Nowe zasady wykonywania zawodu psychologa. Co to oznacza dla pacjentów i specjalistów?

Nowa ustawa o zawodzie psychologa ma wejść w życie co do zasady po 2 latach i 3 miesiącach od ogłoszenia. Ale emocje w środowisku już dziś są ogromne – przede wszystkim wokół psychoterapii i obowiązkowej przynależności do samorządu.

Nowa ustawa o zawodzie psychologa 2026 – co zmienia i dlaczego zastępuje przepisy z 2001 r.?

Dotychczas obowiązywała ustawa o zawodzie psychologa z 2001 r., która – jak wskazywał rząd – w praktyce nie funkcjonowała. Nie wydano do niej rozporządzeń wykonawczych, nie powstał samorząd, a tytuł „psycholog” bywał używany w sposób trudny do zweryfikowania.

Nowa ustawa:

• wprowadza definicję świadczeń psychologicznych,
• określa warunki uzyskania prawa wykonywania zawodu,
• tworzy Rejestr Psychologów,
• powołuje samorząd zawodowy psychologów,
• wprowadza odpowiedzialność dyscyplinarną.

Jak podkreślił prezydent, regulacja ma „zakończyć okres niebezpiecznej dowolności w obszarze świadczenia wsparcia psychologicznego”.

Na czym polega zawód psychologa według nowej ustawy? Definicja świadczeń psychologicznych

Nowa ustawa po raz pierwszy w sposób precyzyjny definiuje, na czym polega zawód psychologa. Wprowadza zamknięty katalog tzw. świadczeń psychologicznych, czyli czynności, które mogą być wykonywane wyłącznie przez osobę posiadającą prawo wykonywania zawodu psychologa.

Do świadczeń psychologicznych należą:

• diagnoza psychologiczna,
• opiniowanie psychologiczne,
• orzekanie psychologiczne,
• udzielanie pomocy psychologicznej.

To istotna zmiana, bo dotychczasowe przepisy nie zawierały jasnej definicji tych działań. W praktyce utrudniało to egzekwowanie odpowiedzialności wobec osób, które bez uprawnień oferowały usługi psychologiczne.

Zawód psychologa 2026 – kto może wykonywać zawód i jakie warunki trzeba spełnić?

Prawo wykonywania zawodu uzyska osoba, która:

• ukończy w Polsce jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia albo studia I i II stopnia na kierunku psychologia,
• posiada pełnię praw publicznych i zdolność do czynności prawnych,
• nie była prawomocnie skazana za przestępstwo umyślne,
• zna język polski w stopniu niezbędnym do wykonywania zawodu,
• uzyska wpis do Rejestru Psychologów.

Kluczowe jest właśnie to ostatnie: prawo wykonywania zawodu powstaje z dniem wpisu do rejestru.

Rejestr psychologów – jak sprawdzić, kto ma prawo wykonywać zawód psychologa?

Rejestr ma być prowadzony w systemie teleinformatycznym przez regionalne rady, a udostępniany przez Krajową Izbę Psychologów. Jawne będą m.in.:

• imię i nazwisko,
• numer i data wpisu,
• status: „wykonujący zawód” lub „niewykonujący zawodu”.

Nie będzie natomiast publicznej informacji o karach dyscyplinarnych (poza skreśleniem z rejestru). Dla pacjenta oznacza to jedno: będzie mógł sprawdzić, czy osoba przyjmująca w gabinecie faktycznie ma prawo wykonywania zawodu.

Zawód psychologa a obowiązkowa przynależność do samorządu – ile kosztuje wpis do rejestru i składki?

Od wniosku o wpis do Rejestru Psychologów regionalna rada pobierze opłatę – nie wyższą niż 10 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (bez nagród z zysku). Według obecnych danych to ok. 800–1000 zł.

To opłata jednorazowa. Do tego dojdzie:

• składka członkowska (ustalana przez Krajowy Zjazd Psychologów),
• ewentualne koszty doskonalenia zawodowego,
• koszty współpracy z opiekunem (wynagrodzenie opiekuna wypłaca izba).

Ustawodawca odpowiada, że bez przynależności do samorządu nie będzie możliwe wykonywanie zawodu – podobnie jak w przypadku radców prawnych czy lekarzy.

Opiekun w zawodzie psychologa – na czym polega obowiązkowa współpraca 150 godzin?

Nowością jest obowiązkowa współpraca z opiekunem – doświadczonym psychologiem.

• 150 godzin współpracy,
• minimum 75 godzin stacjonarnie,
• okres od 9 do 24 miesięcy.

