statystyki

Raporty o stanie JST. Nowe rozwiązanie, stara walka o wpływy

autor: Leszek Jaworski04.09.2019, 08:00; Aktualizacja: 04.09.2019, 11:41
podpis, dokument, akt, prawo

Raport o stanie JST został wprowadzony do regulacji ustrojowych samorządu ustawą z 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. poz. 130; dalej: u.z.n.u.). Nie jest znany sens dodania tego instrumentu, bo równocześnie z raportem wójt/zarząd składa sprawozdanie z wykonania budżetu. Ale choć procedury są ze sobą powiązane, to ich przebieg jest niezależny. I to często sprawia gminom problemy.źródło: ShutterStock

Do 30 czerwca br. po raz pierwszy włodarze i zarządy powiatów (województw) przedkładali raporty o stanie kierowanej przez siebie jednostki samorządu terytorialnego. Rady/sejmiki po debacie z udziałem mieszkańców oceniały ten dokument, co przekładało się na udzielenie lub nie wotum zaufania dla władz konkretnej JST.

Przypomnijmy, że raport o stanie JST został wprowadzony do regulacji ustrojowych samorządu ustawą z 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. poz. 130; dalej: u.z.n.u.). Nie jest znany sens dodania tego instrumentu, bo równocześnie z raportem wójt/zarząd składa sprawozdanie z wykonania budżetu. Ale choć procedury są ze sobą powiązane, to ich przebieg jest niezależny. I to często sprawia gminom problemy. Jednak między raportem a sprawozdaniem z wykonania budżetu jest ważna różnica. Procedura absolutoryjna (związana z wykonaniem budżetu) odbywa się według znanych z góry kryteriów, tj. oceny, czy budżet był wykonany zgodnie z wolą rady, a więc zgodnie z uchwałą budżetową, a także czy wykonanie to było rzetelne, celowe i gospodarne. Takich wskaźników oceny raportu u.z.n.u. nie wprowadziła. Czym to może skutkować? – Raport zamiast służyć do kontroli władzy, może pełnić funkcję narzędzia walki politycznej i interpersonalnej – wyjaśnia dr Jakub H. Szlachetko, adwokat, prezes Zarządu Instytutu Metropolitalnego, wykładowca na Uniwersytecie Gdańskim. Dziś już wiadomo, że w niektórych jednostkach tak to narzędzie zostało wykorzystane. A przynajmniej tak odebrali sytuację ci włodarze, którzy mieli kłopot z uzyskaniem wotum zaufania. Dla przykładu – burmistrz Namysłowa głosowanie skutkujące nieudzieleniem mu wotum zaufania nazwał politycznym i pokazującym, że część radnych nie chce z nim współpracować. Przy czym, jak zaznaczył, ta sama rada udzieliła mu później absolutorium. Według włodarza radni nie mieli odwagi postąpić inaczej z obawy przed Regionalną Izbą Obrachunkową w Opolu, która – zdaniem burmistrza – z pewnością uznałaby głosowanie za polityczne (biorąc pod uwagę pozytywne zaopiniowanie sprawozdania z wykonania budżetu za 2018 r.). Podobna sytuacja spotkała także prezydenta Konina. Nie otrzymał on od rannych wotum zaufania za poprzedni rok, mimo że urzędował w tym czasie tylko 26 dni roboczych. Przed niesłuszną, jego zdaniem, oceną próbował się bronić – wystąpił do wojewody z prośbą o unieważnienie. Organ nadzoru stwierdził jednak, że brak do tego podstaw prawnych. Uchwała obowiązuje.

Kolejny przykład – Myślenice. Też brak wotum po procedurze raportu o stanie JST. Burmistrz nie pozostawił tego bez echa. W oświadczeniu do mieszkańców (http://myslenice.pl/oswiadczenie-ws-nieudzielenia-wotum-zaufania,news-1254) przypomniał, że raport o stanie gminy dotyczył roku 2018, w którym sprawował urząd zaledwie kilka tygodni. Zarzucił niektórym radnym wyrachowanie „obliczone na odwołanie nowo wybranego burmistrza, któremu mieszkańcy rekordową ilością głosów dali mandat zaufania na najbliższe 5 lat”. Włodarz wspomniał też o tym, że dwukrotne nieudzielenie wotum zaufania może skutkować koniecznością przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania go z urzędu.

Wymienione przykłady nie wyczerpują przypadków, gdy wójt/zarząd nie otrzymał wotum zaufania. Tak też było w Radomiu, Raciechowicach, Baranowie, Trzemesznie, Głownie. Przykłady można mnożyć. Ale niezależnie od wyniku głosowania i tego, jakimi motywami kierowali się radni, raporty – po raz pierwszy – powstały i są dobrym materiałem do analizy i przemyśleń na przyszły rok.

Potrzebne doprecyzowanie

– Mimo kilkunastu miesięcy obowiązywania nowelizacji wiele pytań pozostaje wciąż aktualnych, a pojawiających się na etapie prac legislacyjnych wątpliwości nie rozstrzygnęła do tej pory, w sposób jednoznaczny, ani judykatura, ani doktryna – wskazuje dr Jakub H. Szlachetko. Jego zdaniem do takich kwestii należy między innymi treść raportu. – Prawodawca potraktował wskazaną kwestię dosyć enigmatycznie, stwierdzając, że raport powinien każdorazowo obejmować podsumowanie z działalności organu wykonawczego w roku poprzednim, w szczególności realizację polityk, programów i strategii, uchwał rady gminy i budżetu obywatelskiego – przypomina prawnik. Dodaje jednak, że zainteresowane rady i sejmiki mogą określić w drodze uchwały szczegółowe wymogi dotyczące raportu, eliminując problem owej niejasności. Z innej strony, o czym mówi Bartosz Góra, radca prawny z Dębicy, brak precyzyjnych wytycznych ustawowych oraz oddanie kompetencji w zakresie uszczegółowienia treści w ręce radnych może skutkować zaostrzeniem walki politycznej.

Rady/sejmiki chętnie skorzystały z upoważnienia do określenia w drodze uchwały szczegółowych wymogów dotyczących raportu. Taka delegacja wynika z: art. 28aa ust. 28 marca 1990 r. ustawy o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 506: dalej: u.s.g.), z art. 30a ust. 3 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 511; dalej: u.s.p.) oraz z art. 34a ust. 3 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 512; dalej: u.s.w.).


Pozostało jeszcze 62% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

Szukaj

Polecane