Mały ZUS plus – zasady korzystania i rezygnacji z ulgi

Pierwszy 60-miesięczny okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej rozpoczyna się z początkiem miesiąca kalendarzowego, w którym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe była ustalona na podstawie osiąganego dochodu z uwzględnieniem preferencji. Każdy kolejny pięcioletni przedział czasowy biegnie od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia działalności gospodarczej przypadającego po zakończeniu poprzedniego 60-miesięcznego okresu.

Wliczanie miesięcy

Do okresów 36 miesięcy kalendarzowych i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ubezpieczony odpowiednio płacił mały ZUS plus lub prowadził firmę przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.

W przypadku gdy przedsiębiorca nie wykorzystał pełnego limitu 36 miesięcy ulgi mały ZUS plus do grudnia 2025 r., a zachowuje prawo do preferencji od stycznia 2026 r., nie będzie musiał się wyrejestrowywać z ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX albo 05 92 XX ani ponownie zgłaszać się do ubezpieczeń z tym kodem w 2026 r. W roku 2026 wystarczające jest złożenie dokumentów rozliczeniowych z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX albo 05 92 XX oraz dokumentu ZUS DRA cz. II (gdy opłaca składki wyłącznie za siebie) albo ZUS RCA cz. II.

Jeżeli ubezpieczony nie skorzysta z pełnego 36-miesięcznego limitu preferencji w ramach danego 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej, to niewykorzystana część nie przechodzi na kolejny pięcioletni okres. Uprawnienie do ulgi mały ZUS plus przysługuje bowiem każdorazowo wyłącznie przez maksymalnie 36 miesięcy w obrębie jednego 60-miesięcznego okresu.

Niewykorzystanie pełnego okresu ulgi do końca 2025 r.

Tak. Od stycznia zaczyna biec 36-miesięczny okres ulgi. W kolejnych okresach 60-miesięcznych prowadzenia działalności gospodarczej również przedsiębiorca będzie miał prawo do 36 miesięcy ulgi, jeśli spełni ustawowe warunki.

Brak obowiązku ponownego zgłoszenia w ZUS od 1 stycznia 2026 r.

Nie, przedsiębiorca nie musi wyrejestrowywać się z ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 05 90 XX i ponownie zgłaszać z tym samym kodem w 2026 r. Wystarczy, że złoży dokumenty rozliczeniowe z tym dotychczasowym kodem oraz deklarację ZUS DRA cz. II.

Bez przejścia na kolejny okres

Nie. W kolejnym okresie 60 miesięcy prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorca nabędzie prawo do maksymalnie 36 miesięcy ulgi. Tym samym okres nowej ulgi nie wydłuży się do 48 miesięcy.

Wyczerpanie limitu korzystania z ulgi

W takiej sytuacji ubezpieczony nie nabywa ponownie prawa do ulgi. Wykorzystanie pełnych 36 miesięcy preferencji mały ZUS plus przed upływem danego 60-miesięcznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej powoduje, że do końca tego okresu nie przysługuje już możliwość skorzystania z kolejnej ulgi. Nowe uprawnienie do ulgi może powstać dopiero w następnym, odrębnym 60-miesięcznym okresie. Jednocześnie od 2026 r. przewidziano szczególne rozwiązanie dotyczące dodatkowych 12 miesięcy korzystania z ulgi mały ZUS plus. Przedsiębiorcy, którzy korzystali z małego ZUS plus w 2023 r., mogli zyskać dodatkowe 12 miesięcy ulgi w składkach. To rozwiązanie dotyczyło drobnych przedsiębiorców, których przychód w 2023 r. nie przekroczył 120 000 zł oraz którzy:

• przynajmniej w jednym miesiącu w 2023 r. korzystali z małego ZUS plus,
• w 2023 r., w związku z upływem 36 miesięcy, przestali korzystać z tej ulgi.

Jeśli więc w 2023 r. przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą oraz korzystał z ulgi mały ZUS plus i w konsekwencji ma prawo do dodatkowych 12 miesięcy ulgi, a do końca 2025 r. nie skorzystał z niego albo wykorzystał mniej niż 12 dodatkowych miesięcy, to może wykorzystać te miesiące po 2025 r. Jednak trzeba zastrzec, że przy ustalaniu liczby dodatkowych miesięcy ulgi powinien uwzględnić również miesiące wykorzystane przed 2026 r.

Dodatkowe 12 miesięcy po 2025 r.

Pozostałe 4 miesiące (w całości albo w częściach) będzie mógł wykorzystać najwcześniej w 2029 r., tj. po upływie 36 miesięcy korzystania z ulgi.

Rezygnacja z ulgi – ważne terminy

Każda preferencja jest prawem, a nie obowiązkiem. Dotyczy to również małego ZUS plus. Dlatego też osoba, która prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i korzysta z ulgi mały ZUS plus, może w każdej chwili z niej zrezygnować. Nawet jeśli spełnia ustawowe warunki, może w ogóle z tej ulgi nie skorzystać. Swoją decyzję w tej kwestii musi jednak przekazać do ZUS na formularzu ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia, który rozpoczyna się cyframi 05 90 albo 05 92, w ustawowym terminie.

Uwaga! Musi przekazać te dokumenty zgłoszeniowe do 31 stycznia danego roku bądź w ciągu 7 dni od momentu rozpoczęcia lub wznowienia działalności po 24 stycznia albo w innym miesiącu. W przypadku, gdy zgłoszenie nie zostanie przekazane we wskazanym okresie albo przedsiębiorca przekaże je z innym kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla osób prowadzących działalność gospodarczą, to ZUS potraktuje to jako rezygnację z ulgi mały ZUS plus.

Wyrejestrowanie z ubezpieczeń i ponowne zgłoszenie

Zgłoszenie wpłynęłoby do ZUS w terminie i przedsiębiorca zachowałby prawo do ulgi od 1 lutego 2026 r.

Gdyby następnie dokonał wyrejestrowania z ubezpieczeń np. z dniem 1 marca 2026 r., a 10 marca 2026 r. ponownie złożył zgłoszenie do ubezpieczeń z kodem 05 90 00 z datą powstania obowiązku ubezpieczeń 1 stycznia 2026 r., to oznaczałoby naruszenie terminu i od stycznia 2026 r. do końca roku nie miałby już prawa do ulgi, także w lutym br.

Zawieszenie i wznowienie działalności przez przedsiębiorcę

Jeżeli przedsiębiorca od 1 marca 2026 r. zawiesiłby działalność gospodarczą, a następnie wznowił jej wykonywanie np. od 1 czerwca 2026 r. i przekazał zgłoszenie 10 czerwca 2026 r., to zachowa prawo do ulgi także po wznowieniu działalności (o ile nie został jeszcze wykorzystany limit 36 miesięcy).

Skutek ten wynika z tego, że zgłoszenie zostało dokonane w tym samym roku kalendarzowym, w którym nastąpiło pierwotne zgłoszenie od 1 lutego. ©℗