statystyki

Prezes PAN o ustawie 2.0: Powinniśmy przedefiniować nasze podejście do nauki [WYWIAD]

autor: Paulina Szewioła12.07.2018, 07:20; Aktualizacja: 12.07.2018, 07:41
Prof. Jerzy Duszyński, prezes Polskiej Akademii Nauk

Prof. Jerzy Duszyński, prezes Polskiej Akademii Naukźródło: DGP
autor zdjęcia: Wojtek Gorski

Drzemie w nas olbrzymi potencjał, jednak na pewno na poprawę sytuacji nie wpłynie koncepcja włączania instytutów do uniwersytetów na podstawie decyzji ministra - mówi w wywiadzie dla DGP prof. Jerzy Duszyński, prezes Polskiej Akademii Nauk.

W Senacie trwają prace nad projektem ustawy 2.0. Jeden z zawartych w niej zapisów jest przez państwa mocno krytykowany. Chodzi o przepis umożliwiający włączenie instytutu PAN do uczelni publicznej na wniosek ministra nauki i szkolnictwa wyższego.

Negatywnie oceniamy ten zapis, gdyż uważamy, że może stanowić zagrożenie dla niezależności PAN. Polska Akademia Nauk jest jedną z czołowych instytucji naukowych w kraju. Twierdzę tak m.in. na podstawie liczby grantów europejskich, jakie zdobyliśmy. W programie Horyzont 2020 uzyskaliśmy ich tyle, ile dziesięć najlepszych polskich uniwersytetów łącznie. Drzemie w nas olbrzymi potencjał, który powinien być jeszcze lepiej wykorzystywany. Jednak na pewno na poprawę sytuacji nie wpłynie koncepcja włączania instytutów do uniwersytetów na podstawie decyzji ministra.

Dlaczego?

Włączenie instytutów do wielu uniwersytetów nie pomoże istotnie tym uczelniom, ale jedynie może rozproszyć zgromadzony w PAN potencjał. Tym bardziej że decyzja będzie leżała w rękach ministra, a prezes PAN ma wyrażać jedynie swoją opinię, której szef resortu nie musi uwzględniać.

Wicepremier Jarosław Gowin zapewnia, że nie zamierza korzystać z tego narzędzia bez obopólnej woli stron.

Słyszałem deklarację szefa resortu nauki, że nie będzie nadużywał tego przepisu. Jednak ta ustawa ma w założeniu obowiązywać przez wiele lat. Nie wiemy, jak do tych przepisów będą podchodzić kolejni ministrowie. Ten zapis jest dla nas groźny, dlatego Zgromadzenie Ogólne PAN oraz 66 na 69 instytutów PAN wypowiedziało się zdecydowanie przeciwko niemu.

Obowiązujące obecnie przepisy dopuszczają włączenie instytutów PAN do uczelni na wniosek prezesa PAN lub na wspólny wniosek podmiotów podlegających włączeniu lub przekształceniu.

To prawda. Dlatego dopuszczamy możliwość łączenia tych podmiotów, ale z naszej inicjatywy. Poza tym proszę zauważyć, że gdyby zaproponowany przez MNiSW przepis wszedł w życie, to w porządku prawnym funkcjonowałyby dwie równoległe i sprzeczne regulacje, tj. z ustawy 2.0 i ustawy o PAN.


