Kary umowne nie powinny być określane w uchwale dotacyjnej. Należy je wskazać w umowie z beneficjentem

Stanowisko regionalnej izby obrachunkowej jest prawnie uzasadnione. W uchwale dotacyjnej dotyczącej wydatków na ochronę środowiska nie powinno się zawierać zapisów związanych z karami umownymi. Te kwestie powinny być natomiast uregulowane w umowach z beneficjentami.

Sankcja

Zacznijmy od wyjaśnienia mechanizmu kar umownych, które mają normatywne podstawy w przepisach kodeksu cywilnego (dalej: k.c.). Z jego art. 483 wynika, że w umowie można zastrzec, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Ponadto w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy sytuacji, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Na kanwie powyższych regulacji prawnych w orzecznictwie sądowym akcentuje się, że kara umowna jest dodatkowym zastrzeżeniem umownym, które zgodnie z zasadą swobody umów może być wprowadzone do treści umowy. Ma ono na celu wzmocnienie skuteczności więzi powstałej między stronami poprzez skłonienie strony zobowiązanej do ścisłego wypełnienia zobowiązania. Stanowi ona niejako gwarancję spełnienia świadczenia przez dłużnika. Kara umowna pełni funkcje: kompensacyjną, symplifikacyjną, stymulacyjną oraz represyjną. Zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty w razie wykazania, że wierzyciel nie poniósł szkody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 lipca 2020 r., sygn. akt I FSK 1799/17).