Zgodnie z art. 69 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429), Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) zostało zobowiązane do tego, aby po roku od jej wejścia w życie (co nastąpiło 1 stycznia 2024 r.), zrobić przegląd stosowania jej przepisów oraz procedur postępowania służących ustalaniu poziomu potrzeby wsparcia zawartych w aktach wykonawczych, a także przedstawić Radzie Ministrów rekomendacje co do koniecznych zmian. W związku z tym, jeszcze w lutym 2025 r. RPO skierował do resortu swoje uwagi dotyczące świadczenia wspierającego – na podstawie analizy wpływających do niego skarg od osób niepełnosprawnych i członków ich rodzin.

RPO o problemach z świadczeniem wspierającym

Do najważniejszych problemów, jakie wskazał wtedy prof. Marcin Wiącek, należy długotrwałość postępowań toczących się przed wojewódzkimi zespołami ds. orzekania o niepełnosprawności, które zajmują się wydawaniem decyzji ustalającej potrzebę wsparcia. Jest ona niezbędna do tego, aby osoba niepełnosprawna mogła potem złożyć w ZUS wniosek o świadczenie wspierające. Co do zasady decyzja powinna być wydana przez zespół w ciągu trzech miesięcy, jednak w praktyce termin ten jest – jak podkreślał RPO – drastycznie przekraczany, a czas oczekiwania na nią sięga kilkunastu miesięcy. Rzecznik w swoim piśmie zwracał też uwagę, że z możliwości ubiegania się o świadczenie wspierające zostały wykluczone osoby niepełnosprawne przebywające w domach pomocy społecznej oraz innych placówkach całodobowej opieki. Z kolei w przypadku osób mających przyznane usługi opiekuńcze, otrzymanie tej formy wsparcia skutkuje dużym wzrostem odpłatności za korzystanie z nich, ponieważ jest ona wliczana do kryterium dochodowego.

Nieznane szczegóły przeglądu świadczenia wspierającego

Na wspomniane wystąpienie prof. Wiącek otrzymał odpowiedź, z której wynikało, że podnoszone przez niego kwestie są analizowane w ramach przeglądu stosowania przepisów ustawy. Co ważne, opracowany przez MRPiPS dokument został zaakceptowany przez rząd w październiku ubiegłego roku, tyle że ani sam przegląd, ani zawarte w nim propozycje zmian nie zostały do tej pory opublikowane. Dlatego RPO postanowił wystosować kolejne pismo do Mai Nowak, wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej, pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych (w grudniu 2025 r. zastąpiła na tym stanowisku Łukasza Krasonia). Zwraca się w nim z prośbą o przekazanie informacji na temat efektów przeglądu świadczenia wspierającego oraz o planowanych kierunkach zmian systemowych i legislacyjnych odnoszących się do tej formy wsparcia.