Od września nowe obowiązki dla nauczycieli – w rozporządzeniach

Zostały zawarte m.in. w projekcie nowelizacji rozporządzenia ministra edukacji z 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. 2024 r. poz. 781 ze zm.). Nowe wytyczne szczegółowo rozpisano w pięciu nowych załącznikach do rozporządzenia, które zastąpią dotychczasowe ramowe plany nauczania. Jedną z głównych zmian jest przebudowanie nauczania przedmiotów przyrodniczych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej. Przewidziano odejście od dotychczasowego, rozproszonego modelu na rzecz większej integracji treści i bardziej równomiernego rozłożenia obciążeń uczniów.

– Projekt narusza przepisy, ingeruje w materię zastrzeżoną dla ustawy, w szczególności w zakresie czasu pracy i obowiązków nauczycieli. Obciąża szkoły i nauczycieli nowymi zadaniami bez podstawy prawnej oraz bez zabezpieczenia organizacyjnego i finansowego. Nie ma charakteru wyłącznie porządkującego ramowe plany nauczania, lecz wprowadza istotne zmiany ustrojowe w sposobie funkcjonowania szkoły i organizacji pracy nauczycieli – uważa dr Waldemar Jakubowski, przewodniczący Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”.

Związek jest zdania, że zawarte w Karcie nauczyciela upoważnienie do wydania rozporządzenia dotyczy wykazu zajęć edukacyjnych, minimalnego wymiaru godzin oraz struktury kształcenia. Projekt rozporządzenia wykracza poza ten zakres.

Takie samo stanowisko zajmuje też Forum Związków Zawodowych. – Nie może być tak, że nagle w rozporządzeniu narzuca się nauczycielowi obowiązek organizowania w szkole tzw. tygodnia projektowego. Przecież w akcie prawnym takiej rangi nie można ograniczać osobie uczącej prawa do swobodnego dobierania metod i sposobów realizacji zajęć – mówi Sławomir Wittkowicz, członek prezydium Forum Związków Zawodowych, przewodniczący WZZ „Forum-Oświata”.

Podobnego zdania są dyrektorzy i nauczyciele. – Cała reforma nie może wejść w życie przez weto prezydenta. Dlatego dostajemy części wyrwane z olbrzymiej ustawy w postaci rozporządzenia, które narusza autonomię zarówno dyrektorów, jak i nauczycieli. Nie sądzę, aby zbytnie ingerowanie w pracę nauczycieli przyniosło dobre rezultaty. Metody nauczania ma dobierać nauczyciel, bo on wie, jakie potrzeby mają jego uczniowie. Formy pracy dobiera rada pedagogiczna pod kierownictwem dyrektora i tak powinno pozostać – mówi Danuta Kozakiewicz, dyrektorka Szkoły Podstawowej nr 103 w Warszawie.

Oceny (nie)funkcjonalne w szkole podstawowej

W konsultacjach jest też projekt rozporządzenia ministra edukacji z 21 stycznia 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej. Wprowadza nową podstawę programową dla przedszkoli i szkół podstawowych, która ma obowiązywać od 1 września 2026 r. Główne zmiany obejmują ograniczenie korzystania z ekranów w przedszkolach (od roku szkolnego 2027/2028), skupienie się na umiejętnościach, emocjach, współpracy oraz rozszerzenie edukacji zdrowotnej. Nowe podstawy dotyczą klas I i IV od 1 września 2026 r., a w kolejnych latach obejmą następne roczniki. Zmiany w treściach mają polegać na tworzeniu celów kształcenia, które mają być bardziej precyzyjne, z naciskiem na odchudzenie zakresu materiału, w tym w obszarach takich jak fizyka (dociekanie naukowe) i ogólna edukacja społeczna.

– Projekt nie stanowi korekty treści nauczania. W istocie wprowadza nową koncepcję funkcjonowania szkoły, nowy model roli nauczyciela oraz nową wizję odpowiedzialności państwa za rozwój psychiczny, emocjonalny oraz społeczny dzieci i młodzieży, bez dokonania zmian ustawowych – zaznacza dr Waldemar Jakubowski.

– Projekt cechuje się ponadto wewnętrzną niespójnością. Z jednej strony deklaruje autonomię nauczyciela, podmiotowość ucznia oraz elastyczność procesu kształcenia, z drugiej – narzuca rozbudowany, psychologicznie i ideowo obciążony katalog celów wychowawczych i rozwojowych, ograniczając realną swobodę programową. Z jednej strony mówi o odciążeniu szkoły, z drugiej – radykalnie poszerza jej zakres odpowiedzialności i katalog zadań, tworząc podstawę do wzmocnienia mechanizmów kontroli i rozliczania nauczycieli – zaznacza.

Z tymi argumentami zgadzają się też szefowie placówek oświatowych. – Ocena funkcjonowania uczniów będzie dla nas kolejnym narzuconym obowiązkiem, który przecież generuje ogromną biurokrację. Nauczyciele będą opisywali dzieci, a te będą stały obok i czekały na realną pomoc – krytykuje dyrektor jednej ze szkół. ©℗