Odpowiedź: Tak. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego musi się stosować do uchwały rady miasta dotyczącej ulg w spłacie należności cywilnoprawnych. Musi respektować określone w niej zasady, sposób i tryb udzielania ulg, w tym zawieranie porozumień (umów) z dłużnikami. Ma to istotne znaczenie także z punktu widzenia dowodowego, ponieważ podpisanie porozumienia oznacza jednoznaczną akceptację jego warunków przez dłużnika, czego nie można przypisać jednostronnym pismom organu wykonawczego.

Zasady ustalania czynszu

Z opisu stanu faktycznego wynika, że sprawa dotyczy stosowania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych przysługujących gminie, w szczególności z tytułu umów najmu. Z tym stosunkiem prawnym związane są przede wszystkim należności czynszowe oraz opłaty dodatkowe. Zgodnie bowiem z art. 659 par. 1 k.c. przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić mu umówiony czynsz. Natomiast art. 669 k.c. stanowi, że najemca obowiązany jest uiszczać czynsz w terminie umówionym. Jeżeli termin płatności czynszu nie jest w umowie określony, czynsz powinien być płacony z góry, a mianowicie: gdy najem ma trwać nie dłużej niż miesiąc – za cały czas najmu, a gdy najem ma trwać dłużej niż miesiąc albo gdy umowa była zawarta na czas nieoznaczony – miesięcznie, do dziesiątego dnia miesiąca.

Obowiązek dochodzenia zapłaty przez JST

Dla jednostki sektora finansów publicznych (a taką jest gmina) należności te stanowią dochody budżetowe i mają charakter należności cywilnoprawnych. Ustawa o finansach publicznych (dalej: u.f.p.) nakłada na jednostki sektora finansów publicznych obowiązek ustalania oraz dochodzenia należności, w tym cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 42 ust. 5 u.f.p., jednostki te są zobowiązane do ustalania przypadających im należności pieniężnych oraz podejmowania terminowych czynności zmierzających do wykonania zobowiązania.

Rola organu stanowiącego w ustalaniu zasad ulg w spłacie należności cywilnoprawnych

Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość stosowania ulg w spłacie należności cywilnoprawnych, jednak wyłącznie na zasadach określonych przez organ stanowiący JST. Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.f.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności te mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty – na zasadach określonych w uchwale organu stanowiącego. Z kolei art. 59 ust. 2 u.f.p. zobowiązuje ten organ do określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg oraz wskazania organu lub osób uprawnionych do ich udzielania.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że delegacja ustawowa zawarta w art. 59 ust. 2 u.f.p. powinna być interpretowana ściśle. Organ stanowiący jest uprawniony wyłącznie do określenia zasad, sposobu i trybu udzielania ulg, przy uwzględnieniu przesłanek wynikających z art. 59 ust. 1 ustawy (por. wyroki: NSA z 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 235/21; WSA w Gliwicach z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 18/14). Uchwała podjęta na podstawie art. 59 u.f.p. ma charakter aktu prawa miejscowego i jako taka wiąże organ wykonawczy, który jest zobowiązany do jej stosowania.

Stanowisko RIO

Powyższą interpretację potwierdziła Regionalna Izba Obrachunkowa w Łodzi w wystąpieniu pokontrolnym z 23 stycznia 2026 r. (znak WK-602/5/2026). W dokumencie tym RIO wskazała nieprawidłowość polegającą na rozkładaniu przez wójta na raty zaległości z tytułu czynszu i opłat dodatkowych na podstawie jednostronnych pism, z pominięciem porozumienia zawieranego z dłużnikiem, którego wymagała uchwała rady gminy. ©℗

Podstawa prawna

  • art. 42 ust. 5 oraz art. 59 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1483)
  • art. 659 par. 1 kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071)