Zasiłek pogrzebowy wzrósł, ale formalności pozostały

Od stycznia zasiłek pogrzebowy jest wypłacany na nowych zasadach. Po kilkunastu latach świadczenie zostało zwaloryzowane i obecnie rodziny zmarłych otrzymują z ZUS 7 tys. zł (o 3 tys. zł więcej niż dotychczas). Pomimo znaczącego wzrostu kwota nadal jest niższa niż średni koszt pochówku, który według GUS w ubiegłym roku wyniósł ok. 10 tys. zł.

- Zasiłek pogrzebowy to nie jest zwrot kosztów pogrzebu, lecz wspomożenie rodziny, które nadal nie pokrywa wszystkich wydatków związanych z organizacją pochówku. Zamknięcie się kwocie 7 tys. zł jest możliwe tylko w małych miejscowościach i przy bardzo skromnych wymaganiach rodziny. W dużych miastach ceny pogrzebów sięgają kilkunastu, nawet 20 tys. złotych – tłumaczy Jerzy Jarosz, właściciel zakładu pogrzebowego Arka w Głogowie.

Ponieważ prawo do tego świadczenia wygasa dopiero po 12 miesiącach od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje, część rodzin zmarłych w grudniu wstrzymywała się ze złożeniem wniosku do nowego roku, licząc być może na wyższą wypłatę, ale niczego nie wskórają. - Akt zgonu będzie wystawiony z datą grudniową, kiedy obowiązywała inna kwota zasiłku – podkreśla Beata Kopczyńska, rzeczniczka prasowa oddziału ZUS w Katowicach.

Wynika to wprost z nowelizacji z 9 maja 2025 r. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 r. poz. 718), zgodnie z którą zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości obowiązującej w dniu śmierci osoby, której koszty pogrzebu zostały poniesione.

Krótszy termin

Obowiązujące od stycznia przepisy miały przyspieszyć terminy i usprawnić procedurę wypłaty zasiłku pogrzebowego. Rodziny od dawna apelowały o likwidację zbędnych formalności, aby w traumatycznym momencie utraty bliskiej osoby można było otrzymać wsparcie jak najszybciej i jak najprościej. Od stycznia ustawowy termin wypłaty świadczenia wyraźnie się skrócił , bo z 30 do 14 dni.

Z sondy przeprowadzonej przez DGP wśród przedsiębiorców pogrzebowych wynika, że jest on przez ZUS przestrzegany. Jeśli zostaje on wydłużony, wynika to z konieczności dostarczenia dodatkowych dokumentów. Jest to jednak zgodne z ustawą, która przewiduje, że wypłata zasiłku powinna nastąpić nie później niż 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do stwierdzenia uprawnień do niego.

Pośrednictwo zakładów

Nowe przepisy usankcjonowały prawnie praktykę powszechnie stosowaną od wielu lat, czyli pośrednictwo zakładów pogrzebowych w procedurze ubiegania się o świadczenie. Obecnie wniosek do ZUS (na podstawie upoważnienia udzielonego przez osobę, która pokryła koszty pogrzebu) mogą już oficjalnie składać przedsiębiorcy, co w praktyce oznacza odciążenie rodzin zmarłych.

Zakład – w zależności od dyspozycji – wypłaca zasiłek na konto bankowe przedsiębiorcy lub osoby uprawnionej. - Realnym ułatwieniem dla bliskich osoby zmarłej jest także zniesienie obowiązku dołączania do wniosku odpisów aktu stanu cywilnego, co od stycznia jest możliwe w większości standardowych przypadków. ZUS teraz może te dokumenty samodzielnie pobrać z rejestru stanu cywilnego – podkreśla Wojciech Labuda, doradca zarządu Polskiej Izby Branży Pogrzebowej.

Niektóre wymogi zostały

Jednak w przeciwieństwie do ZUS nie wszystkie urzędy stanu cywilnego honorują pełnomocnictwo osób trzecich przy załatwianiu formalności związanych z wystawianiem aktu zgonu. Jak dowiedział się DGP od pracowników zakładów pogrzebowych, niektóre USC nadal wymagają obecności członka rodziny przy sporządzaniu tzw. protokołu zgłoszenia zgonu, aby wyjaśnić i skorygować z nim ewentualne nieścisłości w danych dotyczących zmarłego.

