Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
Polska jest jeśli nie jedynym w Europie krajem nieposiadającym systemu informacji o wartości nieruchomości, to na pewno jednym z nielicznych.
Odzyskując niepodległość w 1918 r., odziedziczyliśmy dwa systemy wprowadzone w okresie zaborów – kataster pruski i kataster austriacki. Pruski kataster gruntowy obejmował ziemie zachodnie i północne (ok. 40 proc. powierzchni kraju). Austriacki tereny południowej Polski: woj. małopolskie, podkarpackie wraz z powiatem cieszyńskim i bielskim oraz częścią woj. śląskiego (ok. 14 proc. powierzchni kraju). Na terenach byłych województw centralnych i wschodnichbędących pod zaborem rosyjskim brak było powszechnej regulacji hipotecznej. Do dziś tak samo wygląda zróżnicowanie struktury i zakresu treści aktów notarialnych sporządzanych obecnie przez kancelarie notarialne. Nadal funkcjonują w praktyce trzy pozaborowe sposoby sporządzania aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości. Jakąkolwiek reformę systemu wymiany informacji o nieruchomościach powinniśmy zacząć od wystandaryzowania w aktach notarialnych opisu nieruchomości będących przedmiotem transakcji sprzedaży.
W dokumencie Unii Europejskiej „Partnerstwo dla członkostwa z Polską” nasz rząd zobowiązał się do wprowadzenia w Polsce katastru nieruchomości. W Narodowym Programie Przygotowania do Członkostwa w Unii Europejskiej, przyjętym przez Radę Ministrów 26 kwietnia 2000 r. określono instytucje wiodące i współpracujące oraz terminy realizacji zadań związanych z budową Zintegrowanego Systemu Katastralnego (ZSK). Niestety artykuł 295 Traktatu Europejskiego nie nakłada żadnych ograniczeń na kraje członkowskie posiadające własne rozwiązania prawne regulujące system własności nieruchomości. Oznacza to, że UE nie ingeruje w prawo krajowe dotyczące rejestracji gruntów, a rządy krajów członkowskich mają pełną swobodę co do wyboru modelu rejestracji nieruchomości, zaś kierowanie sektorem rejestracji nieruchomości leży w gestii poszczególnych państw członkowskich. Stąd organizacja katastru nieruchomości w poszczególnych krajach pozostaje mocno zróżnicowana.
Rządowy Program Rozwoju Zintegrowanego Systemu Informacji o Nieruchomościach (ZSIN) przyjęty przez Radę Ministrów w 2004 r. miał doprowadzić do zintegrowania: zinformatyzowanej ewidencji podmiotów i przedmiotów opodatkowania (rejestr fiskalny) ze zinformatyzowanymi księgami wieczystymi (rejestr prawny) i z katastrem nieruchomości (zmodernizowaną ewidencją gruntów i budynków).
Wspomniany powyżej narodowy Program zobowiązywał Polskę do wprowadzenia do 31 grudnia 2005 r. jednolitego (w skali kraju) systemu informatycznego zapewniającego łączność pomiędzy rejestrami wchodzącymi w skład systemu katastralnego oraz powiązanie go z innymi rejestrami publicznymi i ewidencjami. Niestety kolejno przesuwane terminy realizacji programu ZSIN nie były dotrzymywane. Najdalej zaawansowanym procesem jest informatyzacja ksiąg wieczystych, której ukoronowaniem było umożliwienie internetowego dostępu do elektronicznej księgi wieczystej.
Z przeprowadzonych w ostatnim czasie spotkań przedstawicieli Centrum AMRON i GUGiK wynika, że finalizacji prac nad zapewnieniem operacyjnego dostępu do katastru możemy oczekiwać za 3–4 lata. W pełnym wymiarze program ZSIN powinien być zrealizowany do roku 2018. Niestety nie było i nie jest zamiarem programu wyposażenie budowanego katastru w informację o wartości nieruchomości. Program ZSIN nie obejmuje swoim zasięgiem powiatowych rejestrów cen i wartości nieruchomości.
Jedyną ogólnopolską bazę danych o wartości nieruchomości udało się stworzyć sektorowi bankowemu. Z uczestnictwa w systemie AMRON korzystają również inne środowiska – firmy ubezpieczeniowe, rzeczoznawcy majątkowi i pośrednicy w obrocie nieruchomościami. Niedawno zasoby bazy danych AMRON przekroczyły poziom 2 milionów rekordów. Oznacza to, że bankowa baza jest jedynym w skali kraju ogólnopolskim źródłem wiedzy o rynku nieruchomości z tak zasobną i rozbudowaną bazą danych. W interesie wszystkich uczestników rynku nieruchomości leży dalszy, dynamiczny rozwój AMRON – ogólnopolskiej, wystandaryzowanej i wiarygodnej bazy danych o cenach i wartościach nieruchomości.
