statystyki

Różny wiek emerytalny: Dyskryminacja kobiet, a może jednak... mężczyzn

autor: Anna Kwiatkowska07.09.2017, 08:44; Aktualizacja: 07.09.2017, 10:21
emeryci, emerytura, seniorzy, emeryt

Wbrew pozorom kwestia szybszej emerytury jako formy dyskryminacji nie jest nowym zagadnieniem i została już podniesiona na krajowym podwórku.źródło: ShutterStock

W sierpniu do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpłynęło pismo komisarzy Komisji Europejskiej w sprawie odmiennego wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn. Zdaniem KE niższy wiek wymagany dla pań jest formą ich dyskryminacji, bo w efekcie wypycha je wcześniej niż mężczyzn z rynku pracy. Resort pracy opublikował na swojej stronie internetowej informację o tym, że odpowiedź jest przygotowywana. Z jej treści wynika, że ministerstwo argumenty za wprowadzeniem ostatnich zmian oprze na polskiej tradycji i oczekiwaniach społecznych.

Wbrew pozorom kwestia szybszej emerytury jako formy dyskryminacji nie jest nowym zagadnieniem i została już podniesiona na krajowym podwórku. Wątpliwości, czy zróżnicowanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn skutkuje dyskryminacyjnym traktowaniem kobiet, powziął kiedyś także rzecznik praw obywatelskich. Jego zdaniem krótszy wiek emerytalny, a co za tym idzie krótszy wiek podlegania ubezpieczeniu, prowadzi do sytuacji, w której kobiety krócej pracują na swoją emeryturę, a dłużej ją pobierają, co powoduje, że ich świadczenia są znacznie niższe. Nie bez znaczenia jest też to, że orzecznictwo SN w zasadzie dopuszcza uznanie osiągnięcia wieku emerytalnego jako jednego z kryteriów doboru pracowników do rozwiązania stosunku pracy. A to oznacza, że w praktyce nawet te kobiety, które chcą pracować, często nie mają takiej możliwości. Trybunał w wyroku z 15 lipca 2010 r. (sygn. akt K 63/07) dyskryminacji jednak nie dostrzegł, a krótszy wiek emerytalny dla kobiet uznał za przejaw tzw. przywileju wyrównawczego. Czym jest ten przywilej? To celowe działanie ustawodawcy, w tym przypadku złagodzenie wymogów przejścia na emeryturę, mające na celu wyrównanie istniejących faktycznych różnic między kobietami i mężczyznami. Różnice wieku emerytalnego TK uznał bowiem za „naturalny, społecznie utrwalony rezultat nierównego podziału funkcji macierzyńskich i wychowawczych w rodzinie oraz równoczesnego obciążenia kobiet zarówno pracą zawodową, jak i obowiązkami rodzinnymi”.

Oceniając przepisy emerytalne, warto też oderwać się od rozważań prawnych i spojrzeć na nie od strony praktycznej. Niestety, specyfika polskiego rynku pracy jest dość niekorzystna dla starszych pracowników i mimo hurraoptymistycznych doniesień o malejącym bezrobociu tracący pracę 60-latek będzie miał duże problemy ze znalezieniem nowego zatrudnienia. Niekorzystne są także statystyki – mamy bardzo niski wskaźnik aktywizacji zawodowej osób w tym wieku. Emerytura stanowi więc w naszym kraju dla większości ludzi pewnego rodzaju poduszkę bezpieczeństwa, którą warto uzyskać jak najszybciej i ewentualnie szukać dodatkowego zarobku. Dlatego też pismo KE wywołało takie oburzenie – dla Polaków niższy wiek emerytalny to przywilej kobiet, którego mężczyźni nie mają, a nie dyskryminacja.

Tymczasem sytuacja kobiet i mężczyzn jest różna nie tylko w przypadku możliwości przechodzenia na emeryturę, co TK tłumaczył wyjaśnionym wyżej przywilejem wyrównawczym. W zasadzie prawo do większości świadczeń emerytalno-rentowych jest zróżnicowane. Co ciekawe, w przypadku świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego różnice nie występują. Wyjątkiem jest zasiłek macierzyński po porodzie, który – co oczywiste – przysługuje co do zasady kobiecie, chyba że zajdą szczególne okoliczności (np. matka dziecka umrze).

