Zasady dofinansowanie zatrudnienia niani zostały określone w ustawie o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (dalej: ustawa). Przewiduje ona zawarcie przez rodziców dziecka z nianią tzw. umowy uaktywniającej. Jest to umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, której przedmiotem jest opieka nad dzieckiem od ukończenia przez nie 20. tygodnia życia. Umowa taka musi zawierać m.in. czas i miejsce sprawowania opieki, obowiązki niani, wysokość wynagrodzenia oraz sposób i termin jego wypłaty.
Dzięki zawarciu umowy uaktywniającej na zasadach określonych w ustawie rodzice mogą uzyskać dofinansowanie składek należnych za nianię. Praktycznie jednak rzecz ujmując, ZUS opłaca za nianię składki ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i wypadkowe od podstawy stanowiącej kwotę nie wyższą niż 50 proc. wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego zgodnie z przepisami o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Rodzice opłacają składki od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą 50 proc. minimalnego wynagrodzenia. Z kolei składka na ubezpieczenie chorobowe i składka zdrowotna finansowane są ze środków samej niani, nie podlegają więc nawet częściowej refundacji.