Obowiązująca od półtora roku ustawa z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235) umożliwia gminom tworzenie na uproszczonych zasadach żłobków oraz klubów dziecięcych, a także zatrudnianie opiekunów dziecięcych. Główną barierą dla samorządów jest brak środków. Problem ten rozwiązuje częściowo ogłoszony właśnie w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS) unijny konkurs na tworzenie placówek opieki nad małymi dziećmi. Resort ma na ten cel 50 mln zł z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL). Już wiadomo, że zainteresowanie nim gmin będzie duże.

– Presja rodziców na tworzenie żłobków w miastach i gminach podmiejskich jest coraz większa – podkreśla Marek Olszewski ze Związku Gmin Wiejskich.

Samorządów nie zniechęca to, że powinny dołożyć własne pieniądze. Wymagany od nich jest wkład własny w wysokości 15 proc. wartości projektu. Mogą nim być uzyskane wcześniej środki na utworzenie żłobka z rządowego programu Maluch. Gminy, które pozyskały pieniądze z tego źródła, mogą więc zrealizować inwestycję, nie ponosząc praktycznie żadnych kosztów. Pieniądze z Malucha można przeznaczyć na budowę lub remont obiektu, a unijną dotację – na jej utrzymanie przez dwa lata. Równoczesny udział w obu programach – krajowym i unijnym – przewidziała np. gmina Kłodzko. Utworzy w ten sposób dwie placówki dla 35 dzieci.

– Z programu Maluch uruchomiliśmy już pierwszy żłobek, a obecnie remontujemy drugi obiekt. Unijną dotację przeznaczymy natomiast na zatrudnienie wykwalifikowanego personelu – wyjaśnia Ewelina Wład, kierownik referatu obsługi szkół w gminie Kłodzko.

Dotacje z UE gminy mogą przeznaczyć także na sfinansowanie usług opiekuna dziennego. 1,6 mln zł na ten cel Wrocław pozyskał w poprzedniej edycji konkursu. Dzięki temu w tym mieście powstało 20 punktów opieki nad dziećmi od 4. miesiąca życia do 3 lat. W każdym z nich trójką maluchów zajmuje się jedna opiekunka. Każda z nich przeszła 160 godzin specjalistycznego szkolenia, w tym praktyki zawodowe w żłobkach.

– Wcześniej na terenie Wrocławia takie usługi świadczyły tylko dwie osoby. Chcemy upowszechniać tę formę opieki nad dziećmi, bo jest atrakcyjna i relatywnie tania – podkreśla Marta Lebiecka z Centrum Integracji Społecznej we Wrocławiu.

W obecnym konkursie wnioski o dotacje można składać do 28 grudnia. 50 mln zł, które resort pracy ma do podziału, to już ostatnie pieniądze na ten cel w budżecie przyznanym Polsce na lata 2007–2013. W poprzednim konkursie, który odbył się wiosną tego roku, ministerstwo rozdysponowało 150 mln zł. Wtedy zainteresowanie dotacjami było ogromne. Wpłynęły 374 wnioski.

W efekcie powstanie 171 żłobków i 23 kluby dziecięce. Zawarto także 7 umów na świadczenie usług przez dziennego opiekuna.