Czy termin usunięcia odpadów to informacja publiczna

Z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach (dalej: u.o.) wynika, że posiadacz odpadów musi niezwłocznie je usunąć z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Jeśli tego nie zrobi, wówczas – zgodnie z art. 26a u.o. – wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje w tej sprawie decyzję z urzędu (z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami).

Pismo poprzedzające wszczęcie postępowania

Z brzmienia tych przepisów wynika, że obowiązek usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania powstaje z mocy samego prawa (art. 26 ust. 1 u.o.). W sytuacji, w której posiadacz tego nie czyni, wójt wydaje decyzję administracyjną nakazującą usunięcie odpadów. W praktyce nierzadko wszczęcie tego postępowania administracyjnego jest poprzedzane wystosowanym przez organ wezwaniem do usunięcia odpadów w wyznaczonym terminie, ze wskazaniem, że jego bezskuteczny upływ będzie skutkował wszczęciem postępowania administracyjnego i wydaniem decyzji administracyjnej. Czy termin wskazany w takim piśmie stanowi informację publiczną?

Stanowisko NSA: czy termin usunięcia odpadów z działki jest informacją publiczną

NSA w wyroku z 13 stycznia 2026 r. (sygn. akt III OSK 1150/25) uznał, że jest to informacja publiczna. Sąd rozpatrywał następującą sytuację: w piśmie z 3 października 2024 r. wnioskodawczyni zwróciła się do burmistrza z pytaniem: „kiedy zostanie posprzątana działka nr [...] z [...] odpadów poremontowych?”. Ten w odpowiedzi w piśmie z 12 listopada 2024 r. poinformował, że skierował do właściciela działki pismo z wyznaczonym terminem uporządkowania nieruchomości. Wyjaśnił również, że dopiero w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, rozważy wydanie decyzji na podstawie art. 26 ust. 2 tej ustawy.

Odpowiadając na kolejne pismo wnioskodawczyni, burmistrz pismem z 3 grudnia, które zostało doręczone wnioskodawczyni 5 grudnia 2024 r., udzielił konkretnej odpowiedzi. Podał mianowicie, że nakazał usunięcie odpadów w wyznaczonym terminie, tj. do 31 grudnia 2024 r. Zaznaczył, że termin ten jeszcze nie upłynął, a w związku z tym nie ma podstaw do wszczęcia postępowania o nakazanie posiadaczowi usunięcia odpadów do dnia upływu wyznaczonego terminu. Ponadto poinformował, że gmina będzie na bieżąco monitorować stan nieruchomości w celu podjęcia stosownych działań. Tymczasem nieco wcześniej wnioskodawczyni 29 listopada 2024 r., a więc jeszcze przed udzieleniem tej odpowiedzi, złożyła skargę na bezczynność organu.

Argumenty sądów

► Sąd I instancji przyjął, że w omawianej sprawie miała miejsce bezczynność organu w rozpatrzeniu wniosku z 3 października 2024 r. Wnioskodawczyni otrzymała bowiem żądaną informację po upływie 14-dniowego terminu wynikającego z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.). Burmistrz w skardze kasacyjnej na ten wyrok poddał w wątpliwość, czy pytanie obywatela o planowane w przyszłości działania gminy stanowi wniosek o informację publiczną i jako taki winien być rozpoznany w terminie 14 dni.

► NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając jednoznacznie, że wniosek dotyczył udzielenia informacji publicznej. NSA w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. We wniosku o jej udostępnienie nie ma obowiązku wyraźnego powołania się na omawianą ustawę. To rolą adresata wniosku jest ustalić, czy żądana informacja stanowi informację publiczną, a w razie weryfikacji pozytywnej, procedować wniosek zgodnie z rygorami u.d.i.p. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie musi posiadać żadnej szczególnej formy ani treści. Informacja publiczna może również być udostępniona bez pisemnego wniosku, jeżeli tylko samo żądanie w tym przedmiocie jest jednoznaczne, a informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 10 ust. 2 u.d.i.p.).

Uwaga! Ustawodawca przyjął, że działalność organów administracji publicznej ma być transparentna, a wszelkie informacje powinny być udostępniane szybko, sprawnie i bez szczególnych wymogów formalnych.

► Zdaniem NSA wbrew twierdzeniom organu wnioskodawczyni nie pytała się o przyszłe lub planowane działania, lecz o konkretną datę (termin) podjęcia przez organ działań, które należą do jego ustawowych kompetencji. Rozpoznając wniosek z 3 października 2024 r. i odnosząc się do kolejnych pism składanych przez wnioskodawczynię, organ nie miał bowiem żadnych wątpliwości, że domaga się ona udzielenia odpowiedzi o działaniach podejmowanych przez organ w oparciu o przepisy u.o. NSA zauważył, że organ udzielił odpowiedzi dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. Podniósł także, że narracja organu, jakoby pismo skarżącej z 3 października 2024 r. nie stanowiło wniosku o udostępnienie informacji publicznej, została ujawniona dopiero na etapie postępowania kasacyjnego. ©℗