Pozostało jeszcze 73% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Komentarze (12)

  • Maciej(2018-07-12 22:59) Zgłoś naruszenie 152

    W 66 letniej historii Polskiej Akademii Nauk podejmowano próby odebrania Akademii jej instytutów naukowych. W okresie realnego socjalizmu próbował to uczynić pan Mieczysław Moczar i jego akolici, a po 4 czerwca 1989 r. podobne starania podjął Komitet Badań Naukowych i inni. Wszystkie one jednak zakończyły się niepowodzeniem na przestrzeni ostatnich dekad. Sieć instytutów naukowych PAN stanowiła i stanowi po dziś dzień najlepszą i najnowocześniejszą sieć placówek badawczych kraju, które panują suwerennie w obszarze badań naukowych podstawowych, co potwierdzają międzynarodowe rankingi np. Scimago Institutions Rankings 2018 itp. PAN w dobie polskiej demokracji odebrano budżet, ograniczono finansowanie statutowe i poddano pauperyzacji pracowników naukowych tam zatrudnionych. Wszystko to na nic, bo 69 instytutów naukowych PAN pozostało w Akademii. W tle pojawiły się rojenia u decydentów o wykreowaniu chociaż jednej polskiej uczelni wyższej, która znalazłaby się w pierwszej setce uczelni wyższych globu, ale pojawiło się pewne ale, a mianowicie tam dominują uczelnie badawcze, których w Polsce nie ma. Polskim uczelniom wyższym brakuje kadr badawczych, unikatowej aparatury naukowej, a przede wszystkim zrealizowanych tysięcy badań naukowych, które mogłyby być pewnym novum w nauce. Tego wszystkiego nie ma, więc uczelnie wyższe chciałyby wchłonąć instytuty naukowe PAN, aby przejąć ich majątek i dorobek badawczy, gdyż ich jednostki organizacyjne/wydziały są bardzo słabe w międzynarodowej rywalizacji, i nie mają jakichkolwiek szans na poprawę swoich lokat. Dlatego będą próbowały przejąć instytuty PAN, ale niewolno do tego dopuścić, ponieważ doprowadzi to do destrukcji polskiej nauki ogółem. Skoro polskie szkolnictwo wyższe pożera 0,80 % PKB rocznie i zajmuje dopiero 35 miejsce ogółem w świecie, to niech rektorzy tychże polskich szkół wyższych i ich jednostki organizacyjne wykażą się rzetelną pracą w skali międzynarodowej, a nie liczą na łatwe, tanie przejęcie instytutów Akademii.

    Odpowiedz
  • Mattia(2018-07-13 02:58) Zgłoś naruszenie 140

    PAN jako największa i najważniejsza instytucja naukowa kraju podlega Prezesowi Rady Ministrów i Sejmowi RP, a nie Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Tym samym MNiSW odpowiada jedynie za finansowanie statutowe instytutów naukowych PAN, posiadając narzędzia kontroli w tym zakresie i to wszystko. Natomiast art. 35 ust. 6 projektu ustawy 2.0 narusza autonomię i samorządność PAN. Minister jednostronnie chce decydować o losach takiego, czy owego instytutu instytucji, która formalnie nie podlega MNiSW. Dobre sobie, ale pożyjemy zobaczymy.