Zróżnicowanie sytuacji jest szczególnie zastanawiające w przypadku prawa do emerytury minimalnej. Nie jest to świadczenie odrębne od emerytury powszechnej, a jedynie prawo do sztucznego podwyższenia jej wysokości do aktualnie obowiązującego progu. Zgodnie z ogólną zasadą wysokość emerytury uzależniona jest od zgromadzonych składek i liczby miesięcy, jaka statystycznie danej osobie została do przeżycia. Jeśli ktoś odkładał składki bardzo krótko, jego emerytura może miesięcznie być liczona nawet w groszach. Gdy jednak ubezpieczony miał minimalny staż ubezpieczeniowy wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, emerytura jest podwyższana do 1000 zł, niezależnie od wysokości zgromadzonych na koncie składek. Zróżnicowanie to nie ma tak naprawdę uzasadnienia prawnego, trudno bowiem w tym przypadku mówić o przywileju wyrównawczym. O ile kiedyś mógł być podnoszony argument o tym, że kobiety, częściej przebywając na urlopie wychowawczym nie odkładają składek, o tyle obecnie nie ma to znaczenia. Matki i ojcowie zatrudnieni na umowę o pracę mają prawo do urlopu wychowawczego, podczas którego składki emerytalne są za nich opłacane przez ZUS, a finansowane przez budżet państwa. Podobne prawo do finansowania składek przez okres sprawowania opieki nad małym dzieckiem mają m.in. zleceniobiorcy i przedsiębiorcy. Czy w tym przypadku można również mówić o przywileju wyrównawczym? Nie wiadomo.

Trudno go na pewno znaleźć w konstrukcji, jaką przyjęto w przypadku osób całkowicie niezdolnych do pracy. Zgodnie z ogólną zasadą, aby otrzymać rentę, trzeba udowodnić, że niezdolność do pracy powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu lub w ciągu 18 miesięcy od jej ustania. Kolejnym warunkiem jest to, że w przypadku osób powyżej 30. roku życia trzeba legitymować się co najmniej 5-letnim stażem ubezpieczeniowym (odpowiednio krótszym w młodszym wieku) w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o rentę lub powstaniem niezdolności. Wymogi te nie obowiązują osób, które mogą udowodnić staż ubezpieczeniowy wynoszący odpowiednio 20 i 25 lat (kobiety) oraz 25 i 30 lat (mężczyźni). Z tych wyjątków mogą skorzystać więc osoby, które mają już dość duży staż ubezpieczeniowy, ale są w danym momencie na tyle ciężko chore lub nabyły taki stopień niepełnosprawności, że nie są zdolne do jakiejkolwiek pracy. Mówiąc więc w skrócie, ustawodawca „pozwolił” kobietom zachorować wcześniej, bo choć nie uwarunkował złagodzenia rygorów wiekiem, a stażem ubezpieczeniowym, to skutek jest podobny. Co ciekawe, w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy takie różnice nie występują. ⒸⓅ


Pozostało 40% tekstu

Prenumerata wydania cyfrowego

Dziennika Gazety Prawnej
9,80 zł
cena za dwa dostępy
na pierwszy miesiąc,
kolejny miesiąc tylko 79 zł
Oferta autoodnawialna
KUPUJĘ

Pojedyncze wydanie cyfrowe

Dziennika Gazety Prawnej
4,92 zł
Płać:
KUPUJĘ
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Komentarze (23)

  • Kpiarz (2017-09-07 09:52) Zgłoś naruszenie 464

    Skończyć wreszcie z reliktami komuny. Koniec z nierównościami i dyskryminacją. Zarówno społecznie jak i gospodarczo oraz podatkowo obywatele są równi. Niezależnie od płci, niezależnie od zawodu i zamieszkania. Zrównać wiek emerytalny, znieść KRUZ i ulgi podatkowe dostępne jedynie dla bogatych. Bez tego nie będzie demokracji lecz jedynie państwo kolesiów.

    Pokaż odpowiedzi (1)Odpowiedz
  • 57+ i zupełnie nic z ZUS.(2017-09-07 17:11) Zgłoś naruszenie 383

    To dyskryminacja mężczyzn na bank! Mężczyźni żyją krócej od kobiet , a jeśli robić mają aż o 5 lat dłużej , to zamiast emerytury uderzyć mają wcześniej w kalendarz - na co liczy ZUS.

    Pokaż odpowiedzi (1)Odpowiedz
  • Inspektor Pracy(2017-09-11 12:00) Zgłoś naruszenie 250

