rozwiń ›

Dla kogo świadczenie pielęgnacyjne? Kluczowe przepisy i warunki w 2026 roku

System wsparcia rodzin w Polsce przewiduje różne formy pomocy dla osób dotkniętych chorobą lub niepełnosprawnością. Jednym z najważniejszych rozwiązań jest świadczenie pielęgnacyjne, które ma rekompensować brak możliwości podjęcia pracy przez opiekuna. Co warto o nim wiedzieć? Świadczenie to ma charakter gwarantowany i jest wypłacane co miesiąc osobom, które faktycznie rezygnują z aktywności zawodowej, by sprawować stałą opiekę nad dzieckiem wymagającym szczególnego wsparcia.

Podstawa prawna

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Orzeczenie o niepełnosprawności to nie wszystko – sprawdź dodatkowe kryteria przy świadczeniu pielęgnacyjnym

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku dziecka nie zawsze wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – warto o tym pamiętać. Co to oznacza w praktyce? Co prawda w wielu sytuacjach podstawą jest orzeczenie o niepełnosprawności, jednak konieczne jest spełnienie dodatkowych kryteriów wskazanych w tym dokumencie.

Punkt 7 i 8 w orzeczeniu – dlaczego dla świadczenia pielęgnacyjnego są ważniejsze niż sama diagnoza?

Zgodnie z art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, kluczowe znaczenie mają tzw. wskazania orzecznicze. Określane są one przez skład orzekający. Dlaczego są one istotne? Aby możliwe było przyznanie rodzicowi lub opiekunowi świadczenia pielęgnacyjnego, w orzeczeniu dziecka muszą znaleźć się dwie konkretne adnotacje. W orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka musi być wskazane, że dziecko:

  • wymaga stałej lub długotrwałej opiekibądź pomocy innej osoby, wynikającej ze znacznie ograniczonej zdolności do samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia),
  • wymaga codziennego, stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji oraz edukacji (pkt 8 orzeczenia).

Kto może ubiegać się o 3287 zł w ramach świadczenia pielęgnacyjnego? Lista uprawnionych osób

Co to oznacza w praktyce? Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicom, jeżeli opieka dotyczy dziecka do ukończenia 18. roku życia, które posiada:

  • orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo
  • orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami:
  • o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby,
  • o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji,
  • o konieczności stałego współudziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji dziecka.

To właśnie te wskazania decydują o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego – nie sama nazwa choroby. Kiedy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje? Jeżeli w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka brakuje choć jednej z powyższych adnotacji — czyli wpisu w pkt 7 lub pkt 8 — organ rozpatrujący wniosek rodzica lub opiekuna odmówi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko, niezależnie od rodzaju jego schorzenia.

Lista 150 chorób uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego

Istotne znaczenie ma fakt, że orzecznicy nie działają w pełni uznaniowo. Zakres chorób oraz zaburzeń zdrowotnych dziecka, które uzasadniają konieczność zapewnienia mu stałej opieki ze strony opiekuna lub rodzica i za który – co do zasady - przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, został bowiem jednoznacznie określony w przepisach. Decydujące znaczenie ma w tym zakresie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób do 16. roku życia. Akt ten precyzuje, jakie stany chorobowe i deficyty rozwojowe mogą skutkować uznaniem, że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki oraz pomocy innej osoby. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, lista chorób i zaburzeń, które mogą uprawniać do świadczenia pielęgnacyjnego, obejmuje m.in.:

  • wady wrodzone i schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzające w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniające samodzielne poruszanie się,
  • wrodzone lub nabyte ciężkie choroby metaboliczne, układu krążenia, oddechowego, moczowego, pokarmowego, układu krzepnięcia i inne znacznie upośledzające sprawność organizmu, wymagające systematycznego leczenia w domu i okresowo leczenia szpitalnego,
  • upośledzenie umysłowe, począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym,
  • psychozy i zespoły psychotyczne,
  • całościowe zaburzenia rozwojowe powodujące znaczne zaburzenia interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz nasilone stereotypie zachowań, zainteresowań i aktywności,
  • padaczka z częstymi napadami lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi,
  • nowotwory złośliwe i choroby rozrostowe układu krwiotwórczego do 5 lat od zakończenia leczenia,
  • wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące znaczne ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni,
  • głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego.

W praktyce jest to ponad 150 jednostek chorobowych. Kluczowe jednak ma znaczenie zawsze orzeczenie o niepełnosprawności, a nie sama diagnoza.

Ile wynosi świadczenie pielęgnacyjne w 2026 roku? Zasady waloryzacji

Od 2026 roku świadczenie pielęgnacyjne wynosi 3386 zł miesięcznie. Kwota ta podlega waloryzacji i jest niezależna od dochodu rodziny. Oznacza to, że pieniądze przysługują niezależnie od zarobków drugiego rodzica czy opiekuna.