Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia nie zawsze jest uzależnione od negatywnych i zawinionych działań pracownika. Kodeks pracy przewiduje sytuacje, w których pracodawca może rozwiązać w ten sposób umowę o pracę także z przyczyn, za które pracownik winy nie ponosi. Będzie to miało miejsce w przypadku długotrwałej usprawiedliwionej nieobecności w pracy (przeważnie choroby).
Długotrwała choroba pracownika
W przypadku choroby pracownika ustawa przewiduje dwa rodzaje okresów ochronnych, które będą się różniły przede wszystkim ze względu na okres zatrudnienia u danego pracodawcy.
- Pierwszy z nich dotyczy pracowników, których niezdolność do pracy z powodu choroby trwa i byli zatrudnieni u danego pracodawcy .
W orzecznictwie wskazuje się, że okres ochronny nie rozpoczyna się od daty faktycznej niezdolności do pracy, ale od dnia wydania stosownego orzeczenia lekarskiego. Ponadto jeżeli takowe orzeczenie zostało wydane po zakończeniu dnia roboczego i wykonaniu przez pracownika ustalonej na ten dzień pracy, bieg okresu ochronnego rozpoczyna się następnego dnia.
- Drugi zaś dotyczy pracowników, których niezdolność do pracy z powodu choroby trwa i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze . Będzie to dotyczyło osób, które były zatrudnione u danego pracodawcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową.
W przypadku choroby wynagrodzenie przysługuje pracownikowi w zależności od jego wieku, przez (osoba, która nie ukończyła 50 lat) albo (osoba, ukończyła 50 rok życia). Za pozostały okres niezdolności do pracy z powodu choroby przysługuje , którego okresy pobierania określa ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z nią pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Od tej zasady są jednakże wyjątki, które wyłączają wymóg pozostawania w ww. miesięcznym okresie. Zalicza się do nich m.in. sytuacja, w której niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Wtedy pracownik od pierwszego dnia ubezpieczenia nabywa prawo do zasiłku chorobowego.
Zasiłek chorobowy może trwać maksymalnie 182 dni lub 270 (jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży).
Przysługuje ono ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.
W zakresie przyznania tego świadczenia istotne znaczenie mają orzeczenia lekarza orzecznika i komisji lekarskiej, ale ostateczne przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego następuje na podstawie decyzji organu rentowego.
Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.
Jeżeli świadczenie rehabilitacyjne zostało przyznane na czas dłuższy niż 3 miesiące, pracodawca może rozwiązać umowę w 91. dniu pobierania tego świadczenia.
- Pracodawca może również rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem w przypadku jego usprawiedliwionej nieobecności (innej niż choroba) w pracy trwającej .
Nieobecnością usprawiedliwioną jest np. odbywanie kary pozbawienia wolności (nie dotyczy to tymczasowego aresztowania, która to sytuacja jest uregulowana w odrębnym przepisie).
Pracodawca musi dokonać takiego wypowiedzenia umowy tego na piśmie, jak również zasięgnąć opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej.
- W razie nieobecności pracownika w pracy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem - w okresie pobierania z tego tytułu zasiłku, a w przypadku odosobnienia pracownika ze względu na chorobę zakaźną - w okresie pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku.
Zasiłek opiekuńczy w przypadku opieki nad chorymi dziećmi do przysługuje w wymiarze kalendarzowych, w odniesieniu zaś do innych chorych członków rodziny –
Ponadto zasiłek przysługuje w wymiarze do kalendarzowych w razie konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do 18 lat, które legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Natomiast odosobnienie ze względu na chorobę zakaźną dotyczy tylko pracowników, którzy nie są chorzy, lecz zostali odosobnieni z uwagi na podejrzenie nosicielstwa tego rodzaju choroby (kwarantanna).
- Gdy ustała już przyczyna usprawiedliwiająca nieobecność w pracy, a pracownik stawił się do pracy.
Przez pojęcie stawienia się należy rozumieć przybycie na miejsce świadczenia pracy w gotowości i obiektywnej zdolności jej wykonywania.
Przepis ten nie będzie zatem chronił pracownika, który jest nadal niezdolny do pracy wskutek choroby, a do pracy zgłasza się w celu przerwania biegu okresu uprawniającego pracodawcę do rozwiązania umowy.
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141).
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636).
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2000 r., I PKN 493/99.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2001 r., I PKN 667/00.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2012 r., I PK 74.12.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2015 r., I PK 287/14.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu