Kodeks pracy przewiduje podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego, jednak niektóre grupy pracowników mogą korzystać z urlopu dodatkowego. Jest on przyznawany na podstawie przepisów szczególnych, a nie decyzji pracodawcy. W 2026 r. zasady przyznawania dodatkowego urlopu pozostają stabilne, choć wciąż budzą wątpliwości interpretacyjne w praktyce kadrowej.

Dodatkowy urlop dla osób z niepełnosprawnościami

Najszersze uprawnienie do dodatkowego urlopu przysługuje pracownikom z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności. Mają oni prawo do 10 dodatkowych dni urlopu w roku kalendarzowym. Prawo to powstaje po przepracowaniu jednego roku od dnia zaliczenia do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności. Urlop nie przysługuje jednak osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów.

Inne grupy uprawnione do urlopu dodatkowego

W polskim prawie istnieje wiele grup zawodowych, którym ze względu na specyfikę pracy przysługuje prawo do dłuższego urlopu wypoczynkowego. Grupy te nabywają uprawnień np. ze względu na staż pracy czy pracę w trudnych, niebezpiecznych warunkach oraz specyfikę zawodową. Dodatkowy urlop przysługuje m.in. sędziom, prokuratorom, nauczycielom oraz pracownikom socjalnym. Wymiar urlopu i zasady jego udzielania wynikają z ustaw regulujących status danej grupy zawodowej, a nie z kodeksu pracy. Do grup uprawnionych do dodatkowego urlopu należą m.in.:

  • funkcjonariusze służb mundurowych: dodatkowe dni urlopu czy urlop stażowy - do 10 dni dodatkowo;
  • nauczyciele - 35 dni urlopu;
  • funkcjonariusze służby więziennej: do 13 dni dodatkowego urlopu w zależności od stażu pracy;
  • kontrolerzy Najwyższej Izby Kontroli: do 12 dodatkowych dni w zależności od stażu pracy;
  • sędziowie i prokuratorzy: dodatkowe 6 dni po dekadzie służby, 12 dni po piętnastu latach.

Do grup zawodowych, którym przysługuje dodatkowy urlop, należą też m.in. celnicy, kuratorzy, dyplomaci, strażacy oraz policjanci.

Zasady udzielania i rozliczania urlopu

W 2026 r. dodatkowy urlop jest udzielany na takich samych zasadach jak urlop wypoczynkowy. Nie można go zastąpić ekwiwalentem pieniężnym, chyba że dochodzi do rozwiązania stosunku pracy. Urlop ten nie przechodzi automatycznie na kolejny rok, jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Dodatkowy urlop a czas pracy

Dodatkowy urlop nie wpływa na wymiar czasu pracy ani na prawo do innych świadczeń pracowniczych. Pracodawca nie może odmówić jego udzielenia, jeżeli pracownik spełnia warunki ustawowe. W 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy zwraca uwagę na prawidłowe naliczanie tego uprawnienia.