Siła nabywcza jako kluczowy wskaźnik porównań

W międzynarodowych porównaniach wynagrodzeń coraz częściej odchodzi się od samych kwot nominalnych na rzecz wskaźnika PPP (Purchasing Power Parity), który uwzględnia różnice w kosztach życia pomiędzy krajami. Dane OECD z raportów Education at a Glance 2024/2025 umożliwiają porównanie wynagrodzeń nauczycieli po korekcie o siłę nabywczą, co pozwala na bardziej obiektywną ocenę realnej wartości zarobków.

Polska na tle krajów G20 – ujęcie PPP

Jak zauważa profil "Dyrektor szkoły" w swoim wpisie, w Polsce roczne wynagrodzenie nauczyciela szkoły podstawowej z około 15-letnim stażem wynosi około 55 tys. USD PPP. Jest to poziom poniżej średniej OECD. Choć niższe koszty życia częściowo łagodzą różnice, w ujęciu realnym polscy nauczyciele zarabiają mniej niż ich odpowiednicy w większości rozwiniętych krajów G20.

Dla porównania:

  • Niemcy – wynagrodzenia nauczycieli sięgają 90–95 tys. USD PPP rocznie, co oznacza realną siłę nabywczą wyższą o około 60–70% w porównaniu z Polską.
  • Australia – jedne z najwyższych płac nauczycieli na świecie, przekraczające 100–110 tys. USD PPP. Realne dochody są niemal dwukrotnie wyższe niż w Polsce.
  • Kanada – średnie wynagrodzenia na poziomie 75–85 tys. USD PPP, wyraźnie przewyższające Polskę zarówno nominalnie, jak i realnie.
  • Stany Zjednoczone – około 68–70 tys. USD PPP, przy dużych różnicach regionalnych, jednak przeciętna siła nabywcza pozostaje wyższa niż w Polsce.
  • Wielka Brytania – 55–63 tys. USD PPP, czyli poziom zbliżony do Polski, przy czym wysokie koszty mieszkań istotnie obciążają realną sytuację finansową nauczycieli.
  • Francja i Włochy – 52–56 tys. USD PPP, czyli wartości porównywalne lub nieznacznie wyższe od polskich.
  • Meksyk, Turcja, Argentyna – kraje znajdujące się poniżej Polski pod względem siły nabywczej wynagrodzeń nauczycieli, przy czym w Argentynie realna wartość płac jest silnie osłabiana przez inflację i niestabilność gospodarczą.

Co wynika z danych OECD?

Z przedstawionych przez "Dyrektora szkoły" danych wynika, że:

  • Polska znajduje się w dolnej połowie krajów G20 pod względem realnych zarobków nauczycieli.
  • Nauczyciele w najlepiej opłacanych krajach G20 zarabiają od 30% do nawet 100% więcej niż w Polsce, nawet po uwzględnieniu różnic w kosztach życia.
  • Relacja wynagrodzeń nauczycieli do średnich zarobków osób z wyższym wykształceniem w Polsce jest zbliżona do średniej OECD.
  • Niższe koszty życia w Polsce łagodzą, ale nie niwelują różnic w sile nabywczej wobec bogatszych państw G20.

Kraje G20 – zarobki nauczycieli i pensum

W krajach G20 występują znaczące różnice zarówno w wysokości wynagrodzeń, jak i w liczbie godzin dydaktycznych.

  • Australia – roczne zarobki doświadczonego nauczyciela wynoszą ok. 470 tys. zł. Pensum dydaktyczne to 900–1000 godzin rocznie, a całkowity czas pracy często przekracza 45 godzin tygodniowo.
  • Niemcy – przeciętnie 380–400 tys. zł rocznie, przy pensum 750–900 godzin rocznie, zależnie od landu i typu szkoły.
  • Kanada – około 240–265 tys. zł rocznie, przy pensum 800–900 godzin.
  • USA – 240–250 tys. zł rocznie, przy dużych różnicach regionalnych i pensum często przekraczającym 900–1000 godzin rocznie.
  • Francja – 205–225 tys. zł rocznie, przy pensum 800–1000 godzin.
  • Wielka Brytania – 210–250 tys. zł rocznie, przy formalnie umiarkowanym pensum, ale realnym czasie pracy często przekraczającym 50 godzin tygodniowo.
  • Japonia – 230–265 tys. zł rocznie, przy pensum 800–900 godzin i dużym obciążeniu dodatkowymi obowiązkami.

W pozostałych krajach G20, takich jak Chiny, Indie, Brazylia, Argentyna, Turcja, Indonezja, Arabia Saudyjska, RPA czy Rosja, brak jest jednolitych i w pełni porównywalnych danych OECD.

Polska jako punkt odniesienia

OECD zakłada, że w Polsce w roku szkolnym 2025/2026 roczne zarobki brutto nauczycieli wynoszą orientacyjnie:

  • nauczyciel początkujący – ok. 80 tys. zł,
  • nauczyciel mianowany – ok. 94 tys. zł,
  • nauczyciel dyplomowany – ok. 120 tys. zł.

Pensum dydaktyczne wynosi 18 godzin tygodniowo w szkołach podstawowych, co przekłada się na około 650–750 godzin nauczania rocznie, bez uwzględnienia czasu przeznaczonego na przygotowanie lekcji, sprawdzanie prac, dokumentację i rady pedagogiczne.