    Odpowiedz
  • Maciej(2018-07-13 20:55) Zgłoś naruszenie 130

    Do Pani Magdaleny Kotowskiej, Na ile mi wiadomo, to Polska Akademia Nauk składa się z dwóch pionów: korporacyjnego, naukowo - badawczego. Obydwa piony stanowią integralną całość Akademii, jako największej i najważniejszej instytucji naukowej kraju. Korporacja finansowana jest na poziomie 80 - 82 mln zł. rocznie w dziale budżetu nauki 67, a centrum badawcze Akademii finansowane jest na poziomie bodajże 580 mln zł. rocznie, i tutaj środki te kierowane są na działalność statutową instytutów Akademii wraz z wynagrodzeniami pracowników naukowych itp. Obydwa piony Akademii cieszą się autonomią i samorządnością. Korporacja PAN sprawuje poprzez wydziałowe rady kuratorów nadzór merytoryczny i kontrolny nad podległymi instytutami. Natomiast instytuty Akademii posiadają osobowość prawną, autonomię w sferze organizacji badań naukowych i ich finansowania, co Pani potwierdziła cytując art. 46. Ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o PAN. W instytutach PAN zatrudnionych jest 3740 pracowników naukowych, czyli stosunkowo niedużo. Bodajże sam UJ w Krakowie zatrudnia o ponad 100 naukowców więcej. Prawdą jest, iż instytuty naukowe PAN posiadają świetne wyniki w obszarze badań naukowych i edukacji doktorantów, to fakt bezsporny. Według mnie, to I krajowa liga w nauce. Dlatego popieram całym sercem i duszą Państwa list otwarty do Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego. Uważam, iż wyrównanie minimalnych stawek wynagrodzeń zasadniczych pracowników instytutów PAN do poziomu stawek minimalnych pracowników uczelni winno stać się faktem. Jednak piłka była i jest w tej kwestii zawsze po stronie rządzących i kierownictwa MNiSW, gdyż oni dysponują publicznymi finansami. Przypomnę jeszcze raz, iż w dobie polskiej demokracji odebrano PAN, jako centralnej instytucji naukowej kraju budżet, ograniczono finansowanie statutowe instytutów Akademii, bez względu na kategoryzacje, poddano procesowi pauperyzacji pracowników naukowych Akademii. Wszystkie te działania są efektem decyzji decydentów, a nie jakichkolwiek strukturalnych reform PAN. Struktura organizacyjno - prawna Akademii nie jest anachroniczna, ale typowa dla narodowych akademii nauk w Europie, świecie, a które posiadają własne centra badawcze np. Królewska Niderlandzka Akademia Nauk, Austriacka Akademia Nauk, Akademia Ateńska, Królewska Szwedzka Akademia Nauk itd. Jednak w ciasnych umysłach krajowych decydentów, to nauka winna koncentrować się na uczelniach wyższych, a nie w pozauniwersyteckich instytucjach naukowych, i to dlatego mamy taki pasztet. A przecież np. w Niemczech gro doskonałej nauki powstaje przede wszystkim w pozauniwersyteckich centrach naukowych vide Towarzystwo Maxa Plancka, Towarzystwo Fraunhofera, Wspólnota Badawcza im. Helmholtza, Wspólnota Badawcza Leibniza. Także trzymam kciuki za Państwa, bo obecne płace poniżej 3000 zł. brutto kompromitują polskie państwo kompletnie.

    Odpowiedz
  • Arti(2018-07-13 08:17) Zgłoś naruszenie 120

    Jestem pracownikiem państwowej uczelni, a na PAN jeżdzę na spotkania naukowe i uważam, że ta instytucja powinna zostać. Pracują tam bardzo merytoryczni ludzie i w przeciwienstwie do mojego uniwersytetu, jest duzo naukowej dyskusji ...

