Czy odprawa emerytalna jest obowiązkowa? [ZASADY]

Według art. 92¹ Kodeksu pracy, każdy pracownik przechodzący na emeryturę (lub rentę) musi otrzymać odprawę. To prawo niezbywalne – nie można się go zrzec, a pracodawca nie może go pominąć w prywatnej firmie.

Najważniejsze zasady w pigułce:

  • Ile wynosi minimum? Równowartość miesięcznej pensji. To dolna granica, której szef nie może przekroczyć w dół.
  • Jednorazowość: Odprawę emerytalną (lub rentową) otrzymuje się tylko raz w życiu. Jeśli pobrałeś ją przy przejściu na rentę, przy emeryturze już Ci nie przysługuje.
  • Typ umowy: Pieniądze należą się wyłącznie osobom na umowie o pracę. Osoby na umowach zlecenia lub o dzieło są niestety pominięte przez przepisy.
  • Tryb rozstania: Nie ma znaczenia, czy sam odchodzisz, czy zostałeś zwolniony – jeśli rozwiązanie umowy wiąże się z przejściem na emeryturę, pieniądze muszą zostać wypłacone.

Kto dostaje więcej? Wyjątki dla wybranych grup

Choć Kodeks pracy gwarantuje jedną pensję, tzw. "pragmatyki służbowe" przyznają niektórym branżom znacznie wyższe kwoty. Wszystko zależy od stażu pracy w danym sektorze.

Nauczyciele (Karta Nauczyciela)

Od stycznia 2026 roku obowiązują nowe, korzystniejsze przeliczniki dla pedagogów:

  • po 10 latach pracy: 2-miesięczne wynagrodzenie
  • po 15 latach pracy: 3-miesięczne wynagrodzenie
  • po 20 latach pracy: 6-miesięczne wynagrodzenie

Podobnie jest w urzędach i jednostkach samorządowych:

  • po 10 latach: 2 pensje
  • po 15 latach: 3 pensje
  • po 20 latach: 6-miesięczne wynagrodzenie.

Ile dostaniesz "na rękę"? Odprawa a ZUS i Podatek

To najlepsza wiadomość: odprawa emerytalna jest zwolniona ze składek ZUS. Oznacza to, że od kwoty brutto nie odejmuje się składki emerytalnej, rentowej ani zdrowotnej.

Standardowo od odprawy pobierana jest zaliczka na podatek dochodowy (12% lub 32%).

Ulga dla seniora: Jeśli po osiągnięciu wieku emerytalnego (60/65 lat) wciąż pracujesz i nie zacząłeś jeszcze pobierać emerytury, możesz skorzystać z zerowego PIT. W takim przypadku odprawa do kwoty 85 528 zł rocznie może być całkowicie wolna od podatku.

Kiedy pieniądze trafią na konto?

Pracodawca ma obowiązek wypłacić odprawę w ostatnim dniu trwania stosunku pracy. To data graniczna – każda zwłoka naraża firmę na potężną grzywnę (od 1 000 do nawet 30 000 zł). Jeśli pracujesz w kilku miejscach na etacie, masz prawo do odprawy od każdego z tych pracodawców równocześnie.