To nie jest staż w klasycznym rozumieniu. Psycholog od dnia wpisu do rejestru wykonuje zawód samodzielnie, ale podlega obowiązkowi współpracy. Nie wszyscy są tym zachwyceni. W sieci pojawiają się głosy, że to „rozbudowa systemu kontroli kosztem młodych specjalistów” i tworzenie nowych stanowisk, które trzeba będzie finansować.

Zawód psychologa a odpowiedzialność dyscyplinarna – jakie kary grożą za naruszenia?

Nowa ustawa wprowadza konkretną odpowiedzialność dyscyplinarną psychologów:

• obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej,
• postępowanie przed rzecznikiem dyscyplinarnym,
• kary: od upomnienia po pozbawienie prawa wykonywania zawodu.

Co więcej, nieuprawnione posługiwanie się tytułem „psycholog” będzie zagrożone grzywną, a w przypadku działania dla korzyści majątkowej – także karą ograniczenia wolności. To jeden z najmocniejszych elementów ustawy – dotąd sankcje były iluzoryczne.

Psychoterapia a zawód psychologa – dlaczego usunięcie jej z ustawy wywołało spór?

Na etapie prac sejmowych z katalogu świadczeń psychologicznych usunięto psychoterapię. Ostatecznie ustawa stanowi, że psycholog może ją prowadzić „na zasadach określonych w odrębnych przepisach”, czyli po ukończeniu kilkuletniego dodatkowego szkolenia psychoterapeutycznego. To wywołało burzę.

Część psychologów wskazuje, że psycholog kliniczny po pięciu latach studiów i czteroletniej specjalizacji (PES) będzie traktowany tak samo jak osoba po innym kierunku, która ukończy prywatną szkołę psychoterapii. Niektórzy uważają, że to osłabienie pozycji psychologów klinicznych i oddzielenie psychoterapii od jej akademickich fundamentów. Padają argumenty o „wypchnięciu psychoterapii z psychologii” i wzmocnieniu prywatnego rynku szkół.

Z drugiej strony zwolennicy rozwiązania wskazują, że psychoterapia już dziś jest regulowana w odrębnych przepisach, sam zawód psychoterapeuty jest odrębną profesją, a osobna ustawa o zawodzie psychoterapeuty jest w toku prac legislacyjnych.

Dr Joanna Gutral, psycholożka i psychoterapeutka CBT, skomentowała ten zapis na Instagramie: „Gorzki posmak pozostawiło mi usunięcie psychoterapii ze świadczeń psychologicznych, ale przełknę i popiję słodkim aromatem nadchodzącego ostrza odpowiedzialności dyscyplinarnej”.

Czy można wykonywać zawód psychologa bez wpisu do rejestru? Kto może udzielać pomocy psychologicznej?

Ustawa dopuszcza wykonywanie poszczególnych działań mieszczących się w zakresie pomocy psychologicznej przez osoby niebędące psychologami – jeżeli wynika to z odrębnych przepisów (np. asystenci rodziny, pracownicy socjalni).

To kolejny punkt sporny. Krytycy obawiają się, że „furtka” zostanie wykorzystana zbyt szeroko. Zwolennicy podkreślają, że chodzi o zachowanie spójności z ustawą o pomocy społecznej i systemem interwencji kryzysowej.

Zawód psychologa 2026 – co zmieni się dla pacjentów i czy ceny wizyt wzrosną?

Dla pacjentów zmiany są dwojakie:

Zyski:

• możliwość sprawdzenia psychologa w rejestrze,
• jasne zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej,
• penalizacja podszywania się pod psychologa.

Ryzyka:

• możliwy wzrost cen w prywatnych gabinetach (koszty składek i opłat),
• przejściowe zamieszanie w okresie vacatio legis i tworzenia struktur samorządu.

Ustawa nie reguluje stawek usług prywatnych. Ekonomiści rynku zdrowia wskazują jednak, że nowe koszty regulacyjne często są wliczane w cenę świadczeń.

Od kiedy obowiązuje nowa ustawa o zawodzie psychologa? Terminy i vacatio legis

Ustawa wejdzie w życie co do zasady po 2 latach i 3 miesiącach od ogłoszenia. Obecni psychologowie będą mieli 2 lata od wejścia w życie na wpis do rejestru. To oznacza, że realne skutki dla rynku zobaczymy dopiero w latach 2028–2029.

Zawód psychologa – najczęstsze pytania (FAQ 2026)