Butelka alkoholu w prezencie dla trenera? Samorząd nie może finansować takich upominków

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. W szczególności obejmują one sprawy kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych. Nie oznacza to jednak dowolności w sposobie realizacji tego zadania. Gmina musi działać w granicach całego systemu prawa.

W kontekście zakupu alkoholu kluczowe znaczenie mają przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (dalej: u.w.t.p.a.). Zgodnie z jej art. 1 ust. 1 organy administracji rządowej oraz jednostki samorządu terytorialnego są obowiązane do podejmowania działań zmierzających do:

• ograniczania spożycia napojów alkoholowych, zmiany struktury ich spożywania,
• inicjowania i wspierania działań na rzecz trzeźwości,
• przeciwdziałania powstawaniu i usuwania następstw nadużywania alkoholu.

Ponadto organy te „popierają także tworzenie i rozwój organizacji społecznych, których celem jest krzewienie trzeźwości i abstynencji” (art. 1 ust. 2 u.w.t.p.a.).

Uwaga! Finansowanie przez gminę upominków w postaci napojów alkoholowych może zostać uznane za działanie sprzeczne z ustawowym obowiązkiem przeciwdziałania alkoholizmowi.

Zasady wydatkowania środków publicznych

Należy również uwzględnić ogólne reguły wydatkowania środków publicznych określone w ustawie o finansach publicznych (dalej: u.f.p.). Zgodnie z art. 44 ust. 2–3 u.f.p. jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków:

• zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków,
• w sposób celowy i oszczędny,
• z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
• z zastosowaniem optymalnych metod i środków,
• w sposób umożliwiający terminową realizację zadań.

Zakup alkoholu jako upominku trudno uznać za wydatek niezbędny do realizacji zadania publicznego, a więc celowy w rozumieniu u.f.p.

Stanowisko RIO: czy wydatek na alkohol mieści się w zakresie zadań jednostki

Pomocne w analizowanym stanie faktycznym są ustalenia zawarte w wystąpieniu pokontrolnym Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu z 14 listopada 2025 r. (znak NKO.401–16.2025). Izba stwierdziła nieprawidłowość polegającą na zakupieniu przez powiat napojów alkoholowych (11 sztuk wódki o pojemności 0,7 l), które zostały następnie wręczone jako upominki trenerom i osobom zaangażowanym w organizację obozu sportowego.

RIO uznała, że wydatek ten nie mieści się w zakresie działalności jednostki. Choć sprawa dotyczyła powiatu, argumentacja ta – tym bardziej – znajduje zastosowanie w odniesieniu do gminy.

Zatem nie ma podstaw prawnych, aby kwalifikować zakup alkoholu jako realizację zadania z zakresu kultury fizycznej lub sportu. Wydatek taki nie mieści się wprost w zakresie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, może pozostawać w sprzeczności z obowiązkami wynikającymi z u.w.t.p.a., nie spełnia wymogów celowości i gospodarności określonych w u.f.p. ©℗