Prowadzę firmę, a jeden z kontrahentów jest zarówno moim dłużnikiem (na kwotę 20 tys. zł z tytułu kary umownej), jak i wierzycielem (na kwotę 10 tys. zł z tytułu sprzedaży materiałów budowlanych). Termin zapłaty kary umownej nie został określony. Czy w związku z tym, aby złożyć oświadczenie o potrąceniu, najpierw muszę wezwać dłużnika do zapłaty kary 20 tys. zł?
EKSPERT RADZI
Reklama
Instytucja potrącenia (potocznie: kompensacji) polega na tym, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze bądź rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a nadto są one wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub innym organem państwowym. Skutkiem skorzystania z kompensacji jest wzajemne umorzenie wierzytelności do wysokości tej niższej należności.

Reklama
Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Może ono przybrać dowolną postać, np. dopuszczalne jest wysłanie go faksem lub e-mailem. Omawiane oświadczenie jest złożone adresatowi z chwilą, w której doszło do niego w taki sposób, aby mógł zapoznać się z jego treścią. Gdy zaś jest ono składane w formie elektronicznej, uważa się, że doszło ono do innej osoby w momencie wprowadzenia go do środka komunikacji elektronicznej tak, aby mogła je przeczytać. Jeśli adresat oświadczenia mógł zapoznać się z jego brzmieniem, to można zasadnie tego oczekiwać od osoby znajdującej się w określonych okolicznościach i działającej w zwykły sposób. Nie ma zatem znaczenia rzeczywiste zapoznanie się z tym oświadczeniem.
Zgodnie natomiast z art. 455 kodeksu cywilnego, gdy termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Z uwagi na to, że – w opisanym przypadku – termin zapłaty kary umownej nie został określony, czytelnik zobligowany jest skierować do swojego dłużnika wezwanie do zapłaty 20 tys. zł. W przeciwnym wypadku nie będzie mógł skorzystać z instytucji potrącenia. Tak też uznał Sąd Najwyższy w uchwale z 5 listopada 2014 r., sygn. akt III CZP 76/14.
Podstawa prawna
Art. 61, art. 455, art. 498 par. 1, art. 499 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 4).