    Odpowiedz
  • Magdalena Kotowska(2018-07-13 15:17) Zgłoś naruszenie 111

    Szanowni Państwo, Proszę nie mylić INSTYTUTÓW PAN i Akademii czyli Korporacji PAN!!! Akademia czyli Korporacja jest finansowana z wydzielonej części budżetu państwa "Polska Akademia Nauk". Członkowie PAN otrzymują dożywotnie uposażenia. Prezes PAN odpowiada za realizację tej części budżetu. Nie ma ona nic wspólnego z działalnością instytutów. Działalność statutowa instytutów łacznie z wynagrodzeniami jest finansowana (niewystarczająco!) z ogólnych nakładów na naukę. Ustawa z 30 kwietnia 2010 r. o PAN mówi: Art. 46. 1. Instytut występuje w stosunkach prawnych we własnym imieniu i działa na własny rachunek. (...) 3. Instytut nie odpowiada za zobowiązania Akademii, a Akademia nie odpowiada za zobowiązania instytutu. Wszystkie instytuty łącznie zatrudniają tyle osób co jeden uniwersytet w Polsce. Mają świetne wyniki pod względem badań naukowych i kształcenia doktorantów. Obecnie sytuacja wielu instytutów PAN jest katastrofalna. Profesorowie instytutów otrzymują pensje jak kasjerzy w supermarketach. Patrz List Otwarty do Premiera Mateusza Morawieckiego w tej sprawie: https://www.petycjeonline.com/list_otwarty_do_premiera_morawieckiego_-_stawki_minimalne_w_instytutach_pan_-_ustawa_20 Właśnie trwają prace w Senacie nad Ustawą 2.0. Lada moment odbędzie się głosowanie, m. in. nad poprawkami zgłoszonymi przez Senatorów Jana Żaryna i Aleksandra Bobko, które przewidują podniesienie STAWEK MINIMALNYCH wynagrodzeń zasadniczych pracowników instytutów PAN do poziomu stawek minimalnych pracowników uczelni. Poprawki zostały przyjęte przez Senacką Komisję Nauki, Edukacji i Sportu, ale Minister Jarosław Gowin chce je odłożyć do przyszłej ustawy o PAN. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Jarosław Gowin podczas debaty w Senacie nad tzw. Ustawą 2.0 stwierdził: „Ja od początku mówiłem w licznych moich kontaktach ze środowiskiem Polskiej Akademii Nauk, że ministerstwo nie zamierza narzucać odgórnie kierunków reformy PAN. Czekamy na wynik debaty, która się toczy w środowisku PAN-owskim. I generalnie wszyscy naukowcy z Polskiej Akademii Nauk mają świadomość, że obecna formuła jest anachroniczna. Różnią się jednak, i to bardzo głęboko, co do poglądów na temat kierunku koniecznych reform. (...) ja zapowiedziałem, że w tej kadencji w ogóle nie przewiduję żadnych istotnych korekt, jeżeli chodzi o ustawę o Polskiej Akademii Nauk.” (stenogram z pierwszego dnia 63. posiedzenia Senatu RP IX kadencji) UWAGA! Poprawki zgłoszone przez Senatorów Jana Żaryna i Aleksandra Bobko dotyczą INSTYTUTÓW, a NIE Akademii. Pracownicy instytutów nie mogą zarabiać poniżej 3000 zł brutto NIEZALEŻNIE OD KIERUNKÓW REFORMY PAN! Prosimy o podpisywanie Listu Otwartego https://www.petycjeonline.com/list_otwarty_do_premiera_morawieckiego_-_stawki_minimalne_w_instytutach_pan_-_ustawa_20 w imieniu Inicjatywy Obywatelskiej Instytutów PAN Magdalena Kotowska IITD PAN, Wrocław

    Odpowiedz
  • Albatros(2018-07-13 14:51) Zgłoś naruszenie 100

    O kondycji i pozycji państwowych uczelni wyższych wiele mówi np. Times Higher Education World University Rankings. Jest to ważne, bo jednym z kryteriów oceny naszych uczelni wyższych w tym rankingu był poziom badań naukowych tam realizowanych. To wszystko wyjaśnia, gdzie jest miejsce polskich, publicznych szkół wyższych w świecie. Śmiechu warte.

    Odpowiedz
  • Anonim(2018-07-15 21:01) Zgłoś naruszenie 80

    Kraj, który nie docenia roli i znaczenia nauki w życiu społeczno - gospodarczym skazany jest samoistnie na bycie peryferią cywilizowanego, rozwiniętego świata. Tak dziś prezentuje się III Rzeczpospolita Polska po 29 latach od transformacji ustrojowej.

    Odpowiedz
  • Pan(2018-07-12 08:03) Zgłoś naruszenie 614

    PAN powinien być zreformowany

    Pokaż odpowiedzi (1)Odpowiedz
  • Lecturer(2018-07-12 17:13) Zgłoś naruszenie 018

    PAN powinien być zlikwidowany. W II RP tego tworu nie było.

    Pokaż odpowiedzi (2)Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Dowiedz się więcej

Galerie

Polecane