    Proszę Pamiętać „Kogo lekarz nie dopuści na zajmowanym stanowisku (np ze starości lub zdrowia ) do dalszej pracy można zwolnić bez wypowiedzenia z pracy (wyrok SN z 16 grudnia 1999r. sygn .akt I PKN 469/99 )-- bez renty ani emerytury. .. Tak wielu ludzi onegdaj zatrudnionych w takich warunkach szkodliwych i niebezpiecz Szanowna Pani Premier, Szanowne PiS POsłanki .. Czy zgadzacie się i na to aby mężczyźni którzy utracili prace mając co najmniej 40 –może nawet z 47 letnim stażem pracy chodzili po śmietnikach tylko dlatego, że nie mają jeszcze 65r życia gdy kobieta z 25 latami pracy może odchodzić na emeryturę w wieku 60 lat patrząc jak ten starszy wiekiem i stażem pracy " bidula" grzebie na coś do picia?... Czy wiek emerytalny kobiety i mężczyzny nie powinien być co najmniej równy.? ......gdzie tu jest sprawiedliwość? bo prawo już dawno to absurd.! .....Odpisała Pani rękami Naczelnik Magdaleny Ch.. że taka jest ustawa i nikt z rządu nie zamierza jej zmienić. Otóż pamięta pani ,kiedyś też ktoś uchwalił Ustawy (Norymberskie)... pozwalały zabijać także pracą innych ludzi,! Czy takie prawo niezgodne z Konstytucja RP i bezduszne można równie szanować? nie może obecnie dotrwać do aktualnego wieku emerytalnego....Ja reprezentuje robotników którzy często są zatrudnieni od 15 r życia (-nie mieli wakacji ani ferii -Ich całe wolne to urlop pracowniczy ) i reprezentuje wielu takich co mają dodatkowo oprócz długiego stażu pracy nadpracowane 1000 (dni - nie godzin ) w czasie ponad ustawowym bez dni zamiennie wolnych - na wszystkich zmianach -7dni w tygodniu -gdyż tak się pracowało za komuny i postkomuny Do tego dodajmy, że do 1998r (do chwili wstecznej zmiany przepisów o Emeryturach Pomostowych w 2008r ) często także mieli więcej niż 15 lat pracy w warunkach szkodliwych i niebezpiecznych (nie dostali jednak prawa do emerytury pomostowej -cofnięto już to na co zapracowali-

    Odpowiedz
  • NA BRUK NIMI(2017-09-07 13:19) Zgłoś naruszenie 222

    ile nierobstwa w urzedach,gminach, tyle leni,POCIOTKOW TYLE PRZEPISOW A SIORA PRACUJE OD 15 ROKU A CIASTKARNI,JU MA 50 LAT,NOGI,RECE JAK BALONY CAŁY CZAS nocki

    Odpowiedz
  • dyskryminacja facetów-miejcie jaja to mówić(2017-10-19 01:00) Zgłoś naruszenie 200

    Piepszenie-gada się o dyskryminacji kobiet bo ktoś niea jak powiedzieć że tu facet jest zwyczajnie dyskryminowany-krócej żyjący facet zamiast z tego powodu mieć możliwość nawet wcześniej iść na emeryturę od kobiety z tego powodu musi dużej pracować..i jeszcze go okradają ze składek

    Odpowiedz
  • Aleksandra(2017-09-08 21:16) Zgłoś naruszenie 1815

    Dlaczego nie ma emerytur dla kobiet po 30 latach pracy a dla mężczyzn po 40 latach tylko śmieszny wiek!!!!!!!!!!!!!!

    Pokaż odpowiedzi (1)Odpowiedz
  • 57+ i zupełnie nic z ZUS.(2017-09-13 14:11) Zgłoś naruszenie 180

    Nie po to głosowałem na PIS , żeby teraz być dyskryminowanym przez kobiety.

    Odpowiedz
  • wieloszczet(2017-09-08 16:27) Zgłoś naruszenie 173

    mnie spodobał się pomysł: 40 lat pracy- emerytura. przepracujesz kolejne 40 lat- druga emerytura, itd. dlaczego nie? te wszystkie procenty, lata lepsze/gorsze to manipulacja, żeby nie dać, albo dać nie tym, co wypracowali. od urawnirowki są progi podatkowe. taka prostota jest miła i zrozumiała.

    Odpowiedz
  • realia(2017-09-15 07:11) Zgłoś naruszenie 100

    30/40 lat pracy=godna emerytura,proste i sprawiedliwe.Dziś ludzie z takim stażem pracy chodzą po śmietnikach.Bez pracy,bez żadnych środków do życia.Pracowali od 15 roku życia i co mają w wieku 60+ 5 lat nędzy ,biedy.Takie złodziejstwo tylko w Polsce.Jawne rozkradanie ich wypracowanego kapitału orzez niby emerytów po 15/20 latach niby pracy - dramat .

