Kodeks pracy ma zastosowanie do zatrudnionych w ramach stosunku pracy, a więc, co do zasady, nie dotyczy osób wykonujących czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej. Jednak wyjątkiem są przepisy w zakresie ochrony zdrowia i życia, które oprócz pracowników dotyczą także osób wykonujących pracę w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na innej podstawie prawnej niż stosunek pracy.

Uprawnienia, tylko gdy strony postanowią

Generalnie nie ma zakazu zatrudniania w firmie osób np. na umowę o dzieło czy umowę-zlecenie. Zatrudnienie w ramach umowy cywilnoprawnej jest dopuszczalne, pod warunkiem jednak, że taki sposób świadczenia pracy nie wyczerpuje cech stosunku pracy. Ustawodawca zakazuje bowiem zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków zatrudnienia pracowniczego.

Firma musi prowadzić rejestr wypadków przy pracy

Zakaz ten wynika z tego, że zatrudnienie w ramach umowy cywilnoprawnej nie zapewnia zatrudnionemu takiej ochrony, z jakiej korzystają pracownicy. Osoby świadczące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy zasadniczo nie korzystają z uprawnień pracowniczych, jakie przewidują przepisy prawa pracy. Podobnie pracodawca nie jest w takim przypadku obciążony obowiązkami, które ma względem pracowników.

Jeżeli więc strony nie postanowią w umowie inaczej, regulacje wynikające z kodeksu pracy nie będą miały do nich zastosowania. Nie dotyczy to jednak przepisów dotyczących ochrony zdrowia i życia, które w zakresie określonym w kodeksie pracy mają zastosowanie także do osób świadczących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, a więc także do zatrudnionych w ramach umowy cywilnoprawnej.

Trzeba zapewnić bezpieczną pracę

Zgodnie z art. 304 par. 1 k.p. pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy także osobom fizycznym wykonującym pracę np. na podstawie umowy-zlecenie oraz osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.

Przez odesłanie do art. 207 par. 2 k.p. ustawodawca rozciągnął obowiązek pracodawcy dotyczący chronienia zdrowia i życia przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki także na osoby niebędące pracownikami.