpłata składek emerytalno-rentowych w kwocie:

  • 450,40 zł

Przy ustalaniu kwoty do zwrotu należy uwzględnić skutki podatkowe. Koszty uzyskania przychodów wynoszą:

  • 450,40 x 20 proc. = 90,08 zł

Podstawa obliczenia zaliczki na podatek, po zaokrągleniu:

  • 360,00 zł.

Zaliczka na podatek:

  • 360 zł x 12 proc. = 43,20 zł

Kwota do wypłaty:

  • 450,40 zł – 40,54 zł – 43 zł = 366,86 zł

Zakładamy, że zleceniobiorca nie złożył PIT-2, a płatnik nie stosuje kwoty wolnej.

Płatnik nie ma obowiązku korygowania rozliczeń podatkowych, jeżeli w informacji PIT-11 za 2023 r. zostały wykazane składki, które faktycznie zostały wtedy naliczone i pobrane. W takiej sytuacji zleceniobiorca nie koryguje swojego rozliczenia podatkowego, ponieważ zostało ono sporządzone prawidłowo według stanu istniejącego w chwili rozliczenia. ©℗

Podstawa prawna

Podstawa prawna

art. 9 ust. 2 i 2c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350; ost.zm. Dz.U. z 2026 r. poz. 26)