    Odpowiedz
  • 60 latek(2017-10-23 21:06) Zgłoś naruszenie 80

    60 latek - pracy ponad 41 latek na dzień 1 stycz 1999 16 latek w szkodliwych za komuny było by się na godnej emeryturce. . niestety pod nazwą solidarni dostali się do władzy i łoją robotników -------Nie podobała wam sie komuna to my wam teraz damy demokracje - należy się poważnie zastanowić na kogo głosować A ze związków zawodowych proponuje się wypisać ponieważ one nic nie robią , tylko przyklepują . żerują na składkach naiwnych pracowników, Związki zawodowe w Polsce się nie sprawdziły. nich ich przywódczy weznną się za utrzćwą prace z panem P. Dudą na czele

    Odpowiedz
  • Dyskryminowana(2017-09-13 23:45) Zgłoś naruszenie 811

    A dyskryminacja kobiet przez odrębne określenie dalszego wieku życia jest OK???? Dlaczego określa się ten wiek osobno dla kobiet i mężczyzn zamiast jednego wieku dla wszystkich? To jest główny powód niskich emerytur kobiet - najpierw wypycha się je szybko z rynku pracy, a później sztucznie wydłuża statystyczny okres wypłaty emerytur. W tym zakresie to kobiety są dyskryminowane!!!! I na to Unia się nie oburza??? A może należałoby osobno liczyć wiek dla niepełnosprawnych, cukrzyków i alkoholików - bo przecież oni statystycznie żyją krócej....

    Pokaż odpowiedzi (4)Odpowiedz
  • Leszko(2018-07-28 12:24) Zgłoś naruszenie 40

    Mężczyźni żyją krócej od kobiet . Ze zdrowiem również są w tyle za kobietami . 60 lat powinno być dla wszystkich . Kobieta czy mężczyzna jest takim samym człowiekiem . Albo wszyscy na emeryturę w wieku 60 lub 65 lat , albo trzeba się zastanowić na kogo głosować w przyszłych wyborach . Renciści z czasową niezdolnością do pracy żyją za ok. 960 zł na rękę a bandytom komunistycznym i innym bandziorom z SB 2,000 na rękę nie pozwala żyć . To skandal . To oni powinni żyć za 900 zł a 2,000 powinni dostawać renciści bo muszą jeszcze leki kupować . Stałej renty nie dają mimo schorzeń orzeczonych jako nieodwracalne bo wtedy taki rencista miał by więcej dodatków . Pani Rachwalskiej to nie przeszkadza tak jak nie przeszkadzało to poprzednikom .

    Odpowiedz
  • Bo no(2018-04-02 13:38) Zgłoś naruszenie 30

    Jak nie ma sprawiedliwości na tym świecie to nie ma też równego wieku emerytalnego.Mówi się że prawo powinno być równe i sprawiedliwe dla wszystkich a jednak nie jest i to w cywilizowanym kraju.

    Odpowiedz
  • ol(2017-09-15 09:28) Zgłoś naruszenie 33

    do dyskryminowanej -zgadam sie -zróżnicować wiek emerytalny

    Odpowiedz
  • UKRYTA PRAWDA(2019-09-30 20:25) Zgłoś naruszenie 01

    TO KOBIETY POWINNY DŁUŻNEJ PRACOWAĆ NA EMERYTURĘ.....MAJĄ SILNIEJSZY ORGANIZM PRZEZ CO DUŻEJ ŻYJĄ GENERALNIE- BO ZA MAŁO DZIECI RODZĄ DO CZEGO PRZYRODA IM TO DAŁA...!....NAUKOWO UDOWODNIONE..!!!! ŚWIATEM RZĄDZI NAUKA I MATEMATYKA A RUJNUJE POLITYKA I PÓŹNIEJ WYCHODZI TAKA PATOLOGIA PRZY OBLICZANIU EMERYTURY.... POLITYCY POWINNI IŚĆ DO SZKOŁY ZANIM USTALAJĄ PRAWO....A STARZY LUDZIE POWINNI UMIERAĆ....BO SA NIEDOKSZTAŁCENI....

    Odpowiedz
  • UKRYTA PRAWDA I NIEUKI(2019-09-30 20:27) Zgłoś naruszenie 01

    TO KOBIETY POWINNY DŁUŻNEJ PRACOWAĆ NA EMERYTURĘ.....BO MAJĄ SILNIEJSZY ORGANIZM PRZEZ CO DUŻEJ ŻYJĄ GENERALNIE- BO ZA MAŁO DZIECI RODZĄ DO CZEGO PRZYRODA IM TO DAŁA...!....NAUKOWO UDOWODNIONE..!!!! ŚWIATEM RZĄDZI NAUKA I MATEMATYKA A RUJNUJE POLITYKA I PÓŹNIEJ WYCHODZI TAKA PATOLOGIA PRZY OBLICZANIU EMERYTURY.... POLITYCY POWINNI IŚĆ DO SZKOŁY ZANIM USTALAJĄ PRAWO....A STARZY LUDZIE POWINNI UMIERAĆ....BO SA NIEDOKSZTAŁCENI....

    Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Dowiedz się więcej

Polecane