rozwiń ›

Odrzucenie spadku - na czym polega?

Odrzucenie spadku jest oświadczeniem woli spadkobiercy, w którym rezygnuje on z dziedziczenia po zmarłym. Skutkiem odrzucenia spadku jest traktowanie spadkobiercy tak, jakby nie dożył otwarcia spadku, co powoduje przejście praw i obowiązków spadkowych na kolejne osoby uprawnione do dziedziczenia.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku ma charakter nieodwołalny i obejmuje całość spadku - nie można odrzucić go częściowo ani z zastrzeżeniami.

Kto i w jakim terminie może odrzucić spadek?

Spadek może odrzucić każdy spadkobierca ustawowy lub testamentowy. Oświadczenie należy złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku.

Brak złożenia oświadczenia w tym terminie skutkuje przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jak odrzucić spadek krok po kroku?

1. Ustalenie tytułu powołania do spadku

Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy spadkobierca dziedziczy na podstawie ustawy czy testamentu oraz od kiedy biegnie sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia.

2. Wybór formy złożenia oświadczenia

Oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć:

  • przed sądem rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania spadkobiercy,
  • przed notariuszem.

3. Złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku

Oświadczenie składa się osobiście albo przez pełnomocnika posiadającego pełnomocnictwo szczególne. Do złożenia oświadczenia konieczne jest posiadanie odpisu skróconego aktu zgonu spadkodawcy, który stanowi podstawowy dokument potwierdzający otwarcie spadku. W przypadku notariusza oświadczenie przyjmuje formę aktu notarialnego.

4. Skutki prawne odrzucenia spadku

Po skutecznym odrzuceniu spadku spadkobierca zostaje wyłączony z dziedziczenia, a do spadku powołane zostają kolejne osoby zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego lub testamentowego.

Odrzucenie spadku przed sądem czy u notariusza?

Oświadczenie o odrzuceniu spadku przed sądem składane jest w toku postępowania nieprocesowego. Przed notariuszem czynność ta dokonywana jest w formie protokołu z przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Notariusz sporządza protokół, w którym wskazuje dane spadkodawcy, wykazuje, że osoba stawająca jest spadkobiercą, a następnie przyjmuje od niej oświadczenie o odrzuceniu spadku. W praktyce czynność ta ma postać aktu notarialnego.

Obie formy są równoważne pod względem skutków prawnych.

Wzory oświadczeń - odrzucenie spadku

Wzór 1. Oświadczenie o odrzuceniu spadku przed sądem

Oświadczam, że odrzucam w całości spadek po … (imię i nazwisko spadkodawcy), zmarłym w dniu …, ostatnio zamieszkałym w …, do którego zostałem(am) powołany(a) z mocy ustawy / testamentu.

Wzór 2. Oświadczenie o odrzuceniu spadku przed notariuszem

... (imię i nazwisko) oświadcza, że odrzuca spadek z ustawy / testamentu po … (imię i nazwisko spadkodawcy), zmarłym w dniu …, ostatnio zamieszkałym w … .

Treść oświadczenia jest składana przed notariuszem do protokołu z przyjęcia oświadczenia o odrzuceniu spadku i stanowi element aktu notarialnego.

Podsumowanie

Odrzucenie spadku jest skutecznym sposobem uniknięcia odpowiedzialności za długi spadkowe, ale wymaga dochowania ustawowego terminu i zachowania odpowiedniej formy. Spadkobierca może złożyć oświadczenie zarówno przed sądem, jak i przed notariuszem. Niezłożenie oświadczenia w terminie prowadzi do przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

FAQ - odrzucenie spadku

1. Jak odrzucić spadek krok po kroku?

Należy ustalić tytuł powołania do spadku, dochować sześciomiesięcznego terminu oraz złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku przed sądem albo notariuszem.

2. Czy można odrzucić spadek częściowo?

Nie. Odrzucenie spadku zawsze dotyczy całości spadku i nie może być ograniczone do wybranych składników.

3. Co się stanie, jeśli nie odrzucę spadku w terminie?

Brak oświadczenia w terminie powoduje przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

4. Czy odrzucenie spadku jest nieodwołalne?

Tak. Złożone oświadczenie o odrzuceniu spadku co do zasady nie może zostać cofnięte.

5. Czy można odrzucić spadek u notariusza?

Tak. Oświadczenie może być złożone zarówno przed sądem, jak i przed notariuszem w formie aktu notarialnego.

Źródła informacji

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071)
  2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1568)