Minister Zbigniew Ziobro podczas niedawnej konferencji prasowej zapowiedział, że za najcięższe przestępstwa o charakterze pedofilskim zostanie wprowadzona kara bezwzględnego dożywotniego pozbawienia wolności. Wspominał o tym również wiceminister Marcin Romanowski we wczorajszej rozmowie z DGP. Na razie to bliżej niesprecyzowane plany, ale na potrzeby naszej rozmowy załóżmy, że nowelizacja kodeksu karnego rzeczywiście zostanie zaproponowana, a później przyjęta. Sędzia mógłby wydać orzeczenie, w którym zastrzeże brak jakiejkolwiek możliwości warunkowego przedterminowego zwolnienia sprawcy z odbywania kary. Czy takie rozwiązanie byłoby zgodne z Konstytucją RP?
Trybunał Konstytucyjny jeszcze nie badał tego typu kwestii, ale moim zdaniem interpretując konstytucję w tym kontekście, można byłoby odwołać się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i dorobku innych europejskich sądów konstytucyjnych. Tutaj warto zwrócić uwagę zwłaszcza na orzecznictwo Federalnego Trybunału Konstytucyjnego Niemiec, który już w wyroku z 1977 r. stwierdził, że zasada godności ludzkiej wymaga zapewnienia osobom skazanym na karę dożywotniego pozbawienia wolności możliwości ubiegania się o przedterminowe zwolnienie. Innymi słowy, nie można pozbawić człowieka prawa do nadziei na odzyskanie wolności. Podobne standardy obowiązują na gruncie orzecznictwa ETPC. Myślę więc, że również z polskiej konstytucji można wywieść zakaz ustanawiania kary dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości przedterminowego zwolnienia. Źródłem takiego zakazu jest zasada godności ludzkiej oraz art. 40 konstytucji, który zakazuje m.in. nieludzkiego i poniżającego karania. Kara bezwzględnego dożywotniego pozbawienia wolności, odbierająca skazanemu wszelką nadzieję na zwolnienie, nawet jeśli autentycznie by się on zresocjalizował, może bowiem być postrzegana jako takie nieludzkie karanie. Wydaje mi się, że są więc podstawy, by stwierdzić, że byłaby niezgodna również z polską konstytucją.