Ustawa o VAT przewiduje szczególne uprawnienia dla małych podatników. Jakie? Ot, chociażby stosowanie kasowej metody rozliczania VAT oraz składanie kwartalnych deklaracji bez zaliczek.
1. POJĘCIE
Obowiązującą na gruncie VAT definicję małego podatnika zawiera art. 2 pkt 25 ustawy o VAT. W świetle tej definicji małymi podatnikami w rozumieniu VAT są podatnicy, u których wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro (art. 2 pkt 25 lit. a ustawy o VAT).
Wyjątek dotyczy podatników prowadzących przedsiębiorstwa maklerskie, zarządzających funduszami inwestycyjnymi oraz będących agentami, zleceniobiorcami lub innymi osobami świadczącymi usługi o podobnym charakterze (z wyjątkiem komisu). Tacy podatnicy są małymi podatnikami w rozumieniu VAT, jeżeli kwota prowizji lub innych postaci wynagrodzenia za wykonane usługi (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 45 000 euro (art. 2 pkt 25 lit. b ustawy o VAT).
Wskazane limity wyrażone są w euro, a więc konieczne jest ich przeliczanie na złote. Dla każdego roku dokonuje się tego według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1000 zł (zob. art. 2 pkt 25 zdanie końcowe ustawy o VAT). Dla 2016 r. limity dotyczące małych podatników wynoszą w związku z tym odpowiednio 5 092 000 zł (1 200 000 euro × 4,2437 zł po zaokrągleniu do 1000 zł) oraz 191 000 zł (45 000 euro × 4,2437 zł po zaokrągleniu do 1000 zł).
Status małego podatnika VAT przysługuje przez cały rok, gdyż brak jest w ustawie o VAT przepisów przewidujących utratę statusu małego podatnika w trakcie roku podatkowego. W konsekwencji przekroczenie przez wartość sprzedaży brutto limitu obowiązującego w danym roku nie skutkuje utratą statusu małego podatnika w trakcie roku (powoduje jednak utratę możliwości stosowania kasowej metody rozliczania podatku VAT – zob. niżej: Wybór, rezygnacja oraz utrata prawa do metody kasowej). Status ten może zostać utracony dopiero 1 stycznia kolejnego roku.