- Opóźnienia dotyczące wykorzystania funduszy występują nie tylko na poziomie samorządu, ale także krajowych programów operacyjnych - uważa Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego.
Pretensje ministerstwa, przynajmniej w odniesieniu do Mazowsza, są nieuzasadnione. Trzymamy się harmonogramów i nie ma żadnych opóźnień. Jedyne problemy, które się pojawiają, to np. brak spełnienia przez polski rząd unijnych warunków ex ante (np. wdrożenie prawa wodnego czy krajowego programu gospodarki odpadami – red.), a to przecież nie nasza rola. Do tego dochodzą zmiany w przepisach na poziomie rządowym. Przykładowo nasz niepokój budzą teraz zapowiadane zmiany w oświacie, czyli likwidacja gimnazjów. Nie wiemy, kto będzie beneficjentem pieniędzy, które miały trafić na te placówki.
Wydaje mi się, że dołek w środkach unijnych spowodowany jest też czynnikami obiektywnymi, spowodowanymi okresem przejściowym, gdy kumulują się sprawy rozliczeń poprzedniego programowania unijnego 2007–2013 i rozkręcają inwestycje w ramach nowej perspektywy 2014–2020. A ostatnie faktury za projekty z lat 2007–2013 mogły pochodzić jeszcze z 31 grudnia 2015 r. Zwracam również uwagę, że opóźnienia występują też na poziomie krajowych programów operacyjnych, np. jeśli chodzi o inwestycje kolejowe. Dlatego zamiast obarczać się wzajemnie odpowiedzialnością, lepiej byłoby zastanowić się nad ułatwianiem beneficjentom dostępu do środków i zwiększania ich skłonności do inwestowania.
A ja mam wrażenie, że partia rządząca chętnie kładzie rękę na poszczególnych obszarach życia i bynajmniej robi to nie po to, by coś usprawnić, ale by przejąć stanowiska czasami przez ludzi, którzy kompletnie nie znają się na rzeczy. Tak więc jeśli pyta mnie pan o możliwość odebrania marszałkom kompetencji w zakresie zarządzania pieniędzmi unijnymi, odpowiem tak – jeżeli ktoś jest samobójcą, to na poziomie takiego kraju jak Polska może rzeczywiście do tego dążyć. Centralistyczny system zarządzania jest realizowany w mniejszych krajach UE. Ale jak się porówna poziom pieniędzy unijnych dla Węgrów oraz wielkość tego kraju, to można sobie wyobrazić, że o każdym euro decyduje rząd, a regionalne władze mają pozycję jedynie fasadową. Natomiast w Polsce, gdzie żyje ponad 38 mln ludzi i realizowane są ogromne projekty, centralizacja byłaby zabójcza. Nie ma mechanizmów czy systemów, które z poziomu rządu mogłyby realizować każdą najmniejszą drogę gminną, zmodernizować szkołę czy przeprowadzić projekt o charakterze społeczno-edukacyjnym. Już przerabialiśmy system, w którym wszystko zależało od władzy centralnej. Jak wyglądały wtedy nasze gminy i miasta? Wszędzie bryndza i obywatele, którzy czuli się zwolnieni z odpowiedzialności za swoje otoczenie.
Pamiętam, że podobne obawy były w poprzedniej perspektywie finansowej 2007–2013. A dziś mamy zakontraktowane ponad 100 proc. ówczesnej alokacji dla Mazowsza. Tak będzie i tym razem, przy czym chciałbym podkreślić, że zgodnie z zasadą n+3 ostatnie faktury muszą wpłynąć przed grudniem 2023 r.
Z naszych informacji, niestety nieoficjalnych, wynika, że być może do podziału statystycznego regionu dojdzie już w tym roku. Jeśli nie, to na początku przyszłego. To byłby dobry moment, bo rok 2017 będzie okresem dyskusji o przyszłej unijnej polityce spójności. W kontekście Brexitu spodziewam się niestety trudnych rozmów.
Faktycznie funkcjonariusze CBA demonstracyjnie weszli jednocześnie do wszystkich samorządów województw, a tuż za nimi, co warto podkreślić – telewizja publiczna. Nie da się ukryć, że na poziomie całego kraju wytworzyła się atmosfera poszukiwania olbrzymich nieprawidłowości, pieczołowicie są też sprawdzane nasze oświadczenia majątkowe. Oczywiście służby mają do tego prawo, mam natomiast nadzieję, że nie będą one wykorzystywane do walki politycznej. Jesteśmy gotowi przedstawiać wszelkie dokumenty, ale jeśli będzie dążenie do kreowania przeświadczenia, że samorząd to obszar zła i przestępczości, będzie to miało fatalny wydźwięk. Jeszcze raz powtórzę – służby są od sprawdzania, ale nie można doprowadzać do tego, by rządziły krajem i zastępowały demokratycznie wybrane struktury. W mojej ocenie ta granica jeszcze nie została przekroczona, ale napływające informacje są niepokojące. Tym bardziej że często mamy do czynienia z problemem odmiennej interpretacji przepisów. Bo według funkcjonariuszy służb coś może być niezgodne z prawem, a potem się okazuje, że jest na odwrót. Wierzę mimo wszystko, że kadencja samorządów nie będzie skrócona, ale i tak słyszę głosy w naszym środowisku, że trwa tzw. trałowanie, czyli poszukiwanie powodów do tego, by ocena samorządowców była negatywna. Niektórzy twierdzą wręcz, że po Trybunale Konstytucyjnym, mediach i wymiarze sprawiedliwości przychodzi pora na samorządy.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu