Na mocy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 374) (zmienionej ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 568) a także ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r., która weszła w życie 18 kwietnia 2020 r., o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 695)) (zwanych łącznie ustawą COVID-19) zostały wprowadzone szczególne rozwiązania dla cudzoziemców przebywających na terytorium RP.

Przedłużeniom do 30. dnia następującego po dniu odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii (w zależności od tego, który stan obowiązywał jako ostatni) ulegają:

1. ważność zezwoleń na pobyt czasowy (art. 15zd ust. 3 ustawy COVID-19) i wiz krajowych (art. 15zd ust. 1 ustawy COVID-19)
2. legalność pobytu cudzoziemców w przypadku kiedy przebywali oni na terytorium RP:
a) w ramach ruchu bezwizowego
b) na podstawie wiz Schengen wydanych przez organy polskie
c) wiz Schengen lub wiz długoterminowych wydanych przez inne państwa obszaru Schengen
d) dokumentów pobytowych wydanych przez inne państwa obszaru Schengen
e) wiz długoterminowych lub dokumentów pobytowych wydanych przez państwa członkowskie Unii Europejskiej, które nie są państwami obszaru Schengen (gdy zgodnie z prawem Unii Europejskiej takie wizy lub dokumenty uprawniają do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) (art. 15z1 ust. 1 ustawy COVID-19)
3. ważność zezwoleń na pracę i zezwoleń na pracę sezonową oraz okresów dopuszczalnej pracy na podstawie oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, wpisanych do ewidencji oświadczeń (art. 15zzq ustawy COVId-19)
4. ważność kart pobytu (art. 15z2 ust. 1 ustawy COVID-19)
5. termin na złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, o przedłużenie wizy lub o przedłużenie pobytu w ramach ruchu bezwizowego (art. 15z ustawy COVID-19)
6. termin opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wynikający m.in. z decyzji o odmowie wydania wizy krajowej lub Schengen, odmowie wydania zezwolenia na pobyt, nadania statusu uchodźcy czy ochrony uzupełniającej ) (art. 15zzza ustawy COVID-19)
7. dobrowolny powrót określony w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (art. 15zzzb ustawy COVID-19)
8. tymczasowe zaświadczenia tożsamości cudzoziemca (TZTC) (art. 15z3 ust. 1 ustawy COVID-19)

Jeżeli termin ważności dokumentów legalizujących pobyt cudzoziemca upłynie w trakcie wprowadzonego stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, to swobodne podróżowanie po innych krajach strefy Schengen nie będzie możliwe, ponieważ ustawa legalizuje jedynie pobyt i pracę w Polsce.

Po odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii (w zależności od tego, który stan obowiązywał jako ostatni) Cudzoziemcy, których dokumenty pobytowe utraciły ważność w trakcie trwania jednego z wprowadzonych stanów, w ciągu 30 dni zobowiązani są złożyć wnioski o legalizację ich pobytu.

Dodatkowo Tarcza 3.0 wprowadzona ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-21 (Dz.U.z 2020 r. poz. 875 wprowadziła kilka zmian doprecyzowujących sytuację cudzoziemców. Precyzują je nowo wprowadzone art. 15z5-15 z9 ustawy COVID-19.

Jeżeli na skutek skorzystania przez podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi z uprawnień przyznanych ustawą COVID 19 polegających na:
- umożliwieniu pracy zdalnej
- obniżeniu wymiaru czasu pracy o 20%, nie więcej niż do 0,5 etatu
- zmianie systemu lub rozkładu czasu pracy, pracy w godzinach nadliczbowych, pozostawaniu w gotowości lub poleceniu realizacji odpoczynku w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę
- ograniczeniu nieprzerwanego odpoczynku, porozumieniu o wprowadzeniu równoważnego systemu czasu pracy, porozumieniu o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia

uległy zmianie warunki wykonywania pracy przez cudzoziemca określone w:
1) zezwoleniu na pobyt czasowy i pracę,
2) zezwoleniu na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji,
3) zezwoleniu na pracę,
4) zezwoleniu na pracę sezonową,
5) oświadczeniu o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisanym do ewidencji oświadczeń

– cudzoziemiec może wykonywać pracę na tych zmienionych warunkach bez konieczności zmiany zezwolenia, uzyskania nowego zezwolenia lub wpisania nowego oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń.

Tarcza 3.0 jednocześnie ustawa przedłużyła termin ważności
- kart pobytu członka rodziny obywatela UE, dokumentów potwierdzających prawo stałego pobytu i kart stałego pobytu członka rodziny obywatela UE
- polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca,
- „zgody na pobyt tolerowany”,
który upłynął w czasie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19, do 30. dnia od dnia odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni.

W czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie wydaje się i nie wymienia tych dokumentów.

Podobnie przedłużono termin udzielania pomocy socjalnej i opieki medycznej, który upływa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonych, jeżeli wynika on z przepisów ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zezwolenie na pracę /z art. 88 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy/ nie jest wymagane w czasie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19 oraz do 30. dnia następującego po odwołaniu tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni, jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę w zakresie podklas działalności :

- Sekcja A rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo, dział 01 uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową
- Sekcja I działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi
- Dział 55 zakwaterowanie
- Dział 56 działalność usługowa związana z wyżywieniem

określonych szczegółowo w Rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie podklas działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), w których wydawane są zezwolenia na pracę sezonową cudzoziemca oraz posiadał:
1) zezwolenie na pracę
2) oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi wpisane do ewidencji oświadczeń, w którym przynajmniej jeden dzień okresu pracy określonego w tym oświadczeniu przypada po dniu 13 marca 2020 r.
Powyższa regulacja znajduje odpowiednie zastosowanie do przedłużenia zezwolenia na pracę oraz przedłużenia zezwolenia na pracę sezonową.

Dodatkowo w przypadku cudzoziemca będącego obywatelem Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdawii, Rosji i Ukrainy odstępuje się od wymogu osobistego złożenia dokumentów w związku z ubieganiem się o wizę.

Aleksandra Serafin - doradca podatkowy, partner zarządzający w TAAC Solutions