Mowa o uchwale Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku z 22 grudnia 2025 r. (nr 21/155/2025), opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego z 9 stycznia 2026 r. Kolegium weryfikowało uchwałę rady miejskiej w Siemiatyczach zmieniającą uchwałę w sprawie opłaty targowej. Wątpliwości wzbudził zawarty w tym akcie zapis, w myśl którego: „Pobór opłaty targowej w formie inkasa odbywa się przy użyciu kasy rejestrującej (fiskalnej), a dokonanie opłaty potwierdza się wydaniem paragonu fiskalnego”.

Kolegium uznało, że taki zapis narusza art. 19 pkt 1 i pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: u.p.o.l.), zgodnie z którymi „rada gminy określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłaty targowej, a także może zarządzić pobór opłaty targowej w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso”.

Jaki dokument wystawia inkasent przyjmując opłatę targową

Kolegium wskazało, że zgodnie z par. 28 ust. 1 rozporządzenia w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (dalej: rozporządzenie) dowodem pobrania przez inkasenta wpłaty podatku (a tym samym również opłaty targowej) jest wyłącznie pokwitowanie na blankiecie z kwitariusza przychodowego. „Oryginał pokwitowania wpłaty otrzymuje wpłacający, a kopia pokwitowania pozostaje w kwitariuszu przychodowym” – wskazało kolegium RIO.

Wyjaśniło ponadto, że pokwitowania z kwitariuszy przychodowych służą do dokumentowania wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, o czym stanowi par. 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie zaś z postanowieniami par. 5 ust. 1 rozporządzenia, „pokwitowanie powinno zawierać: dane umożliwiające identyfikację egzemplarza pokwitowania; podatnika; podatku lub innego tytułu wpłaty; wysokość kwoty wpłaty i okres, którego dotyczy wpłata; datę wpłaty” – wskazała izba.

Warto dodać, że kwitariusze przychodowe pełnią ważną funkcję w rozliczeniu inkasentów. W myśl bowiem par. 29 rozporządzenia rozliczenie inkasenta jest dokonywane niezwłocznie po określonym dla niego terminie płatności podatku oraz przy zdawaniu przez niego wykorzystanych kwitariuszy przychodowych. Po zakończeniu rozliczenia i ewentualnego postępowania, wynikającego z rozliczenia, dokumenty złożone przez inkasenta podlegają przechowaniu w urzędzie obsługującym organ podatkowy, z wyjątkiem kwitariuszy niecałkowicie wykorzystanych, które zwraca się inkasentowi, jednakże dotyczące ich dowody wpłat zatrzymuje się i wykorzystuje przy sprawdzeniu kwitariusza, gdy zostanie zwrócony po całkowitym wykorzystaniu.

Czy gmina może nakazać stosowanie kas fiskalnych przy poborze podatków

Z kolei paragony fiskalne wystawiane przy użyciu kasy fiskalnej – jak wyjaśniło kolegium RIO – są „dokumentami fiskalnymi wydawanymi nabywcy podczas sprzedaży, potwierdzającymi dokonanie sprzedaży”. Wynika to z rozporządzenia w sprawie kas rejestrujących, które określa sposób prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, w tym definicję i wystawianie paragonów fiskalnych.

RIO zaznaczyła, że powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie ustawy o podatku od towarów i usług, na potrzeby tego podatku. Tymczasem pobór opłaty targowej na rzecz budżetu gminy nie może być utożsamiany ze sprzedażą i nie stanowi transakcji podlegającej podatkowi od towarów i usług, do której można by stosować wyżej przywołane przepisy.
Finalnie, ponieważ naruszenie prawa miało charakter istotny, Kolegium RIO w Białymstoku stwierdziło nieważność uchwały. ©℗

Podstawa prawna

  • art. 15 ust. 1, art. 19 pkt 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 707)
  • par. 5 ust. 1, par. 28 i 29 rozporządzenia ministra finansów z 25 października 2010 r. w sprawie zasad rachunkowości oraz planów kont dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 208, poz. 1375)
  • rozporządzenie ministra finansów z 25 czerwca 2025 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. poz. 845)