Od 24 listopada br. będzie można składać wnioski o pobyt czasowy na mocy ustawy z 12 marca br. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583 ze zm., dalej: specustawa ukraińska). To rozwiązanie, które miało zapewnić legalny pobyt tym uchodźcom, którzy dłużej chcą pozostać w Polsce. Rząd jednak planuje wycofać się z tego obowiązku. Teraz mamy więc sytuację, że z jednej strony na mocy obowiązujących przepisów można składać wnioski o zezwolenie na pobyt czasowy, a z drugiej przepisy mają zostać zmienione. Nie wszyscy wiedzą o zapowiadanej zmianie prawa. Mamy więc niepotrzebne zamieszanie?
Już wprowadzenie w specustawie ukraińskiej specjalnego zezwolenia na pobyt czasowy dla obywateli Ukrainy uciekających do Polski przed wojną wprowadziło trochę zamieszania. Z jednej strony stworzono uproszczony tryb uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy, ważnego przez trzy lata, a z drugiej, nie pozwolono o nie wnioskować przez dziewięć miesięcy od wjazdu do Polski. Wnioski złożone przez Ukraińców przedwcześnie były przez wojewodów pozostawiane bez rozpoznania. Przy okazji niektórzy wojewodowie bezpodstawnie traktowali w ten sposób wnioski pobytowe od wszystkich obywateli Ukrainy przekraczających polską granicę od 24 lutego 2022 r., choć Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśniało, że jeśli dany cudzoziemiec przyjechał do nas w tym okresie bez związku z wojną, np. w celu zaplanowanego wykonywania pracy, to przepisy specustawy (a więc i dziewięciomiesięczny zakaz składania wniosku o pobyt czasowy) go nie dotyczą. Kiedy po ośmiu miesiącach wojny wielu Ukraińców przygotowywało się już do złożenia w Polsce wniosków pobytowych, ogłoszono, że jednak nie będą mieli takiej możliwości. Przy czym w uzasadnieniu projektu nowelizacji specustawy z października br. wskazano, że nie są potrzebne przepisy przejściowe, bo specjalne zezwolenie na pobyt czasowy zostanie usunięte, zanim ktokolwiek będzie mógł się o nie starać. Ostatecznie nowelizacji wciąż nie przyjęto, więc wnioski o specjalne zezwolenie na pobyt czasowy będzie jednak można składać.