- Jeżeli pracownik zakładu pogrzebowego ma upoważnienie rodziny go zgłoszenia zgonu i posiada kartę zgonu wystawioną przez lekarza, to w naszym urzędzie akt zgonu oczywiście sporządzimy. Jednak taka osoba nie wie nic o zmarłym, dlatego urzędnicy wolą, jak jest ktoś z najbliższej rodziny, bo zdarzają się błędy w PESEL czy nieścisłości dotyczące stanu cywilnego zmarłego - podkreśla Dorota Kruźlak, kierowniczka USC w Świdnicy.

Niepełna cyfryzacja

Wbrew oczekiwaniom przedsiębiorców pogrzebowych i rodzin osób zmarłych procedura ubiegania się o zasiłek pogrzebowy nie została jeszcze w pełni zdigitalizowana. Na pełną rewolucję w tym zakresie trzeba jeszcze poczekać, bo nowelizacja z 29 grudnia 2025 r. rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. 2025 r. poz. 1888) wprowadziła w tym zakresie roczny okres przejściowy.

- Na razie jest możliwość składania wniosków o zasiłek pogrzebowy elektronicznie także za pośrednictwem przedsiębiorców, natomiast docelowo te dokumenty od przyszłego roku będą mogły być przesyłane przez portal e-ZUS. Na razie więc zakłady pogrzebowe mogą wysyłać wnioski elektronicznie na skrzynkę podawczą ZUS, natomiast dedykowana im usługa elektroniczna jest jeszcze w toku. Czekamy na jej wdrożenie, wtedy będzie możliwe ocena efektów tej reformy – podkreśla Wojciech Labuda.

Ustawodawca nie spełnił także w pełni oczekiwań branży dotyczących pełnej deregulacji świadczenia przysługującego rodzinom zmarłych. Branża funeralna postulowała, aby zasiłek w większości standardowych przypadków (jeden wnioskodawca, najbliższa rodzina ) mógł być wypłacany z automatu, bez konieczności przedkładania dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w związku z pochówkiem. Postulat nie został uwzględniony i zgodnie ze znowelizowanym rozporządzeniem nadal, ubiegając się o świadczenie, należy przedłożyć w ZUS rachunki poniesionych kosztów pogrzebu.

Zasiłek pogrzebowy na nowych zasadach

Komu przysługuje?

Zasiłek otrzymuje ten, kto zapłacił za pogrzeb (zazwyczaj osoba najbliższa - małżonek lub dzieci, ale także osoba spoza rodziny, np. sąsiad lub instytucja – np. DPS)

Jakie są wymagane dokumenty?

• wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego Z-12
• oryginały rachunków kosztów pogrzebu
• dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo z osobą zmarłą (np. odpis skrócony aktu urodzenia, małżeństwa)
• pełnomocnictwo (jeśli w postępowaniu o zasiłek pogrzebowy rodzinę ma rodzinę reprezentować pełnomocnik, np. zakład pogrzebowy.

Jaka kwota zasiłku?

• 7 000 zł - dla członka rodziny zmarłego - bez względu na to, ile w rzeczywistości kosztował pogrzeb
• maksymalnie 7 000 zł – dla osoby spoza rodziny lub instytucji (należy udokumentować wszystkie wydatki związane z pogrzebem)

Jeśli za pogrzeb płaci więcej niż jedna osoba – zasiłek będzie podzielony proporcjonalnie do poniesionych wydatków

Jakie terminy?

Wniosek o zasiłek pogrzebowy można złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje. ZUS ma 14 dni na rozpatrzenie wypłatę świadczenia, licząc od dnia złożenia kompletnych dokumentów

Czy można się odwołać, gdy ZUS nie przyzna zasiłku?

W ciągu miesiąca od otrzymania odmowy można odwołać się do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję.